8

Kasım
2012

GÜNCEL SINAV KONULARI /KURAN-I KERİM -15

Yazar: arafat  |  Kategori: GENEL KÜLTÜR  |  Yorum: Yok   |  313 Kez Okundu

Tecvid, sıfatları yönünden harflerin hakkını ve müstehakkını vermektir.” Tanımda geçen
“hakkını” kelimesinden maksat harfleri cehr, hems, şiddet, rihvet gibi sıfatı lâzımelerine uygun
okumak, “müstehak” kelimesinden maksat ise harfleri lîn, kalkale vb. sıfatı ârızelerine uygun,
güzel bir şekilde ne eksik ne fazla okumak demektir
Tecvidin konusu, Kur’ân harfleridir
Tecvidin gayesi, Kur’ân kelimelerini Hz. Peygamber’den (s.a.s) alındığı şekliyle muhafaza
etmek ve Kur’ân tilâvetinde hata yapılmasını önlemektir
Tecvid, ilim olarak farz-ı kifâye, uygulama olarak Kur’ân okuyan kişilere farz-ı ayındır.Arap alfabesi
28 asli harften oluşur.

Fer’î Harfler
a) Teshil ile Okunan Hemze
Teshil, sözlükte “kolaylaştırmak” anlamındadır. Kıraat ıstılahında ise, “birbirini takip eden iki
hemzeden ikincisini, hemze ile elif, hemze ile vâv veya hemze ile yâ arası bir sesle okumak” demektir Bu üç çeşit teshilli okumaya aşağıdaki örnekleri vermek mümkündür:
“Hemze” ile “elif” arası bir sesle okunan “hemze” için “ ءَ أَعْجَمِيٌّ ” (Fussilet, 41/44) ayetindeki ikinci
“hemze”nin okunuşunu,
“Hemze” ile “yâ” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَئِنَّكُمْ ” (En’âm, 6/19) ayetindeki ikinci
“hemze”nin okunuşunu,
“Hemze” ile “vâv” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَؤُنَبِّئُكُمْ ” (Âl-i İmrân, 3/15) ayetindeki ikinci
“hemze”nin okunuşunu örnek gösterebiliriz.
Asım kıraatinde, sadece birinci gruptaki teshil uygulanmaktadır.
b) İmâle ile Okunan Elif
İmâle, sözlükte “bir şeyi bir şeye meylettirmek” demektir.Kıraat ıstılahında ise, “med harfi olan
elifi, elif ile yâ arası bir sesle”, bir başka deyişle “üstün harekeyi esreye doğru meyilli okumaya” denir.
İmâle ile okuyuşun Asım kıraatindeki tek örneği “ مَجْرَیھَا ” (Hûd, 11/41) ayetidir.Bu ayette “ra” harfinin
harekesi olan üstün, esreye meylettirilerek okunacağından “ra” harfi de ince okunur.
c) İşmam ile Okunan Sad
Bu işmam çeşidi; “ ص: sad” harfinin, “ ص: sad” ile “ ز: zâ” harflerinin karışımından meydana gelen
bir harf şeklinde okunmasıdır. Asım kıraatinde bu tür bir işmamlı okuyuş bulunmamaktadır.Asım kıraatinde “ لاَ تَاْمَنَّا ” (Yusuf, 12/11) âyetinde bir başka işmam çeşidi yapılmaktadır ki bu da
âyetteki idğâmlı nun harfinin okunması esnasında, dudakların ötreyi gösterecek şekilde, sessizce ileri
uzatılıp geri çekilmesi şeklinde uygulanır
d) Tefhim ile Okunan Lâm
Tefhîm, “ ل: lâm” harfinin kalın okunması demektir. Bu kural, sakin veya üstün harekeli “ ص: sad”,
ط“ : ta” ve “ ظ: za” harflerinden sonra gelen “ ل: lâm” harfini kalın okumak şeklinde uygulanır. “ ”الصَّلٰوةَ
(Bakara, 2/ اَظْلَمَ“ ,( 3 ” (Bakara, 2/20) ve “ اَلطَّلاقُ ” (Bakara, 2/229)
Asım kıraatinde bulunmayan bu tarz okuyuş Medine kıraat ekolünün ravilerinden Verş ‘e aittir
e) İhfâ ile Okunan Nûn

Mahrecin Kısımları
1. Hakiki Mahrec
Harf, bir mahrece temas ederek çıkıyorsa, o yere “hakiki mahrec” denir. Yirmi sekiz harfin
tamamının da çıkış yeri olan “boğaz” ( اَلْحَلْقُ ), “dil” ( لسَان ) ve “dudak” ( شفَتَان ) hakiki mahrec
bölgeleridir.
2. Takdiri Mahrec
Harf herhangi bir mahrece temas etmeden çıkıyorsa, buna “takdiri mahrec” denir.

Takdiri mahrec bölgelerini aşağıdaki şekilde sınıflandırabiliriz:
a) Geniz
Geniz, ihfâ halinde veya ğunneli idğâm halinde olan sakin nûn ve mîm” harflerine ait
ğunnenin mahrecidir
b) Ağız ve Boğaz Boşluğu
Ağız ve boğaz boşluğundan med harfleri olan “ و: vâv”, “ ى: yâ” ve “ ا: elif” çıkar.

HARFLERİN SIFATLARI
Sıfat “harfin, mahrecinden telaffuzu esnasında aldığı keyfiyete” denir.
Zıddı Bulunan Sıfatlar:Cehr-Hems,Şiddet-Rihvet,İstila-İstifal,İtbak-İnfitah,İsmat-İzlak
Zıddı Bulunmayan Sıfatlar:İstitale,İnhiraf,Kalkale,Lin,Safir,Tefeşşi,Tekrir

Art Arda Gelen iki Harekeli Harfin Telaffuzu
1. Art arda gelen aynı iki harfin birbirinden ayırt edilerek okunmasına dikkat edilmelidir.
2. Çıkış yerleri birbirine yakın olan harflerin art arda gelmeleri halinde de iki farklı mahreci özenle
birbirinden ayırt etmek gerekir
3. Elifbâ’nın en zor harfi olan “ ض: dad” harfinden sonra “ ظ: za” harfi gelmesi durumunda yine
son derece dikkatli bir telaffuz gerekir

Birincisi Harekeli İkincisi Sakin İki Harfin Telaffuzu
1. Kalın bir harften sonra gelen kalın harf, sükûnu ile birlikte kalın okunur. Mesela “ ”مَرْصُوصٌْ
kelimesindeki ötreli “ ص: sad” harfi kalın okunduğu gibi, sükûnlu olan ikinci “ ص: sad” harfi de kalın
okunur.
2. İnce bir harften sonra gelen ince harf sükûnu ile birlikte ince okunur. Mesela “ْ ”یَصِفُونَ
kelimesindeki ötreli “ ف: fâ” harfi ince okunduğu gibi kelimenin son harfi olan “ ن: nûn” da sükûnu ile
birlikte ince okunur.
3.İnce bir harften sonra gelen kalın harfin sükûnun icrası dikkat gerektirir. Bu durumda, ince harfi
telaffuz eder etmez süratlice kalın harfin sükûnuna geçilir ve bu harf kalın okunur. Mesela, “ ”تَقْوَى
kelimesindeki “ ت: tâ” harfi ince, sonrasındaki sakin olan “ ق: kaf” harfi kalın okunur.
4.Kalın bir harften sonra ince harfin sükûnuna geçiş de uygulama da dikkat edilmesi gereken
hususlardandır. Bu harflerde geçiş de şu şekilde yapılır; kalın harf kalın bir sesle okunur okunmaz ince
harfin sükûnuna süratlice geçilir ve bu ince harf sükûnuyla birlikte ince okunur. Mesela “ ”فَارْغَبْ
kelimesindeki “ غ: ğayn” kalın, sonrasındaki “ ب: bâ” harfi ince okunur.

HARFLERİN UZATILMASI “MED”
1. Meddin Tanımı
“Med harflerinden biriyle
sesin uzatılması”na denir
2. Med Harfleri
Kendisinden önceki harfin sesini uzatan harfe “med harfi” denir.
Med harfleri üç tanedir; “ و: vâv” , “ ي: yâ ”
3. Med Sebepleri
a) Hemze:Boğazın en dibindeki “hakiki mahrec”den çıkar ve “ أ ” şeklinde yazılır
aa) Hemze-i Katı’: Yazıda ve okunuşta bulunan dolayısıyla da med sebebi olan hemzedir.
bb) Hemze-i Vasıl:Vasıl halinde okunmayan dolayısıyla da med sebebi de olamayan
hemzedir.
b) Sükûn: Sükûn, “harekesizlik”tir, alameti cezimdir.
aa) Sükûn-u Lâzım: Sükûn-u lâzım da, vakıf halinde de vasıl halinde de değişmeyen, mevcut
sükûndur.Yani “vakfen ve vaslen sabit olan sükûn”dur.
bb) Sükûn-u Ârız:. Sükûn-u ârız da, kelimenin
aslında olmayıp vakıf sebebiyle ortaya çıkan, vasıl halinde ise düşen sükûna denir.Yani bu
sükûn, “vakfen sabit, vaslen sakıt olan sükûn”dur.

Med Çeşitleri
a) Aslî Med: Harfin sesini uzatmak için hemze veya sükûna ihtiyaç duyulmayan medde “aslî med”
denir.
aa) Medd-i Tabiî: Harf-i med bulunur, sebeb-i med bulunmazsa medd-i tabiî olur. اُوتِینَاTabiî meddi, bir elif miktarı uzatmak vaciptir
bb) Zamir: Tecvid ilminde zamirden kastedilen, “müfred, müzekker, gaib zamiri” olan “ :هُ
hû” “muttasıl zamiri”dir.25 Bu zamire, tekil şahıstan kinaye olduğu için “ha-i kinâye” de
denmiştir.
Med (sıla) ile Okunuşu:
1. Zamirin sıla ile okunabilmesi için, zamirden önceki harfin harekeli olması gerekir
2. Şayet, med yapılarak okunan zamirden sonra hemze gelmiş ise, o zaman medd-i
munfasıl yapılır, buna da “sıla-i kübrâ”
3. İsm-i işaret olan “ ھٰذِهِ” kelimesinin sonundaki “ ه” de, zamir hükmünde olduğundan
mukadder bir “yâ” ile uzatılır
Medsiz (adem-i sıla ile) Okunuşu
1. Zamirin adem-i sıla ile okunması için zamirden önceki harfin sakin olması gerekir .Ancak, فِیھِ مُھَانًا (Furkan, 25/69) âyetindeki zamir bu kuralın istisnasıdır. Uzatılmaması gereken
bu zamir, “ayetteki dehşetli azaba tenbih” ve “boğaz harfi olan he’nin esresinden, dudak harfi
olan mim’in ötresine süratle ve kolaylıkla geçişi sağlamak”için çekilir.
2. Zamir, vakf halinde uzatılmaksızın okunur
3. Zamirden sonraki harf sakin ise vasıl halinde med yapılmaz
4. Zümer sûresinin 7. ayetindeki “ یَرْضَھُ” lafzındaki zamir, fiilde hazfedilen elif-i maksûre
hükmen mevcut kabul edilerek çekilmeden ihtilas ile okunur.
5. Zamire benzedikleri halde, kelimenin aslından olan “he” harfleri, zamirle
karıştırılmamalıdır. Bunlar da zamir olmadıkları için uzatılmadan okunurlar.

b) Fer’î Med
Hemze veya sükûn sebebiyle aslî med üzerine ziyadeden doğan medde “fer’î med”
denir. Bu med, “medd-i mezîd” veya “medd-i medîd” diye de isimlendirilir.

aa) Medd-i Muttasıl
Med harfinden sonra, sebeb-i med olan hemzenin aynı kelimede bulunmasından meydana
gelen medde “medd-i muttasıl” denir. Bu medde “muttasıl” isminin verilmesi, harf-i med ve
sebeb-i meddin “bitişik” olarak aynı kelimede bulunmasındandır وَجِيۤءَ
Medd-i muttasılın hükmü vaciptir.

bb) Medd-i Munfasıl
Med harfinden sonra, sebeb-i med olan hemzenin ayrı ayrı kelimelerde yan yana
bulunmasından meydana gelen medde “medd-i munfasıl” denir.“Ayrılmış med” anlamına
gelen medd-i munfasıl, bu ismini med harfi ve hemzenin ayrı kelimelerde yer almasındaki
konumundan almıştır
Medd-i munfasıldaki med harfi bazen takdiri olur ve yazıda gözükmez. Bu durum
genellikle takdiri bir “vâv” veya takdiri bir “yâ” ile uzatılan zamirde veya ismi işarette
ortaya çıkar ki64 buna “sıla-i kübra” da denir. Medd-i munfasılın meddi “caiz”dir

cc) Medd-i Lâzım
Med harflerinden biri ve sebeb-i medden sükûn-u lâzım aynı kelimede yan yana bulunursa
“medd-i lâzım” olur. خَاصَّةً – اَلصَّافُّۤونَ
Kelimede Medd-i Lâzım:Kelimede meydana gelen medd-i lâzım, şeddeli (idğâmlı) ve
şeddesiz (idğâmsız) olmak üzere iki şekilde görülür
Medd-i Lâzım Kelime-i Müsakkale: Harf-i medden sonra sebeb-i med olan sükûn-u lâzım,
idğâmlı/şeddeli olarak bulunursa buna “ağır kelime” anlamına gelen meddi lâzım kelime-i
müsakkale denmiştir مُدْھَامَّۤتَان – حَادَّۤ
Medd-i Lâzım Kelime-i Muhaffefe: Harf-i medden sonra sebeb-i med olan sükûn-u lâzım,
idğâmsız olarak bulunursa buna “hafif kelime” anlamına gelen meddi lâzım kelime-i
muhaffefe denmiştir. Bunun örneği sadece Yunus
Sûresi’nin 51. ve 91. ayetlerinde geçenlafızdır. Bu kelimesinin aslı, “ ءَاَلْانَٰ” dir. Buradaki
birinci hemze soru hemzesi, ikinci hemze ise kelimenin aslından olan hemzedir. İkinci hemze
elife çevrilerek med harfi olmuştur.

Harfte Medd-i Lâzım: Harfte meydana gelen medd-i lâzım sadece huruf-u mukattaa’da görülür
Medd-i Lâzım Harf-i Müsakkale: Harf-i medden sonra, sebeb-i med olan sükûn-u lâzım,
idğâmlı olarak bulunursa buna medd-i lâzım harf-i müsakkale denir:”الۤمۤ“-”طٰسۤمۤ“
Medd-i Lâzım Harf-i Muhaffefe: Harf-i medden sonra, sebeb-i med olan sükûn-u lâzım,
idğâmsız olarak bulunursa buna medd-i lâzım harf-i muhaffefe denir ”الۤمۤ“-(صَادْ) ”صۤ“
Meddi lazımın hükmü “vacip”tir.

dd) Medd-i Ârız
Med harflerinin birinden sonra, sebeb-i med olan ârız sükûn gelirse “meddi ârız” olur مَجیدٌْ
ÜSTÜN: 3 vecih: 1. Tul: 4 elif, 2. Tevassut: 2-3, 3. Kasr: 1 elif
ESRE: 4vecih: 1. Tul: 4 elif, 2. Tevassut: 2-3, 3. Kasr: 1 elif, 4. Kasr ile revm
ÖTRE: 7vecih: 1. Tul: 4 elif, 2. Tevassut: 2–3, 3. Kasr: 1 elif, 4. Tul ile işmam, 5.Tevassut ileişmam, 6. Kasr ile işmam, 7. Kasr ile revm
Kıraat imamımız Asım Hazretleri medd-i ârızı tevassut vechi ile okumayı tercih etmişlerdir.
Revm:
“Revm, hafif bir sesle harekeyi belirtmektir. Göremeyenlere harekeyi duyurmak maksadına yönelik yapılan revm; vakıf halinde ötre ve esrede yapılır, üstünde yapılmaz.
İşmam:
“Sükûndan sonra ötreye işaret etmek üzere dudakları önde yummaktır.” Dolayısıyla
işmam sadece ötrede yapılır. İşmamda ses yoktur. Harekeyi duyma imkânına sahip olamayanlar, işmamdaki dudak hareketi sayesinde harekeyi anlama imkânı elde ederler

Revm ve İşmam Yapılmayan Yerler
a) Sonu tenvinli kelimelerde
b) Ârızî harekelerde
c) Müenneslik te’lerinde
d) Cemi mimlerinde

ee) Medd-i Lîn
Lîn harfinden sonra, sebeb-i med olan ârız veya lâzım sükûn bulunursa “medd-i
lîn” olur. خَوْفٍ Lin harfleri, “kendisi sakin, makabli meftuh vâv: وْ- ve “kendisi sakin makabli meftuh yâ:
يْ -”dır

7

Kasım
2012

GÜNCEL SINAV NOTLARI

Yazar: arafat  |  Kategori: GENEL KÜLTÜR  |  Yorum: Yok   |  404 Kez Okundu

1-2011 yılı cami ve din görevlileri haftası ana tema Cami ve Çocuk
2-2011 yılı kutlu doğum haftası ana tema Hz. Peygamber ve Merhamet Eğitimi
3-1961 -1982 anayasasında Diyanet İşleri Başkanlığı ile ilgili düzenlemeler 154-136 .cı maddeleriydi.
4-Kesinlik ifade eden aklî delillere yakîniyyât denir ki, bunların altı türü vardır;

1) Bedîhiyyât: Aklın, bir delîle ihtiyaç duymadan, apaçık bir şekilde hemen biliverdiği bilgilerdir. Bunlara evveliyât da denir. “Bir, ikinin yarısıdır”, “Bütün, parçasından büyüktür” gibi.

2) Müşâhedât: Aklın duyu organlarıyla verdiği hükümlerdir. “Güneş, aydınlatıcıdır”, “Ateş, yakıcıdır” gibi. Bunlara, hissiyât ve mahsûsât da denir.

3) Fıtriyyât; Aklın, basit bir kıyâsla vardığı hükümdür. “Dört sayısı, çifttir” gibi. Bunlar, kıyâsları beraberlerinde bulunan hükümlerdir.

4) Mücerrebât: Aklın, müşâhedelerin tekrarı sonucunda verdiği hükümdür. “Hint yağı ishâl edicidir” gibi.

5) Mütevâtirât: Aklın, mütevâtir haberlere dayanarak verdiği hükümdür. “Mekke Hz. Peygamberin doğum yeridir.” gibi.

6) Hadsiyyât (sezgiler): Aklın, mukaddimelerden süratle neticeye ulaşmasıyla varılan hükümdür. “Ay, ışığını güneşten alır” gibi. Bunlar, zarûrî ilim ifade ederler. (Sâdeddîn et-Taftâzânî, Şerhu’l-Makâsıd, Mısır (t.y.), I, 232-235; Bekir Topaloğlu, Kelâm İlmine Giriş, İstanbul 1988, 71).

Kesinlik ifade etmeyen aklî delîllere de zanniyyât denir. Bunların da altı çeşidi vardır

1) Müsellemât: İlmî münâkaşada karşı tarafın kabul ettiği hükümlerdir. Peygamberimizin mîrâcını inkâr eden hıristiyana karşı Hz. İsâ’nın mîrâcını delil getirmek gibi.

2) Meşhûrât: İnsanların hepsinin veya büyük çoğunluğunun kabul ettiği hükümlerdir. “Adalet güzeldir. Zulüm çirkindir” gibi.

3) Makbûlât: Yalan söylemeyeceğine dair kendilerine hüsn-i zan beslenilen büyük âlimlerin ve mürşidlerin

sözleri bu kategoriye dahildir.

4) Karînelerle hüküm vermek: Yoğun bulut görüp yağmurun yağacağını söylemek gibi.

5) Muhayyelât: Psikolojik olarak arzu uyandırmak veya nefret ettirmek için tahayyül edilen hükümlerdir. “Bal, iğrenç bir kusmuktur”, “Şarap, akıcı bir yâkûttur” gibi.

6) Vehmiyyât: Duyular âleminin ötesinde kalan hususlar için duyulan âlemle kıyas edilerek verilen hükümlerdir. “Kâinâtın ötesi sonsuz bir fezâdır”, “Var olan her şey görülebilir” gibi .

Bu tür delîller, insanı kesin bilgi edinmeye götürmeyen aklî deliller olduğundan zannî deliller adını almışlardır. (el-Cürcânî, Şerhu’l-Mevâkıf, İstanbul 1286 h., 76; et-Tehânevi, Keşşâf, II, 939; Bekir Topaloğlu, a.g.e., 75).
5-Kıyas Dışındaki Akıl Yürütme Yolları:
1-Tümevarım:
Tek tek varlıkları inceleyip bu inceleme sırasında gördüğümüz benzer durumlara dayanarak bir grup hakkında genel bir yargıya varmaktadır. Yani özel durumlardan hareket ederek genel hükümler elde etmekteyiz. Çok kullanılan bir aklı yürütme yoludur. Tümevarımı en çok kullanan bilimler deneysel diye nitelendirdiğimiz bilimlerdir, bunlarda Fizik, Kimya ve Biyoloji bilimleridir.
2-Anoloji : Birbirine benzemeyen iki şeyden biri hakkındaki hükmü diğeri için de geçerli saymak şekliyle tanımlanmaktadır. Şarap haramdır, çünkü sarhoşluk verir. O halde sarhoşluk veren her hangi bir içecekler de haramdır.
Tasdik Türleri: Yakin, Taklit, Cehl-i Mürekkeb, zan olmak üzere 4 gruptur.

Kullanılan önermelerin sağlamlığı bakımından kıyas Çeşitleri
A-Burhan: Tasdiklerimiz yakinen bildiğimiz şeylerin bir ifadesiyse bu tasdiklere dayanarak yaptığımız kıyaslara denir. Mantıkçılar bu tür tasdikleri altı grupta toplarla

1-Evveliyat : Zihnin hiçbir vasıtaya başvurmadan kabul ettiği tasdiklerdir. Bir şey hem siyah hem beyaz olamaz

2-Fıtriyat: zihin, tasdike, süratle yaptığı bir kıyas sonucunda ulaşır. Dört çift sayıdır.

3-Müşahedat: Duyular vasıtasıyla elde edilen bilgilere dayanmaktadır. Taş serttir. Müşahedat dışa ait bir gözleme dayanıyorsa, hissiyat diye adlandırılmaktadır. İçe ait gözleme dayanıyorsa vicdaniyat adını almaktadır.

4-Hadsiyat: Bir şeyi, zihnin birden bire fark etmesi sonucu ulaşılan tasdiklerdir. Ay ışığını güneşten alır.

5-Mücerrebat: Herhangi bir şeyde bulunan bir özellik defalarca tekrarlanan deneylerde hep aynı şekilde kalmışsa, bu özelliğin o şeyde bulunduğuna dair bilgiye verilen addır. Tatlı yiyecekler vücut ısısını artırır.

6-Mütevatirat: Bir araya gelip yalan bir haber yayma konusunda karar vermeleri aklen mümkün olmayan bir çoğunluğun verdiği haberlerdir. Herhangi bir şehir germemiş birisinin böyle bir şehrin bulunduğuna dair tasdiki bu tür bir tasdiktir.
B-Cedel : Tasdiklerimizde vakıaya uygunluktan çok insanların kabulü göz önünde tutulmuşsa bu tür tasdiklerle yaptığımız kıyaslardır.
1-Meşhurat: Yaygın kanaatlere verilen addır.
2-Müsellemat: Bir tartışma sırasında kullanılan ve vakıaya uygunluktan çok karşı tarafın kabul edip etmemesi göz önünde bulundurularak söylenen sözlerdir.

C-Hitabet : Tasdiklerimiz herhangi bir konuda otorite sayılan birinin verdiği bilgilere dayanıyorsa veya çok emin olmadığımız halde büyük ihtimalle böyledir diyerek bir hüküm veriyorsak bu tür tasdiklerle yaptığımız kıyasa denir.

1-Makbulat: uzmanlık gerektiren konularda bir uzmanın verdiği bilgilere dayanılarak ortaya konan hükümlere verilen addır. Bir hekimin ihtisas alanı bu türden bir bilgi olmaktadır.

2-Zanniyat : Herhangi bir konuda bütün çabalarımıza rağmen kesin bir kanaate ulaşamamış ancak bazı ipuçları elde etmişsek bu ipuçlarına dayanarak verdiğimiz hükümlerdir.

D-Safsata : gerçekte olmayan bir şeyi varmış gibi kabul ederek verilen hükümlerden oluşan kıyasa denir.

Vehmiyat :Safsata adı verilen kıyaslarda kullanılan önermelere vehmiyat denmektedir
Mugalata (demagoji): bir tartışmada taraflardan biri karşı tarafın bilinçsizliğinden veya dalgınlığından yararlanıp yanlış olduğunu bildiği bir önermeyi kullanarak kıyas yaparsa, böyle bir kıyasa denir.

E-Şiir : Mantık dilinde insanların hayal kurarak gerçekte olmayan şeylere ait tasdikler ortaya koyup, bu tasdiklere dayanarak yaptıkları kıyaslara denir.

Muhayyilat : Şiir adını alan kıyaslarda kullanılan önerlere muhayyilat denmektedir.

Yakiniyat : Doğruluğundan şüphe etmediğimiz bilgilere denir.
6-TEĞABÜN: Toplanma anlamına gelmek olup bir surenin adıdır.

7-BURHAN-I TEMÂNU’

Temânu’ sözlükte “bir şeyi birinden men etmek ya da onun yapmaması için mücadele etmek” demektir. Kelam ilminde, Yüce Allâh’ın birliğini ispat vasıtalarından biri olan burhan-ı temânu’, kâinatta birden fazla yaratıcı olması halinde nizamın bozulacağı esasına dayanan bir delildir. Bu delilin Kur’ân’daki dayanağı şu âyettir: “Eğer yerde ve gökte Allah’tan başka tanrılar bulunsaydı, yer ve gök, (bunların nizamı) kesinlikle bozulup gitmişti. Demek ki Arş’ın Rabbi olan Allah, onların yakıştırdıkları sıfatlardan münezzehtir.” (Enbiyâ, 21/22) Bu âyet, Allah’ın birliğini ispatlayan en güçlü delillerden biridir. Bu delilde esas alınan şey âlemin nizamıdır. Eğer birden fazla ilâh olsaydı, bunlar ya birbiriyle anlaşır veya anlaşamazlardı. Birbiri ile anlaştıkları, beraberce aynı şeyi yaptıkları, yarattıkları aleme beraberce nizam verdikleri takdirde, ya biri diğerine muhtaç olurdu ki, muhtaç olan ilâh olamaz; veya yardıma muhtaç olmazdı; bu durumda da diğerinin varlığı gereksiz olurdu. Şu halde Allah birdir. Şâyet bu ilahlar birbirleriyle anlaşamazlar, birinin yaptığına, yarattığına diğeri karşı çıkarsa, o zaman da âlemde nizamdan eser kalmaz; yer, gök ve diğer cisimler arasındaki ahenk bozulup giderdi. O halde tüm evreni idare eden ve düzenleyen bir hâkim kuvvet olmalı ki, mükemmel olan bu nizam devam etsin. Kâinattaki bu ilâhî sanat ve varlıklar arasındaki denge devam etmektedir.
8-Âmile: Ziraat, nakliyat gibi işlerde kullanılan hayvanlara denir.
9-Zekâtın vücûb sebebi zenginliktir.
10-Nisab: Sınır, işaret, asıl ve kök anlamlarına gelir. Zekâtın vücûbuna alâmet ve ölçü olmak üzere tespit edilen belirli bir miktardır.
11-Yıllanma: Zekâta tâbi mallarda aranan şartlardan biri de, o malın üzerinden bir kamerî yılın geçmiş olması şartıdır ki buna “havelânü’l-havl” denir.
12-Sıcak bölgelerde, öğle namazını geciktirip serinlikte kılmaya İbrad denir
13-Lukata, yerde bulunup sahibi belli olmayan maldır. Sahibine vereceğinden emin olanın, korumak için alması gerekir. “Arayan olursa bana gönderin!” diyerek iki kimseyi şâhid yapar ve kalabalık bir yerde tarif ederek sahibini arar. Sahibi çıkıncaya veya durmakla bozuluncaya kadar saklar. Bu arada helâk olursa ödemez.
14-Müdârebe Şirketi :Şeriklerden bir kısmı sermâye vermek, bir kısmı da iş yapmak üzere kurulur. İş yapanlara, müdârib denir. Kâr önceden sözleşilen nisbette paylaşılır. Sermâye iş yapanlarda emânettir. Telef olursa ödemezler. Helâk olduğunu yemin ederek söyleyince sözleri kabul edilir. Sermâye verenler iş yapamaz. Sermâyenin altın, gümüş veya başka geçer para olması lâzımdır. Urûz (hayvandan başka mal) verip, “Bunu sat, parası ile ticaret yap!” derse, satıp bedelini sermâye yapınca, müdârebe şirketi olur.

15-HAKK-I TEALLÎ : Türkçe’de kat hakkı veya üst kat hakkı şeklinde ifade edilebilecek olan hakk-ı teallî, çok katlı binalarda ikamet edenlerin birbirlerine karşı hakları anlamına gelir. Binayı yıkmak veya tahrip etmek suretiyle diğerine zarar veremez. Katlardan birinin yıkılması veya yanması halinde, alt veya üst kat Malikînin irtifak hakkı ortadan kalkmaz. Gerek bu mal sahipleri ve gerekse varisleri aynı hakları kullanarak binalarını eski düzen üzere kurabilirler.
16-Lebenül Fahl:Sözlükte leben, süt; fahl de erkek yani cinsel ilişkisi sonucu kadında süt meydana getiren kocadır. Leben-i fahl ise bir erkeğin yaklaşması sonucu kadında meydana gelen süt demektir. Buna göre küçük bir çocuk kendi annesinden başka bir kadının sütünü emecek olursa bu kadın onun süt annesi olur. Emdiği kadının bu sütü hangi erkeğin ilişkisi sonucu meydana gelmişse o erkek de bu çocuğun süt babasıdır. Başka bir deyişle süt emen çocuk hem kadın hem de erkeğin ortak süt çocuklarıdır. İki çocuğun aynı zamanda veya değişik zamanlarda emdikleri sütler bir erkekle bir kadından ise bunlar ana-baba bir süt kardeş olurlar. Eğer süt bir erkekten olmaz ve çocuklardan biri bu kadının ilk kocasından, diğeri ikinci kocasından meydana gelen sütü emmişse bunlar ana bir, baba ayrı süt kardeş olurlar.
17-Mütekellimîn Mesleğine Göre Yazılmış Eserlerin En Meşhurları
1. Abdulcebbâr (öl; 415), el-Umd,
2. Ebû´l-Hüseyn el-Basrî (öl. 463), el-Mu´temed,
3.İmâmu´l-Harameyn el-Ceveynî (öl. 487), el-Burhân,
4. Gazalî (ÖL 505), el-Mustasfâ,
5. Fahruddin er-Râzî (öl, 606), el-Mahsûl,
6. el-Âmidî (öl. 631), el-İhkâm fi Usûli´l-Ahkâm.
Yukarıda mütekellimîn mesleği üzere yazılmış eserlerin en meşhurlarını bir şema halinde gösterdik. Şimdi bu konuda biraz daha bilgi verelim.
Önceden de ifade ettiğimiz gibi Fıkıh Usûlüne dair ilk önce eser neşrine mu¬vaffak olan İmâm Şafiî (öl. 204)´dir. Bu zatdan sonra bu meslek üzere Mu´tezile imamlarından Abdulcebbâr (öl. 415) el-Umd adındaki eseri kaleme almıştır. Bu eseri, Mu´tezile imamlarından Ebû´l-Hüseyn el-Basrî (öl. 463) el-Mu´temed adıyla şerhetmiştir. Bu zat, itikatta mutezilî olmakla birlikte-Fıkıhta Şafiî mezhebine mensuptur. el-Mu´temed, M. Hamİdullah tarafından neşredilmiştir.

İmâmu´l-Harameyn Ebû´l-Meâlî el-Cüveynî (öl. 487) el-Burhân adlı eserini yazmıştır. Bunun talebesi Gazâlî (öl. 505) de el-Mustasfâ´yi te´lif etmiştir. Her ikisi de Ehl-i Sünnet ve´1-Cemaat imamlarından olup kelâm âlimî ve Şafiî îakîhi-dirler. Bu iki kitap da matbûdur.

Bu dört kitap, usûl âlimleri nezdinde mütekellimîn mesleğinin dört rüknü (direği) olarak kabul edilir. Sonradan bu dört kitabı, yine kelâm âlimlerinden iki büyük zat telhis (özet) etmişlerdir. Fahruddin er-Râzî el-Mahsûrü,el-Âmidî de el-İhkâm´ı telif etmiştir. Her ikisi de yukarıda zikri geçen dört kitabın, bütün bahislerini kitablarına almışlardır. er-Râzi, delilleri çoğaltmak cihetine, el-Âmidî ise mezheplerin tahkiki ve meselelerin teferruatı cihetine itina göstermiştir. Bu iki imâm da ilmi iktidarı haiz olup fıkıhda Şafiî mezhebine mensupturlar, er-Râzî´nin el-MahsûPünü yine onun talebelerinden Kadı Siraceddin´el-Ermevî (öl. 682) özetleyerek et-TahsîPi, Tacüddin el-Ermevî (öl. 656)´de el-Hâsıl´ı te´lif et¬miştir. Mâlikî fakîhlerinden el-Karâfî (öl. 684), el-Mahsûl´ü özetleyerek Tenkîhu´l-fusûl adında veciz metni yazmış sonra da onu şerh etmiştir. Bu eser basılmıştır. Kadı Beyzâvî (öl. 685), Mahsûl´ü özetleyerek, el-Minhâc adlı muhtasar metni meydana getirmiştir. Bu iki eser pek muhtasar olduğu için Mısır´da mübtediler, bunlara çok rağbet etmişler ve bu sebepten üzerlerine pek çok şerhler yazılmıştır. | Seyfüddin el-Âmidî´nin el-İhkâm´ını Mâliki âlimlerinden tbn Hâcib (öl. 646), ietleyerek Müntehâ´l-vüsûl adlı muhtasar kitabını te´lif etmiş, sonra da bunu iha da kısaltarak Muhtesaru´l-inüntehâ´yı meydana getirmiştir. Muhtesaru´l-üntehâ. pek ziyade rağbet görmüş ve onu İsmail Şirâzî (öl. 756), Kadı Âdud il. 759) gibi âlimler şerh etmiş, bu şerhler üzerine de haşiyeler kaleme alınmıştır. Bu şerhler ve haşiyeler, Fıkıh Usûlü sahasında daha önceden yazılmış kıymetli eserlerin unutulmasına sebep olmuş, böylece Fıkıh Usûlü sahasında bir du-ıklama devri başlamıştır.
18- Haram aylar, hürmete lâyık aylar (Zilkâde, Zilhicce, Muharrem, Receb). Bu aylarda savaş yapmak yasak olduğu için bu adı almıştır.
19-Câhiliye devrinde Araplar arasında iç savaşlar eksik olmazdı. Yalnız haram aylarda savaş yapılmazdı. Bu aylarda panayırlar kurulur, şiir yarışmaları yapılır; yahudiler, hristiyanlar ve puta tapıcılar dinlerini yayarlardı. Eğer bu barış aylarında savaş olursa, yasak çiğnendiği için “Ficâr savaşı” denirdi. Peygamberimiz (s.a.s.)`in yirmi yaşlarında iken, Kureyşlilerle Hevâzin kabilesi arasında yapılan Ficâr savaşlarına katıldığı rivâyet edilmektedir. Peygamberimiz (s.a.s.) bu savaşta kimsenin kanını dökmemiş, yalnız atılan okları toplayıp amcalarına vermiştir.

31

Ekim
2012

Diyanet Yeterlilik Sınavlarına Hazırlık Çalışma Notları-3

Yazar: arafat  |  Kategori: AİLE  |  Yorum: Yok   |  522 Kez Okundu

KURAN BİLGİLERİ
1-İlk inen ayetler Alak suresinin ilk 5 ayetidir.
2-Medine de ilk nazil olan sure Bakara suresidir.
3-Medine de son inen sure Nasr suresidir.
4-Kuran-ı Kerimdeki surelerin genel kabulüyle , 86 tanesi Mekki 28 sure de Medeni.
5-Kuran-ı Kerimin toplama komisyonu başkanı olan sahabi Hz.Zeyd Bin Sabit.
6-Kuran-ı Kerim,Hz.Ebubekir zamanında Mushaf haline getirildi.
7-Kuran-ı Kerim, Hz.Osman zamanında çoğaltılıp dağıtılmıştır.
8-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
9-İmam Asım kıraat imamımızdır.Ravileri:1.Ravi:Ebubekir Şube,2.Ravi:Hafs Bin Süleyman.
10-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
11-Ey Nebi hitabı, 5 defa zikredilen sure Ahzab suresidir.
12-İmran:Hz.Musa ile Hz.Harun un babasıdır.
13-Enfal:Savaş ganimetleri demektir.
14-İsra suresini diğer bir adı da Beni İsrail suresidir.
15-Besmelenin 2 defa zikredildiği sure Neml suresidir.
16-Hicr:Medinenin kuzeyinde vaktiyle Semud kavminin yaşadığı bir yerin adıdır.
17-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
18-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
19-Kuran-ı Kerimde din kelimesi:Ceza,mükafat,hüküm ,hesap manalarında kullanılmıştır.
20-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
21-Kuran-ı Kerim de 25 peygamber ismi zikredilmektedir.
26-Kuran-ı Kerimin en uzun ayeti;Bakara suresi 282.ayetidir.Konusu borçların yazılmasıdır.
27-İfk olayı ; Nur suresinde konu edilmiştir.
28-Ayetel Kürsi,Bakara suresinde yer almaktadır.
29-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
30-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
31-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
32-Başında besmele olmayan sure;Tevbe suresidir.
33-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
34-Mekke de ilan edilen sure;Necm suresidir.
35-Tefsir alanında tasavvufi boyut ve özellikleri ön plana çıkaran olayalara İşari tefsir denir.
36-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
37-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
38-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.
39- Müsebbihat olarak isimlendirilen sureler;hadid,haşr,saff,Cuma ve teğabun sureleridir.
40-Hudeybiye antlaşmasının gerçekleştiği olay, Fetih suresinde konu edilmiştir.
41-Kur’an’ı Kerim 22 sene, 2 ay, 22 günde inmiştir.
42-Allah(c.c.)’ın dilediği şeyleri Peygamberlerine bildirmesine Vahy denir.
43-Kur’an’ı Kerim’de bulunan, adetleri 114 tane olan müstakil bölümlerine Sure ismi verilir.
44-Kur’an’ı Azimüşşan’da bulunan sureleri meydana getiren cümlecik yada bir
kaç kelimeden oluşan, 6666 adet varolan Allah kelamlarına Ayet denir.
45-Kur’an’ı Kerim insan gücünün imkan verdiği ölçüde anlamayı gaye edinen
ve geniş şekilde açıklayan, gerektiğinde yorumlayan eserlere Tefsir denir.
46-Tefsir yapan alime Müfessir adı verilir.
47-Tefsir çeşitleri ikidir;
a- Rivayet tefsiri : Ayet ve hadislerle açıklama yapılan tefsirlerdir.
b- Dirayet tefsiri : Ayet, hadis ve akli, felsefi, güncel yorumlarla yapılan tefsirdir.
48-Ayeti celilelerin mana ve ilahi işaretlerini, insan aklının imkanı ölçüsünde
yapılan tercümelere Meal adı verilir.
49-Allah (c.c.)’ın varlığını ve birliğini, doğmadığını ve diğer özelliklerini özlü bir
şekilde anlatan ve buna kısaca Tevhit suresi İhlas suresi
50-Kur’an’ı Kerim’deki ilk surenin ismi Fatiha suresi.
51- Hurf’u Seb’a Kur’an’ı Kerim’in yedi harf üzerine inmesidir.
52-Kur’an’ı Kerim’de tek ismi zikredilmiş kadın Hz. Meryem.
53-Kur’an’ı Kerim 30 cüz.
54-Kur’an’ı Kerim’deki en uzun ayet Bakara suresi 282. Ayetidir.
55-Mekke’de Kur’an’ı Kerim’i ilk kez açıktan okuyan Abdullah bin Mesut (r.a.).
56-Kitap, Furkan, Mushaf, Bürhan, Hablullah, Hablülmetin, Kelamullah, Zikr,
Hüda, Nur, Şifa hangi kutsal kitabın isimleri Kur’an’ı Kerim’in.
57-Tebuk seferine katılmadığı için Peygamberimiz (s.a.v.) ve ashabın kendisiyle
(hakkında ayet nazil oluncaya kadar) 50 gün konuşmadığı sahabe Kab b. Malik.
58-Seyyit Kutub’un tefsirinin adını Fizilali Kur’an.
Muhammed Hamdi Yazır’ın tefsirinin adını Hak Dini Kur’an Dili.
Kur’an’ı Kerim’de “Zehraveyn”(iki çiçek manasına gelen) diye bilinen iki sure
vardır. Bu surelerin ikiside Medeni surelerdir. Konusu ise hüküm ayetleridir. Bu iki surenin adı Bakara ve Al-i İmran sureleridir.
59- Kur’an’ı Kerim İslam dünyasında 7 kıraat üzere okunmaktadır. Bizim şu anda
elimizde bulunan ve okuduğumuz Kur’an’ı Kerim hangi kıraat imamının rivayeti : Kıraatı Asım üzerine yazılmıştır.
60-Muavizeteyn surelerinin isimleri Felak ve Nas sureleri.
61-Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline “Mushaf” denir. Mushaf, “sayfalar haline getirilmiş” ya da “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelir.
62-Bilinen en eski Kuran Mushafı (M.S. 9 yy) Özbekistan’ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen üçüncü Halife Osman Mushafıdır. Beş kopya halinde çoğaltılıp çeşitli İslam şehirlerine gönderilen orijinallerden biri de Topkapı Müzesi’nde sergilenmektedir.
63-Kur’an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed’e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur’an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya getirmek anlamlarına gelir.
64-Kur’an’ın indirilişi Hz Muhammed’in 610 yılında ilk vahyi almasıyla başlayıp vefat ettiği 632 yılına kadar sürmüştür.
64-Ayet : Kur’an-ı Kerim’in bir veya birkaç cümlecikten oluşan ifadeleridir.Ayet sözlükte alamet, delil, işaret demektir.Kur’an’da yaklaşık 6236 ayet vardır.
65-Sure : Kur’an’ın en az 3 ayetten oluşan 114 bölümünden her birine verilen addır.
Sure sözlükte yüksek mevki, etrafı surlarla çevrili şehir demektir. Tevbe suresi hariç tüm sureler besmeleyle başlar.En uzun sure Bakara, en kısa sure Kevser’dir.
66-Cüz : Kur’an-ı Kerim’in 20’şer sayfalık bölümüne verilen addır.Kur’an-ı Kerim 30 cüzden oluşmuştur.
67-Mushaf : Kitap haline getirilmiş olan Kur’an’ın özel adıdır.Mushaf sözlükte iki kapak arasında toplanmış sayfalar demektir.Kur’an’a bu isim Hz. Ebu Bekir döneminde verilmiştir.
68-Tecvit : Kur’an-ı Kerim’i güzel bir biçimde okumak için uyulması gereken kuralları kapsayan ilimdir.
69-Mukabele : Kur’an-ı Kerim’i okuyan kişiyi, bilenlerin Kur’an’dan takip etmesi, bilmeyenlerin dinlemesidir. Ayrıca her Ramazan ayında Hz. Muhammed ve Cebrail’in ayetleri karşılıklı okumasına da mukabele denir.
70-Hatim : Kur’an-ı Kerim’i bütünüyle ezbere ya da yüzünden, baştan sona kadar okumak veya dinlemektir.
71-Hafızlık : Kur’an-ı Kerim’i bütünüyle ezberlemektir. Kur’an’ı baştan sona ezberleyen kişiye hafız denir.
72-Meal : Kur’an-ı Kerim’in tercümesidir. Anlam, kavram demektir.
73-Tefsir : Kur’an-ı Kerim’i açıklamak ve yorumlamaktır. Kur’an-ı Kerim’i açıklayan kişilere müfessir denir. Ayetlerin iniş sebeplerini belirtir.
74-Ülkemizde ilk tefsir ve meal Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır tarafından yapılmıştır.
75-Alak sûresinin ilk beş âyetinin nüzûlünden sonra vahiy bir müddet kesilmiştir (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 3).
76-Fetret döneminden sonra gelen ilk vahiy Müddessir sûresinin ilk âyetleri olmuştur (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 4, ”Bed,ü’l-palk”, 7, ”Tefsîr”, 74, 96: Müslim, ”Îmân”, 73, 161; İbn Sa‘d, I, 195).
77-Nâzil olan âyetlerin Mekke döneminin ilk yıllarından itibaren yazıldığına dair bizzat Kur’an’da ( el-Furkan 25/5; et-Tûr 52/1-3; Abese 80/11-16; el-Beyyine 98/2), hadis kaynaklarında (Müsned, III, 12, 21, 39, 65; Buhârî, ”Cihâd”, 129, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 4; Müslim, ”İmâre”, 24/92-94, ”Zühd”, 16/72; İbn Mâce, ”Cihâd”, 45; Tirmizî, ”Tefsîr”, 10) ve tarih kitaplarında bilgiler bulunmaktadır.
78-Vahyin erken dönemlerden itibaren yazıldığına dair en önemli delillerden biri Hz. Ömer’in müslüman olması hadisesidir. Ömer, kız kardeşi ve eniştesi yazılı bir metin üzerinden Tâhâ sûresini okumakta iken onların yanına girmiş, okudukları metni istemiş ve gusül abdesti aldıktan sonra bunu okumuştur (İbn Hişâm, I, 370-373).
79-Hz. Peygamber tarafından görevlendirilen vahiy kâtipleri nâzil olan âyetleri mevcut malzemeler üzerine yazıyorlardı (Buhârî, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 4). Bu malzemeler çok çeşitli olup en meşhurları develerin kürek ve kaburga kemikleri (azm), tabaklanmış deri parçaları (edîm), yaprak taşlar (lihaf), hurma dallarının uygun yerleri (asib), seramik parçaları (hazef), tahta (kateb), parşömen (rakk) ve papirüslerdir (kırtâs; vahyin yazıldığı malzeme için bk. Müsned, V, 185; Süyûtî, el-İtkan, I, 185-186; Hamîdullah, Kur’ânı Kerîm Tarihi, s. 43).
80- Resûli Ekrem’in vefat ettiği yılın ramazan ayındaki son okuyuş karşılıklı olarak ikişer defa gerçekleşmiş, böylece mushaf ortaya çıkmıştır (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 5, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 7, ”İ.tikâf”, 17, ”Menâkıb”, 25; Müslim, ”Feçâ,il”, 50, ”Feçâ,ilü’s-sahâbe”, 98, 99; Nesâî, ”Sıyâm”, 2).
81-Hz. Peygamber’in sağlığında Kur’an’ın tamamını ez-berleyenlerin sayısı konusunda farklı rivayetler vardır. Enes b. Mâlik’ten gelen bir rivayette bunların dört veya beş kişi olduğu ifade edilmişse de diğer rivayetlerden bu sayının onu aştığı anlaşılmaktadır
82- Kur’an’ın Hz Osman (ra) döneminde yazılışı:HzOsman, Zeyd b Sâbit (ra), Abdullah b ez-Zübeyr (ra), Sad b el-Âs (ra) ve Abdurrahman b el-Haris b Hişam (ra)’ı görevlendirdi 83-İlk ayet 610 yılında Ramazan ayının on beşinci cumartesi ve on altıncı pazar gecelerinde Hira nur mağarasında nazil olmuştur.
Son ayet 623 yılında Zilhicce’nin 9. günü Arefe günü Arafat’ta nazil olmuştur ve Kur’ân-ı Azimüşşan tamama ermiştir.
84-Kur’an’a aşık olan Müslümanlar en güzel yazılarla yazmaya başlamış, zamanla hüsn-i hat sanatı oluşmuştur. Mushafları süslemek için de tezhib sanatı gelişmiştir. Hüsn-i hat çalışmalarıyla Kur’an’a hizmet eden Osmanlılar döneminde nice güzel el yazma Mushaflar yazılmıştır. Bu yüzden “Kur’ân-ı Kerîm Mekke’de indi, Mısır’da okundu, İstanbul’da yazıldı” sözü meşhur olmuştur.
85-Kayışzâde Hafız Osman Nuri’nin yazdığı Mushaf, 19. yüzyılın sonlarından günümüze kadar defalarca basılarak dünyaya yayılan ayet-berkenar tertibiyle yazılmış ve büyük şöhret kazanmıştır. Bu Mushaf; Kur’an’da en uzun ayet olan Müdayene (Borçlanma) ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayeti bir sayfa olarak düşünülerek yazılmıştır.
86-Kur’an, kelime olarak, “toplamak, okumak, bir araya getirmek” mânalarına gelir. Bu isim, Kur’an’a, bizzat kendisi tarafından verilmiştir (Bak: el-Bakara, 185). åyet ve sûreleri bir araya getirdiği; İslâm’ın îtikad, ibâdât, ahlâk, hukuk, v.s. esaslarını toplayıp ihtiva ettiği; dünyada en çok okunan ve okunacak olan kitab olduğu için bu ismi aldığı ifade edilir. Kur’an’ın daha bir çok isimleri vardır. Bu isimlerden bâzıları şunlardır: Kitab, Fürkan, Zikr, Hükm, Hikmet, Şifa, Hüdâ, Rahmet, Ruh, Beyan, Nimet, Bürhan, Nur, Hakk…
87-Kur’an’ın 4 unsuru vardır: 1. Lâfız, yani, okunur olması. 2. Arapa olması. 3. Hazret-i Muhammed’e (asm) indirilmesi. 4. Ondan bize eksiksiz, noksansız, tevatür yoluyla nakledilmiş olması.
88- Kur’an-ı Kerim’in tarifi: Peygamberimize indirilmiş, Mushaflarda yazılı, Ondan tevatüren (yanlış aktarma ihtimali bulunmayacak tarzda) nakledilmiş, okunması ile ibadet edilen, beşerin benzerini getirmesinden aciz kaldığı ilahi kelamdır.
89-İlahi kitaplar Tevrat – Zebur – İncil – Kur’an-ı Kerim
90-ALLAH’ın emirlerinin Cebrail adlı melek aracılığı ile peygamberlere indirilmesi olayına vahiy denir.
91-Peygamberimiz zamanında K. Kerimi yazan kişilere Vahiy Kâtipleri denir.
92-Vahiy Kâtibi Resulullah (s.a.v) ‘e vahiy edilen ayetleri yazanlar.
93- K. Kerim’de Hud – İbrahim – Lokman – Muhammed – Nuh – Yunus – Yusuf sureler bulunmaktadır.
94-İlahi kitapların gönderiliş amacı ALLAH’ın emir ve yasaklarını insanlara iletmek.
95-K. Kerimde 14 yerde secde ayeti vardır.
96-K. Kerim’in en kısa ayeti (Müdhammetan) Rahman Suresi, 64. ayettir.
97- “Ayet-el Kürsi” Bakara Suresi 255. ayetidir.
98-Bazı surelerin başlarında bulunan ve anlamları sadece Allahu Teala tarafından ve bazı alimlerce bilinen harflere Huruf-u Mukatta denir.
99-K. Kerim’de ismi geçen sahabi Zeyd Bin Harise
100-Kuranı Kerimin kalbi olarak bilinen sure Yasin Suresi’dir.
101-Kur’an-ı Kerim’de anlatılan en güzel kıssa olarak bilinen olay Hz. Yusuf (a.s.) a aittir.
102-Yemame savaşında hafız olan 70 sahabi şehiy edilmiştir.
103-Kuanı Kerim Besmele’ yle başlayıp Nas (insan) kelimesiyle biter.
104-ALLAH (a.c) ın bir olduğuna dair en büyük delil olarak bilinen sure İhlas Suresi
105-Camiu’l-Kur’an unvanı ile anılan halife kimdir? Hz. Ebu Bekir
106-Kur’an’ın toplanmasında görevli heyetin baş¬kanlığını hangi sahabi yapmıştır? Hz. Zeyd b. Sâbit
107-Bir üstadın huzurunda Kur’an-ı Kerim’i okuyarak ondan kıraat almaya ne ad verilir?Arz
108-Kur’an-ı Kerim’i tecvid kaidelerine uymak suretiyle en hızlı okumaya ne ad verilir? Hadr
109-Asli med üzerine ziyadeyi gerektiren bir sebebe bağlı olarak meydana gelen medde ne denir? Fer’i Med
110- Kıraat ilminde kıraat-ı seb’a (yed-i kıraat) meşhur olmuştur. Bu kıraat imamlarından Medine’de şöhret olan zat kimdir?Nafi
111- Hz.Osman zamanında Kuranı Kerim çoğaltılarak İslam
merkezlerine gönderildi.Hz.Ebu Bekr`in toplattığı”
Mushaf”in asıl sayfalarını çoğaltarak her tarafa yaymıştır.
Bu sebepten Hz Ebu Bekir`e“Camiul Kuran“Hz Osman`a
da “Naşirul Kur`an” denilmiştir.
112- Kur’an’ın harekelenmesi ve noktalanması merhalede tamamlanmıştır.Birincisi: Muaviye b. Ebu Süfyan döneminde, Muaviye, Ebu’l-Esved’i görevlendirmiş, O da Kur’an okurken meydana gelebilecek okuma hatalarını ortadan kaldırmak amacıyla nokta şeklinde hareke işaretleri koymuştur. İkincisi: Abdülmelik b. Mervan döneminde Kur’an’daki bazı harfleri birbirinden ayırmak için noktalar konulmuştur. Mervan bu işte el-Haccac b. Yusuf’u görevlendirmiş; o da bu işi Nasr b. Âsım ve Hayy b. Yasmur’a havale etmiştir. Üçüncüsü: Bu dönemde i’rab alametleri olan Fetha(Üstün), Zamme(Ötre), Kesre (Esre) ve Sükûn(Cezm( konulmuştur. Bu harekelendirmede Halil b. Ahmed el-Ferahîdî’nin yolu izlenmiştir.(KAYNAK:-Buhari-Ebu Davud-İslam Tarihi-Dini Kavramlar)
113- KUR’AN’DAN (nazil olan) İLK SURELER:Peygamberimize (sallallahü aleyhi vesellem)
Kur’andan ilk nazil olan sureler şunlardır:
A)“Yaratan Rabbinin adıyla oku.”( Alak ayet/1)
B) Nun, kalemin ve kalem tutanların yazdıklarına kasem(and) olsun.”(Kalem Suresi ayet/1)
C)“Ey örtünüp bürünen (Resulüm)!” (Müzzemmil Suresi ayet/1)
114- KUR‘AN: Hz. Muhammed‘e vahyedilmis,mushaflarda yazili,tevatüren (yani, yalanda birlesmesi mümkün olmayanbüyük cogunluk tarafindan) nakledilmis,okunmasi ile ibadet olunan,insanligin benzerini ortaya koymaktan aciz kaldiginazm-i celil (cok güclü bir kutsal metin) dir.(Cem‘u‘l-Cevami‘ , 59 ;Zürkani, Menahilu‘l-Irfan, 1:12)
115-VAHYIN BASLANGIC TARIHI: Miladi 610 yili Ramazan 17
116-VAHYIN BITISTARIHI: Miladi 632 yili Zi‘l-hicce 9
117-VAHYIN TOPLAM MÜDDETI: 22 YIL ,2 AY,22 GÜN
NOT: Hz. Peygamber a.s.m. son gelen ayetten sonra 81 gün yasamistir.
118-VAHYIN MEKKE MÜDDETI: 12 yil, 5 ay, 13 gün.
119-VAHYIN MEDINE MÜDDETI: 9 yil, 9 ay, 9 gün.
120-MEKKE‘DE INEN SURE SAYISI: 86 SURE
121-MEDINE‘DE INEN SURE SAYISI: 28 SURE
122-MEKKE‘DE INEN AYET SAYISI: 4.743 AYET
123-MEDINE‘DE INEN AYET SAYISI: 1.493 AYET
NOT: Kur‘an‘in %63,3‘ü Mekki, %36,7‘si Medeni‘dir.
NOT: Fatiha Suresi hem Mekke‘de hem Medine‘de, yani iki defa nazil olmustur.
124-SON INEN AYET: MAIDE SURESI (5): 3. ayet
125-SON INEN SURE: NASR SURESI (110)
126-14 SURE HAMD-ÖVGÜ ILE BAŞLAR.
127-29 SURE KESIK HARFLERLE BAŞLAR.
128-10 SURE NİDA-ÇAĞRI ILE BAŞLAR.
129-21 SURE HABER CÜMLESI ILE BAŞLAR.
130-17 SURE YEMIN ILE BAŞLAR.
131-7 SURE ŞART CÜMLESI ILE BAŞLAR.
132-6 SURE EMIR CÜMLESI ILE BAŞLAR.
133-6 SURE SORU CÜMLESI ILE BAŞLAR.
134-3 SURE DUA ILE BASLAR.
135-1 SURE TA‘LIL ILE BASLAR.
136-Mekke’de ilk nâzil olan âyet: İkra’dır.
137-Mekke’de ilk nâzil olan süre : Müddesir veya Fatiha’dır.
138-Mekke’de ilk ilân olunan sûre : Vennecm’dir.
139-Mekke’de son nâzil olan sûre : Mü’minûn’dur.
140-Medine’de ilk inen sûre : Bakara süresidir.
141-Medine’de son inen âyet: Vettekû yevmen türceune fihi ilal-lah.
142-Medine’de son inen sûre : Nasr’dır.
143-VahiyKatipleri:Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali, Zübeyir
b. Avvam, Amir b. Füheyre, Amr b. As, Abdullah b. Erkam, Sabit b. Kays, Hanzala
b. er-Rebi’, Muğire b. Şu’be, Abdullah b. Revaha, Halid b. Velid, Huzeyfe b.
Yeman, Muaviye b. Ebi Süfyan, Abdullah ibn Sa’d ibn Sarh, Ubeyy b. Ka’b, Zeyd b.
Sabit, Şurahbil ibn Hasene, Muaz b. Cebel, Cehm ibn es-Salt, Hüseyin en-Nemri,
Eban İbn Said, Abdullah b. Zeyd, el-Alâ ibn el-Hadremî, Muhammed ibn Mesleme.( Yakubi Tarihi: 2/11.)
144-Mekke’de ilk vahiy katibi Abdullah ibn Sa’d ibn Sarh idi. Bu şahıs irtidat edip sonradan yine müslüman olmuştur.Medine’de ise ilk vahiy katibi Ubeyy b. Ka’b idi. Ondan sonra da devamlı olarak
Zeyd b. Sabit yapmıştır.(Fethu’l-Bari: 2/11.)
145-Rasulullah, gelen vahiyleri sadece vahy katiplerine yazdırmakla yetinmemiş, nazil olan ayetleri her sene Ramazan’da Cebrail’e arzederek, ezberindekilerin kontrolünü yapmıştır. Son Ramazan’da ise bu arzediş ve tekrarlayış iki kez gerçekleşmiştir.( Buhari, Sahih: 3/35; Müslim, Sahih:4/1803, 1904, 1905; Nesai, Sünen: 4/125; Müsned: 1/288, 325, 326, 363.)Böylece Kur’an’ın hem ezber, hem yazım açısından noksansız tamamlanması sağlanmıştır.
146- Her yıl bir defa yapılan bu karşılıklı okuma işi Allah Resulu’nun vefat edeceği yıl iki defa yapılmıştı. Bu son yapılan okuma işine de ‘Arza-i ahire’ denilmiştir.
147-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
148-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
149-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
150-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
151-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
152-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
153-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
154-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.
155 -Kur’an’ın isimleri :Kur’an, kelime olarak, “toplamak, okumak, bir araya getirmek” mânalarına gelir. Bu isim, Kur’an’a, bizzat kendisi tarafından verilmiştir (Bakara: 185).
156-AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır. Kur’ân’da çok yemin kullanılmıştır. Yüce Allah; kendi adına, peygamberlere, Kur’ân’a, meleklere, kıyâmet gününe, göğe, aya, güneşe, yıldızlara, geceye, gündüze ve zamana… yemin etmiştir. 17 sûre yeminle başlamaktadır. Kur’ân’da birçok gerekçe ile yemin edilmiştir. Meselâ, Allah’ın tekliğini (Sâffât, 37/1-4), Kur’ân’ın (Vâkıa, 56/75-77) ve peygamberin (Yâsîn, 36/1-4) hak olduğunu, ceza, va’d ve vaîdin mutlaka gerçekleşeceğini (Zâriyât, 51/1-5; Tûr, 52/1-8) bildirmek için yemin edilmiştir.
Yemin, sözü tekit etmeyi ve muhatabı sözün doğruluğuna inandırmayı hedeflediği gibi yemin edilen şeyin değerini ve şanını da ifâde eder.
157-BESMELE:Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla anlamına gelen “Bismillâhirrahmânirrahîm” âyetinin adıdır. Besmeleye “Allah’ın adını anmak” anlamına gelen “tesmiye” de denir. Besmele, Neml sûresinin 30. âyetinin bir bölümü ve Fâtiha sûresinin ilk âyetidir. Tevbe sûresi hâriç diğer sûrelerin başında besmele yazılmıştır. Sûre başlarındaki besmeleler, müstakil birer âyettir. Ancak o sûreye dahil değildir.Peygamberimiz (a.s.) her hayırlı işe besmele ile başlanmasını tavsiye etmiş ve “Besmele ile başlanmayan her iş bereketsiz ve sonu güdüktür” buyurmuştur (Aclûni, Keşfü’l-Hafa, II,174). Kur’ân okumaya, bir şey yiyip içmeye ve bir işe başlanırken besmele çekilir. Kur’ân’da Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvanların etlerinin yenmeyeceği bildirilmiştir (En’âm, 6/121).
Besmele çeken insan; başka bir varlık adına değil sâdece Allah adına, O’nun rızası için ve O’nun izniyle başlıyorum, demiş olur. Besmelede Yüce Yaratıcının üç ismi geçmektedir: Allah, Rahman ve Rahim. Besmele çeken Kur’ân okumuş ve Allah’ı anmış olur.
158-DİRÂYET TEFSÎRİ:Kur’ân âyetlerini, âyetler ve hadislerle tefsîr etmekle yetinmeyip dil, edebiyat, din ve çeşitli bilgilere dayanılarak, akıl ve içtihatla yapılan tefsîre denir. Dirâyet tefsîrine re’y tefsîri de denir.Dirâyet tefsîrinde; kelimelerin etimolojik yapısı, hakikat veya mecaz oluşu, cümlelerin tahlili, emir ve yasakların ne ifade ettiği, sözün bağlamı ve belâğat yönleri dikkate alınır. Müfessir, ilmî gücüne göre âyetleri yorumlar. Dirâyet tefsîrinin makbul olabilmesi için bu tefsîrin, İslâm’ın ruhuna, Kur’ân ve sünnet bütünlüğüne uygun olması gerekir. Aksi takdirde bu tefsîr, ilhadî bir tefsîr olur.
Fahruddin Râzi’nin “Mefâtihu’l-Gayb”, Beydâvî’nin “Envâru’t-Tenzil ve Esrâru’t-Te’vîl”, Nesefî’nin “Medâriku’t-Tenzil ve Hakâiku’t-Te’vîl” adlı eserleri bu metotla yazılan tefsîrlere örnektir
159-EMSÂLÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân’ın meselleri anlamına gelir. Tâbirde geçen “emsâl” “mesel” kelimesinin çoğuludur. “Mesel”; benzer ve delil demektir. “Atasözüne” de mesel denir.
Kur’ân’da meseller (örnekler) vardır. Varlığının sebebi; düşündürme, hatırlatma, öğüt verme, duygulandırma, ibret verme ve böylece insanları iyiye, güzele ve doğruya yönlendirmedir.
“Andolsun biz bu Kur’ân’da insanlara öğüt almaları için her misali anlattık” (Zümer, 39/27), “Biz bu misalleri insanlara anlatıyoruz ama onları âlimlerden başkası düşünüp anlamaz” (Ankebût, 29/43) âyetleri ile Allah Kur’ân’da misaller anlattığını bildirmektedir. Meseller, Tahrim sûresinin 11-12. âyetlerinde olduğu gibi sarih ve zâhir; A’râf sûresinin 58. âyetinde olduğu gibi gizli, remizli ve imalı olabilir.
160-FÂTİHA:Sözlükte “açan, açılabilecek şeylerin başı, ilk açılacak yeri” anlamına gelen Fâtiha, Kur’ân’ın birinci sûresinin adıdır. Sûreye, indirilişinde, tertibinde, yazılışında ve namazda okunuşunda ilk olduğu için Fâtihatü’l-Kitap (Kitabın başı); her türlü övgü Allah’a mahsustur anlamına gelen “el-hamdü lillâhi” ile başladığı için el-Hamd, el-Hamdü lillah; Kur’ân’ın mukaddimesi, ön sözü ve özeti mesabesinde olduğu için Ümmü’l-Kur’ân (Kur’ân’ın anası), el-Esas (Kur’ân’ın esası); yedi âyetten oluştuğu ve her fırsatta tekrar tekrar okunduğu için Seb’u'l-Mesânî; namazda bölünmeden tamamı okunduğu için el-Vâfiye; yine namazda sadece Fâtiha okunularak yetinilebildiği için el-Kâfiye”; okuyan kimse Allâh’a şükür ve dua yapmış olduğu için şükür ve dua sûresi; her namazda okunduğu için salât (namaz) sûresi; dertlere deva olduğu için eş-Şifa; arşın hazinelerinden bir hazine olduğu için el-Kenz ismi verilmiştir. Hz. Peygamber (a.s.)’in beyanına göre; “Fâtihayı okumayanın namazı olmaz” (Müslim, Salat, 111). Fâtiha, her fırsatta okunur, okuyan kimse Allah’a karşı zikir, şükür ve hamd görevlerini îfa etmiş, dua ve niyazda bulunmuş olur. Fâtiha, Kur’ân’ın nitelik itibarıyla en büyük sûresidir.
161-FEVASILÜ’L-ÂYÂT:Âyetlerin fâsılaları demektir. Âyetlerin son kelimesine kendisinden sonra gelen âyeti evvelkinden ayırdığı için fâsıla denilmiştir. Çoğulu fevâsıldır. Kelimenin son harfine “fasıla harfi” denir. Fâsıla harfleri, bir tane veya daha fazla olabilir. Meselâ ihlâs sûresindeki âyetlerin fasılası dal harfidir. Fâtiha sûresindeki âyetlerin fasılası ise nûn ve mim harfleridir. (İ.K.)
162-GAYR-İ İLAHÎ VAHİY:İlâhî olmayan, cin ve insanlar arasında cereyan eden vahye denir. Zekeriya (a.s.)’ın kavmine vahyi gibi (Meryem, 19/11), bu vahiy, imâ ve işâret etmek anlamındadır. Şeytanın şeytana vahyi gibi (En’âm, 6/121); bu vahiy, fısıldamak ve gizli konuşmak anlamındadır.
163-İNZÂL VE TENZİL:Kur’ân’ın M. 610 yılında Ramazan ayında Kadir gecesinde toptan dünya semasına, Beytü’l-İzze’ye indirilmesine inzâl, parça parça âyetler hâlinde vahiy yolu ile Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmesine ise tenzîl denir.
164-İSTİÂZE:Sığınmak, korunmak ve sarılmak anlamındaki “a-v-z” kelimesinden türeyen istiâze; şeytanın ve kötü insanların şerrinden, her türlü zarar, bela, âfet ve musîbetlerden Allah’a sığınmak demektir. “Teavvûz” ve “iltica’” ile aynı anlamdadır.
Kur’ân’da istiâze; “eûzû billâhi” (Allah’a sığınırım) (Bakara, 2/67), “eûzü bi’r-Rahman” (Rahman’a sığınırım) (Meryem, 19/18), “eûzü bi Rabbi’l-felâk” (Sabah’ın Rabbına sığınırım) (Felâk, 113/1), “eûzü bi Rabbi’n-nâs” (İnsanların Rabb’ına sığınırım) (Nâs, 114/1) ve “meâzallah” (Allah’a sığınırım, Allah korusun) (Yûsuf, 12/31, 58) cümleleri ile ifade edilmiştir.
165-KELÂMULLAH:Allah’ın sözü demektir. Bundan maksat, Tevrat, İncil ve Kur’ân gibi vahiy ile Peygamberlere verilen kitaplar, sahifeler ve âyetlerdir. Kur’ân’da bu tâbir üç âyette geçmiş ve Tevrat (Bakara, 2/75), Kur’ân (Tevbe, 9/6) ve Allah’ın hükmü, va’di (Fetih, 48/15) anlamında kullanılmıştır.
166-KISASU’L-KUR’ÂN:Kur’ân kıssaları, hayat öyküleri demektir. Kur’ân’da geçmiş peygamberlere ve milletlere dair kıssalar vardır. Kur’ân kıssalarının amacı, tarihi olayları anlatmak değil, insanlara ibret dersi vermektir. Bu sebeple kıssalar, bir sûrede değil farklı sûrelerde yeri geldikçe anlatılmış ve tekrar edilmiştir. Adem ile melekler ve şeytan, Adem ile Havva, Adem ve oğulları Habil ve Kabil, Lokman ve oğluna öğütleri, Yusuf’u kardeşlerinin kıskançlığı, kuyuya atılması, Zeliha ile arasında geçen hadise, hapse girmesi, maliye bakanı olması, Musa Peygamber, Firavun ve Yahûdîlerle olan olaylar, inek ve Hızır hadisesi, Süleyman (a.s.) ve Belkıs, İsâ (a.s.) ve annesi Meryem, İsrailoğulları, Zülkarneyn, Ashab-ı Kehf, İbrahim (a.s.) ve Nemrut, Ashab-ı Uhdud, Ashab-ı Fil gibi bir çok kıssa ve olay anlatılmaktadır. Bu kıssalar, hayal ürünü değil, bizzat hayatta yaşanmış, gerçek olaylardır.
167-KİRÂAT-İ AŞERE:On kıraat, Kur’ân’ın 10 farklı okunuşu demektir
168-KONULU TEFSÎR:Kur’ân’ı, konu konu, kavram kavram ele alıp tefsîr etmektir. Buna “edebî metot” da denir. Bu tür çalışmada; Kur’ân’ın indirilişi, yazılması, toplanması, mushaf haline getirilmesi, Kur’ân’ın indiği çevrenin ve nuzûl sebeplerinin araştırılması yapılmakla birlikte asıl araştırma Kur’ân içinde yapılır. Kur’ân kelimelerinin sözlük, terim ve izâfi anlamları incelenir. Kelimenin semantik tahlili yapılır. Kelimeyi Peygamberin nasıl anladığı araştırılır. Kullanıldığı bağlam dikkate alınarak Kur’ân’daki anlamı tespit edilir. Terkipler aynı usulle ele alınır. Evlenme, boşanma, zekat, namaz, îmân, içki, hırsızlık vb. konular Kur’ân bütünlüğü içinde anlatılır, âyetlerin âyetle ve hadislerle tefsîrine dikkat edilir. Bu tür çalışmada âyetler, bağlamından koparılarak, aynı konudaki diğer âyetler dikkate alınmadan yorumlanmaz. Her konuya bir bütün olarak bakılır.
169-SADAKALLAHÜ’L-ÂZİM:”Allah doğru söyledi” demektir. Kur’ân-ı Kerim veya Kur’ân’dan bir veya daha fazla âyet okunduğu zaman “sadakallahü’l-azîm” denir. Bu tabiri söyleyen kimse, Kur’ân’ın hak ve doğru bir kitap olduğunu, Allah’ın her emir ve yasağının, helal ve haramının, hüküm ve tavsiyesinin, bütün sözlerinin doğru olduğunu ikrar ve ilan etmiş olur. Allah en doğru sözlü olduğu gibi, Allah kelamı olan Kur’ân da hem adalet hem de doğruluk bakımından tamamlanmıştır.
170-TASAVVUFÎ TEFSÎR:Tasavvuf, Kur’ân’ın sezgisel ve duygusal yönünü temsil eder. Tasavvuf kavramı, Kur’ân’da lafız olarak yoksa da ilke, amaç ve hayat tarzı olarak vardır. Kur’ân’ın ahlak, tefekkür, zikir, tesbih, tahmid, tekbir… vb. kavramlarını mutasavvıflar kendilerine konu edinmiş, ilgili âyetleri tefsîr etmişlerdir. Mutasavvıflar, yaptıkları tefsîre “işârî tefsîr” ismini vermişlerdir. İşârî tefsîr; ilk anda akla gelmeyen fakat tefekkürle âyetin işaretinden kalbe doğan ma’nâdır. Sûfîler, riyazet ve ibadetle ledünnî/vehbî ilmi elde ettiklerini, bu ilim sayesinde zihinlerine doğan yorumları kapalı bir üslupla, remiz ve işaretlerle ifade ettiklerini söylediler. İşârî tefsîre, sûfî ve tasavvufî tefsîr de denir.
171-VAHY-İ GAYRİ METLÜV:Okunmayan vahiy demektir. Bundan maksat, Peygamberin Kur’ân dışı aldığı vahiydir. Hz. Muhammed (a.s.)’in Kur’ân dışı vahiy aldığının, âyet ve hadislerden bir çok delili vardır. Bakara sûresinin 144, Tahrîm sûresinin 3, Necm sûresinin 3-4, Nisâ sûresinin 113, Ahzâb sûresinin 34. âyetleri; Cibrîl hadisi diye meşhur olan hadis (Ebû Dâvûd, Kader, 17) buna delildir. Cibril, Kur’ân için indiği gibi sünnet için de iniyordu (Tecrid, II/460-464). Hz. Muhammed (a.s.), “Bana Kur’ân ve onun gibi bir misli verildi.” demiştir (Ebû Dâvûd, Sünnet, 6; Ahmed, IV/131). Hz. Peygamber Kur’ân dışı vahiy almakla birlikte, bütün hadislerin vahiy ürünü olduğunu söylemek de mümkün değildir. Çünkü Peygamberimiz, Kur’ân âyetlerini tefsîr ve teyit sadedinde, öğüt vermek amacıyla, kendi re’yini beyan sadedinde sözler de sarf etmiştir. Bunlar dinde delil olmakla birlikte, vahiy ürünü olarak kabul etmemek gerekir; ancak, vahyin kontrolünde söylenmişlerdir.
172-VAHY-İ METLÜV:Okunan vahiy demektir. Bundan maksat Kur’ân’dır. “?Bu Kur’ân bana sizi ve ulaştığı herkesi uyarmam için vahyolundu?” (En’âm, 6/19); “Sana vahyedilmesi henüz tamamlanmadan Kur’ân-ı acele okuma…” (Tâ-hâ, 20/114) vb. âyetler, Kur’ân’ın vahiy ürünü olduğunu ifade etmektedir.
173-VÜCÛH VE NEZÂİR:Vücûh, çeşitli anlamlarda kullanılan müşterek (çok anlamlı) lafızlara; nezâir ise, bir çok kelimenin aynı anlamda kullanılmasına denir. Sâlat kelimesinin Kur’ân’da beş vakit namaz (Bakara, 2/3), ikindi namazı (Mâide, 5/106), Cuma namazı (Cum’a, 62/9), cenaze namazı (Tevbe, 9/84), dua (Tevbe, 9/103), din (Hûd, 11/87), kırâat (İsrâ, 17/110), rahmet ve istiğfar (Ahzâb, 33/56), namaz kılınacak yer (Hac, 22/40) anlamlarında kullanılması vücûha; sakar, nâr, hutame, cahim, hâviye, saîr kelimelerinin cehennemi ifade etmek için kullanılması ise nezâire örnektir.
174-ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Okuyucunun sürçmesi ve yanılması anlamına gelen zelletü’l-kârî, dinî bir kavram olarak, namazda kıraatte yanılmayı ifade eder. Buna lahn da denir.
175-Resulullahın Kur’anın zirvesi dediği sure hangisidir?d:)Bakara
176- Ahmet ismi kendisine zikredilen sure hangidsidir?d:)Saff
177-Zekatın kimlere verileceğini tek tek sayan ayeti kerime hangi surededir?d:)Tevbe
178-Bedir gavzesini anlatan süre hangisidir?c:)Enfal
179-İki Nebinin adı ile biten süre hangisidir?c:)Ala
180-Her ayetinde Allah (c.c) lafzı olan sure hangisidir?a:)Mecadele
181-Hendek gavzesini anlatan süre hangisidir?b:)Ahzab
182-Mirac hadisesini anlatan süre hangisidir?b:)Necm
183-Zülkarneyn süresini anlatan süre hangisidir?c:)Kehf
184-Talat-Calut kıssasını anlatan sure hangisidir?a:)Bakara
185-Musa (a.s) ile Hızır (a.s) kıssasını anlatan süre hangisidir?b:)Kehf
186-”Müşkilü’l-Kur’ân” ifâdesinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
b) Kur’ân’ın aralarında tenâkuz ve ihtilâf olduğu zannedilen âyetleri.
187-Tahkîk: En ağır okuma şeklidir. Yavaş yavaş, manayı düşünerek, bütün tecvit kurallarına uyarak, ruhsatları kullanmadan (mesela medd-i munfasılı da 4 elif uzatarak) okumaktır.
188-Hedr / Hadr: Süratli okuma şeklidir. Hatim indirenler, cüz okuyanlar bunu tercih ederler. Bunda yine medd-i lazım 4, medd-i muttasıl 2 elif uzatılır. Bu ikisinin dışında 1 eliften fazla uzatılanlar ise 1 elif uzatarak okunur.
189-Tedvîr: Tahkîk ile hedr’in ortasıdır. Bunda da mana düşünülür
190-HERZEME:Bu üç okuyuş tarzının dışında bir de caiz olmayan bir okuyuş daha vardır ki, buna Herzeme denir. Bu okuyuşta harfler, kelimeler birbirine karışır, okuyuş bozuluır. Kur’an-ı Kerim’i, bu şekilde okumak haramdır.
191-ARZ:Kur’an’ın Allah tarafından indirildiği şekilde muhafazası, âyet ve sûrelerin tertibinin doğru olarak tesbiti ve bunun kontrolü için Cibril (a.s) her sene Ramazan ayında, bir rivayete göre Ramazan ayının her gecesinde, Hz. Peygamber (s.a.s)’a gelirdi. Hz. Peygamber (s.a.s.) Kur’an âyetlerini Cibril’e okurdu. Buna “arz” denir. Aynı âyetleri, mukayese için, bir de Cibrîl (a.s) okurdu ki buna da “mukabele” denir.
192- KURAN’DA BULUNAN İŞARETLER م : Durmak vaciptir. Durulmayıp geçilirse anlam bozulur.
ط : Durmak evlâdır (daha iyidir). ج : Durmak evlâdır. قف : Durmak evlâdır. Hafif bir duruşla (bir nefeslik) durulmalıdır. ز : Geçmek evlâdır. ق : Geçmek evlâdır. ص : Nefes yetmediğinde durulabilir. لا : Durmak caiz değildir. Eğer durulursa bir önceki kelime ile birlikte tekrar okunur. Ayet sonunda durunca ise, tekrar edilmez çünkü durak sonlarında durmak caiz, hatta efdaldir. ك : Bir evvelki durağın aynısı demektir.
193-İlk hareke:Ebul Esved ed-Düeli
194-Harf Noktalama:Nasr bin Asım-Hayy b.Yamer
195-İrab Alametleri:Halid b.Ahmed
196-Secavend:Muhammed b.Tayfur es-Secavendi
197-Nâsih – Mensûh: Nesh, bir şeyi iptâl etmek ve onun yerine başka bir şeyi ikâme etmek, yer değiştirmek, izâle etmek. Şer’î bir hükmün yürürlüğe konmasından sonra, gelen diğer bir şer’î hükümle kaldırılması, iptâl edilmesi demektir. Hükmü kaldıran âyete “nâsih”, hükmü kaldırılan âyete de “mensûh” denir. Mensûh âyet ile amel edilemez.
198-Mücmel-Mübeyyen: Mânâsı kapalı lafızları ihtivâ eden âyetlere mücmel, mücmel âyetleri açıklayan âyetlere de mübeyyen âyet denir.
199-Mübhem-Muhkem: Üstü kapalı anlatım. Açık ifâdeli âyetler.
200-Müteşâbih: Birden fazla anlama gelen ifâdeler.
201 -İ’câzu’l-Kur’ân: Âciz bırakmak, iknâ etmek, muhâtabın delillerini çürütmek.
202-Vücûh – Nezâir: Eş sesli kelimelere vücûh; farklı anlamlı kelimelere de nezâir denir.
203-Emsâlu’l-Kur’ân: Özlü ifâdeler.
204 -Rivâyet Tefsiri: Kur’ân-ı Kerîm’deki bâzı âyet-i kerîmelerin başka âyetlerle veya Peygamberimizin sünneti veya Ashâb-ı kirâmın mübârek sözleriyle açıklanması. Buna me’sûr veya naklî tefsir de denir. En meşhurları:
Taberî: Câmiu’l Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân;
Semerkandî: Tefsîru’l-Kur’ân;
Beyzâvî: Medînetü’l-Menzil;
İbn-i Kesîr: Tefsîru’l Kur’ânü’l Azîm;
Süyûtî: ed-Dürru’l Mensûr;
Fîruzâbâdî: Tenvîru’l Mikbâs min Tefsîri İbn Abbas.
205-Dirâyet Tefsîri: Akla ve yoruma dayalı tefsir. Rasûlüllah’tan gelen rivâyetler (açıklamalar) esas alınarak, Kur’ân-ı Kerîm’in lisân bilgilerine ve zamanın fen bilgilerine, aklî ilimlere göre yapılan açıklaması. Bu tefsîre ma’kûl, re’y tefsîri ve te’vîl de denir. Başlıcaları:
Zemahşerî: el-Keşşâf;
İbn Kuteybe: Te’vilü’l Müşkilü’l-Kur’ân;
Şevkânî: Fethu’l Kadîr.
Arapça Tefsirler: Taberî, Zemahşerî, Beyzâvî, Râzî, Kurtubî, Celâleyn.
206- LAHN: Kur’an okurken harflerin sıfatlarında, harekelerinde, tecvid kaidelerinin uygulanmasında yapılan hatadır.
1- Lahn-ı Celi (Açık hata): Harflerin asli sıfat ve mahreçlerinde, hareke ve sükunlarda yapılan hatadır. Manayı bozduğu gibi çoğu zaman namazı da bozar.
2- Lahn-ı Hafi (Gizli hata): Sıfatı arızalarda meydana gelen hatadır. Harfin aslını değiştirmez. Mana bozulmadığı gibi namazı da bozmaz. Ancak hata olduğu için vebali vardır.
207- RAF-I SAVT(ses yükseltme): Kur’an okurken bazı kelime, cümle ve ayetleri ses tonu yükseltilerek okumak demektir.
Ses yükseltmeyi gerektiren sebepler:
1- Okunan yerin Hak ve Hakikati açıklaması;
2- Hakkın, haklının sözlerinde
3- Allâh’ın emir ve yasaklarında
4- Hafd-ı Savt ile okunan ayetleri takip eden ayetler; müjde, mükâfat ve merhamet bildiren ayetler Raf-ı Savt ile okunur.
208- HAFD-I SAVT (ses indirme): Kur’an okurken, bazı kelime, cümle ve ayetleri ses tonunu düşürerek okumaktır.
Hafd-ı savtı gerektiren durumlar:
1- Dua ve istiğfar ayetleri,
2- Batıla mensup sözler,
3- Tehdit ve taziye ayetlerinde,
209-TESHİL: sözlükte “kolaylaştırmak” anlamındadır. Kıraat ıstılahında ise, “birbirini takip eden iki hemzeden ikincisini, hemze ile elif, hemze ile vâv veya hemze ile yâ arası bir sesle okumak” demektir Bu üç çeşit teshilli okumaya aşağıdaki örnekleri vermek mümkündür: “Hemze” ile “elif” arası bir sesle okunan “hemze” için “ ءَ أَعْجَمِيٌّ ” (Fussilet, 41/44) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu, “Hemze” ile “yâ” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَئِنَّكُمْ ” (En’âm, 6/19) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu, “Hemze” ile “vâv” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَؤُنَبِّئُكُمْ” (Âl-i İmrân, 3/15) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu örnek gösterebiliriz. Asım kıraatinde, sadece birinci gruptaki teshil uygulanmaktadır.
210-İslam’a göre Allah Kuran’ı ikinci bir isim olarak “Kitap”, olarak adlandırmak suretiyle, daha en baştan itibaren, bu metnin yazılı hale getirilmesinin önemine işaret etmiştir. (14)
211-Mushaf:Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline Mushaf denir. “
Mushaf”, “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelen bir kelimedir.
212-İslam’a göre Kur’an son peygamber Hz. Muhammed’in mucizelerindendir. Dil bakımından da Kur’an çoğu akademisyene göre Arapça’nın en güzel örneğidir.
213-Ebû Bekr’in (ö. 13/634) halifeliği sırasında Kur’an-ı Kerîm toplanıp iki kapak arasında kitap haline getirilince, uygun bir isim aranmış, Abdullah b. Mes’ud’un (ö.32/652) “Habeşistan’da bir kitap gördüm, ona Mişhaf, Mushaf adını vermişlerdi” demesi üzerine, halife tarafından bu isim uygun bulunmuştur (15)
214-Kur’ân’ın son inen âyeti de şudur: “Bu gün size dininizi ikmal ettim, üzerinize olan nimetimi tamamladım, din olarak sizin için İslâm’ı seçtim” (el-Mâide, 5/3).
215-Vahyedilen bütün sûrelerin hafızlar tarafından ezberlenmesi, kemik, tahta, papirüs, deri ve kiremit inceliğindeki pişirilmiş tuğlalara yazılmak suretiyle korunmuştur.
215-Kur’an sahifeleri Mekke lehçesi esas alınarak bir araya getirildi (16)
217-Hz. Osman zamanında bu nüshadan çoğaltılan mushafların yedi nüsha olduğu söylenir (17)
218-HURUF-U MUKATTAA: Kur’ân’ın bazı sûrelerinin başındaki hece harfleri. Kur’ân’ın yirmidokuz sûresi bu harflerle başlamaktadır. Bu sûrelerden üç tanesi bir; on tanesi iki; onüç tanesi üç; iki tanesi dört ve bir tanesi de beş mukattaa harfiyle başlamaktadır.
Bu sûreleri şöylece sıralayabiliriz: Bakara, Âlu İmran, A’râf, Yunuş Hud, Yusuf, Ra’d, İbrahim, Hicr, Meryem, Neml, Kasas, Ankebut, Rum, Lokman, Secde, Yâsîn, Sâd, Mü’min, Fussilet,
Arap dilinde kelimelerin harf sayısı ile de Hurûf-u Mukattaanın bir ilişkisi vardır. Şöyle ki; Arap dilinde kelimeler ya bir, ya iki, ya üç, ya dört, ya da beş harften oluşmaktadır. Arapça’da beş harften fazla harften oluşan kelime yoktur. Hurûf-u Mukattaa da birden başlamak üzere beş harfe kadar bir arada zikredilmiştir.
6 sûrede “elif-lâm-mîm” vardır: Bunlar: Bakara, Âl-i İmrân, Ankebût, Rûm, Lokman ve Secde sûreleridir.
Ârâf sûresinde de “Elif-lâm-mîm-sâd”
5 sûrede “elif-lâm-râ” vardır. Bunlar: Yunus, Hûd, Yusuf, İbrahim ve Hicr Sûreleridir.
Ra’d Sûresinde de “elif-lâm-mîm-râ” vardır.
6 sûrede “hâ-mîm” vardır. Bunlar: mü’min, Fussilet, Zuhruf, Duhân, Câsiye ve Ahkaf sûreleridir;
Şûrâ sûresinde de “hâ-mîm-ayin-sîn-kaf” bulunmaktadır.
Şuarâ ve Kasas Sûrelerinde “tâ-sîn-mîm“,
Neml Sûresinde “tâ-sîn“,
Meryem Sûresinde “kâf-hâ-yâ-ayîn-sîn-kaf“,
Tâhâ Sûresinde “tâ-hâ“,
Yâsin Sûresinde “yâ-sîn“,
Sâd Sûresinde “sâd“,
Kaf Sûresinde “kaaf“,
Kalem Sûresinde de “nûn” harfi bulunmaktadır.
219-Kur’an-ı Kerim: Son vahiy dini olan İslâm’ın kutsal kitabı. Kur’ân, tercih edilen görüşe göre, “karae” fiilinden edilen bir mastar olup, Allâh’ın son kitabına özel ad olmuştur. Kök anlamı; okumak, toplamak, bir araya getirmek demektir.
220-Tevrat: İbranice Tura kelimesinin Arapçalaşmış biçimi olan Tevrat kanun, ittifak, birlik, anlaşma, sözleşme, adlaşma gibi anlamları dile getirir. İslâm geleneğinde Hz. Musa’ya nazil olan kitabı belirtir. Yahudi geleneğinde ise, bugün Ahd-i Atik (Eski Ahit) denilen kitaplar toplamının adıdır.
221-Zebur: Allah tarafından Hz. Dâvud (a.s)’a gönderilen Mezmurlar ve Mezâmir adı ile de anılan mukaddes kitap. Lügatte Mezmur, “Kavalla söylenen ilâhî, Hz. Dâvud’a inen Zebur’un sûrelerinin her biri” anlamlarına gelir. Mezmur “yazılmış” manasına gelen kitap anlamındadır. Büyük bilgin Zeccac, Zebur’un “Hikmetli kitap” manasına geldiğini; Âlu İmran, 3/184 ayetindeki “Zebûr” kelimesinin “menetmek” manasına gelen “Zebr” kökünden olduğunu açıklamıştır. Kitap da halkın hilâfına olan hususlardan meneden şeyleri bildirdiği için Zebûr diye adlandırılmıştır (18) 18-(Fahreddin er-Râzi, Mefâtihu’l-Gayb, Ankara, 1990, VIII, 417).
222-İncil: Allah tarafından Hz. İsa’ya gönderilen; Tevrat’ın aslını doğrulayan Kur’an-ı Kerîm tarafından tasdik edilen ve bir anlamı da “yol gösterici, aydınlatıcı” olan (el-Maide, 5/46-48), dört büyük kitaptan birisi. Yunanca “Evangelion”; iyi haber, müjde demektir. Esas itibariyle Hz. İsa’nın hayatını, mucize ve faaliyetlerini, söylediği hikmetli sözleri, tebliğ etmiş olduğu şeriat hakkındaki peygamberane hakikatları anlatmak için kullanılmıştır. Bu kelime ile ilk hristiyanlar; İsa’nın insanlara bildirisini, onları kötülük ve günahtan kurtarmağa ve selamete götürmeğe geldiğine dair vaadini anlatmış ve adlandırmışlardı. Hz. İsa da onu; “Tanrı’nın Krallığı’nın müjdesini (iyi haberini) duyurma” olarak tanımlar (19)
 

HADİS BİLGİLERİ
70-Hz.Peygamber adına uydurulmuş sözlere Mevzu Hadis denir.
71-Sahih ve hasen hadisin şartlarından birini veya bir kaçını taşımamakla birlikte,uydurma(mevzu) olduğu da söylenemeyen hadislere genel olarak Zayıf hadis denir.
72-Kudsi Hadis:manası Allaha , lafzı Pygambere ait olan hadis.
-Merfu Hadis:söz, fiil veya takririn doğrudan Peygambere dayandırıldığı, kaynağı Peygamber olan hadis:
73-Mevkuf Hadis:Söz, fiil veya takririn sahabeye dayandırıldığı, kaynağı sahabe tabakası olan hadis.
74-Şazz Hadis:sıhhat açısından sahih hadis ile zayıf hadis arasında yer almasına karşın sahihe daha yakın olan hadis.
75-Sahih Hadis:Resulullaha ait olduğunda usul bakımından herhangi bir tereddüt bulunmayan, sıhhatına hükmedilmiş olan hadis.
76-Muharref Hadis:Kelimesi hareke değişikliğine uğramış hadis muharref hadis denir.
77-Garib Hadis:Hadis terimi olarak, senedinde herhangi bir yerinde bir tek ravisi olan Ahad hadis çeşididir.
78-Meşhur Hadis:Bir çok kişi tarafından rivayet edilen, delil alınan ve herkes tarafından bilinen halk arasında şöhret bulan Ahad hadis çeşidi.
79-Tedvin:Daha önce dağınık olan hadislerin, toplanarak kitap haline getirilmesine tedvin denir.
80-Tasnif:Hadisleri topladıktan sonra sınıflara ayırmak ve guruplamak anlamına gelen hadis terimi.
81-Şeyh:Kendisinden hadis rivayet edilen ravinin hadis aldığı hocasını ifade eden hadis terimi.
82-İttihamur –ravi bil –kizb:Diğer konularda yalan söyleyen bir ravinin hadis rivayetinde de yalan söyleyebileceği düşünülerek, ravinin itham edilmesini ifade eder.
83-Kütüb-ü Sitte:Buhari,Müslim,Ebu Davud,Tirmizi,İbn Mace, Nesai.
84-el-Camius-Sahih (Buhari):Üzerinde en fazla şerh faaliyeti yapılan ve İslam dünyasında en fazla ilgi gören hadis eseri .
85-Tergib ve Terhib Hadisleri:Hz.Peygamberin kişiyi herhangi bir şeye teşvik etmek veya sakındırmak için söylediği hadislere Tergib ve Terhib denir.
86-Müsned türünde yazılmış en meşhur hadis eseri Ahmed b.Hanbele aittir.
87- Sünnetin çeşitleri:Üç çeşittir.
a- Kavli sünnet; Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in sözleridir.
b- Fiili sünnet; Peygamber efendimiz (s.a.v)’in yaptığı iş ve hareketlerdir.
c- Takriri sünnet; Peygamber efendimiz (s.a.v.)’in işaret ettiği veya sükut ettiği işlerdir.: 88-“Riyazü-s Salihin” adlı hadis kitabının yazarı ,İmam Muhyiddin en-Nevevi’dir.
89-En çok hadis rivayet eden sahabe Ebu Hureyre (r.a.)
90- Müttefekun Aleyh : Buhari ve Müslim’in bir hadis üzerindeki ittifakıdır.(Görüş birliğidir).
91- Mevzu hadis :P eygamber Efendimiz(s.a.v.)!in ağzındanmış gibi uydurulan gerçek olmayan sözlerdir.
92-Senet :Hadis-i Şerif’i rivayet eden kişiler zinciridir.
93- Metin : Senetten sonraki Peygamberimiz (s.a.v.)’in sözleridir.
94-Ravi : Peygamber Efendimiz(s.a.v.)’in söz ve fiillerini rivayet eden her kişiye ravi denir.
95-Ebu Hureyre’nin asıl adı :Abdurrahman Bin Sahr’dır.
96- Tabiin : Sahabeden sonra gelen ve onlarla sohbet edenlerdir.
97-Hadis ilminde molla :2.000’den fazla hadis ezberleyene denir.

DİNLER TARİHİ
1. Şabat:Yahûdîlerde haftalık ibâdet günü
2.ROŞAŞANA: Dünyanın her yerindeki Mûsevîlerin kutladıkları en önemli yılbaşı bayramı
3.YOM KİPPUR: Mûsevîlerde Roşaşana sonrasındaki on gün boyunca o yıl içinde yapılan tüm hatalı davranışların gözden geçirildiği insanlara karşı yapılan haksızlıklar için insanlardan özür dilenip helalleşildiği keffâret günü anlamına gelen oruç günü.
4. ŞAVUOT:Tevrat’ın Tanrı tarafından Yahûdîlere verilişini (emirin alınışı) kutlama bayramı
5-SUKKOT(ÇARDAKLAR):Yahûdîlerin Mısır’dan çıktıktan sonra kırk yıl çölde dolaşmaları anısına yapılan bayram.
6. Tevrat’ta yılda üç defa hac ibâdeti emredilmektedir. Yahûdîlikteki hac zamanları:Sukkot, Şavuot, Fısıh.
7-i Yahûdî mezhepleri:Karailik,İshakiyeler,Ferisiler.
8. Hz. Îsâ dönemindeki Ferisilikle başlayan günümüzde klasik Yahûdîlik anlayışını aynen devam ettiren Yahûdîlik mezhebi Ortodoks.*
9.Vertabetlik: Ermeni Kilisesi hiyerarşisinde bulunan makamlardan gerekli eğitimi almış evlenmemiş papazlara verilen rütbe .
10. Reform sürecinde Protestan akımlara kapılmayarak Roma’daki Papaya bağlılığını sürdüren Hristiyan grup Katolik.*
11. Hz. Îsâ dönemi Yahûdîliğinin üç önemli mezhebiri: Sadukîlik.Ferisîlik.Essenîlik.
12.Sihizm: Hinduizm ve İslâm’dan etkilenerek Hindistan’da ortaya çıkan dînî inanç
13.BARNABA: Son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v) ile ilgili müjde içeren İncil
14. TENASÜH:Ruhun öldükten sonra başka bir bedene geçmesi anlamına gelen Hinduizm kaynaklı inanış.
15.HİNDUİZM:İneğin ve Ganj nehrinin kutsal kabul edildiği ilâhî olmayan din.
16. Hac yortusu Noel Katedral gibi kavramlar Hrıstiyanlık dinine aittir.
17. Hristiyanlıktaki kilisenin karşılığı Mûsevîlikte ,Havra (Sinagog).*
18. Haham Sinagog Ağlama duvarı gibi kavramlar Mûsevîlik. *dinine aittir.
d) Budizm.
19.İsevilik dininde insanlar günahkâr olarak doğarlar.
20.Günümüzde en büyük Yahudi nüfusunun yaşadığı ülke İSRAİL.
21.Yahudilerin ibadet yerlerine Havra/ Sinagog denir.
22.Dört incil:Matta, Yuhanna, Markos ve Luka.
23.Hristiyanlık Dininde Mezhepler:Katoliklik,Ortodoks ve Protestanlık Mezhebi.
24.Hristiyanlığın en büyük konsili:vatikan 2. konsili(1962-1965)
25.YAHUDİLİK VE MUSEVİLİK:Musevîlik, kurucusu Musa’ya izafetle bu adı almıştır. Yahudi, İbrani, ve İsrail terimleriyle de Musevîlik kastedilir.
26.Hıristiyanlık öncesi dönemde başlıca üç mezhep vardır:1-Ferisiler, 2-Sadukiler, 3- Esseniler.
27.İslâm’dan sonraki Yahudi mezhepleri de üçtür:1- İshakiyye, 2- Yudganiyye, 3- Karaim.
28.Halen yaşamakta olan Yahudi mezhepleri şunlardır1- Muhafazakâr Yahudiler,2- Ortadoks Yahudiler ,3- Reformist Yahudiler. 4-Yeniden Yapılanmacılar.
29.Yahudilerin Mukaddes Kitapları: Yahudilerin mukaddes kitapları iki ana başlık altında incelenebilir: 1- Tanah, 2-Talmud,Hristiyanların Eski Ahit adını verdikleri Tanah da üç bölümden oluşur:1-Tora, (Tevrat) 2- Neviim, 3- Ketuvim. Çoğu zaman Yahudilerin mukaddes kitabının tamamı “Tora” kelimesiyle ifade edilir. İbranice bir kelime olan Tora, Arapça Tevrat’ın karşılığıdır.
30.Tevrat “Kanun, şeriat, emir, ders, önder” vb. manalara gelir.
31.AŞKENAZ:Daha ziyade Filistin geleneği üzerine temellenen ve Roma yoluyla Orta Avrupa’ya (Almanya ve Fransa), oradan da Doğu Avrupa’ya (Polonya ve Rusya) geçen Yahudiler.
32-AHD-İ CEDİD:Yeni ahid, yeni sözleşme. Hristiyanlara göre, putperestliğe sapan yahudîlerin bu durumlarına acıyan Cenâb-ı Allah, İsrâiloğulları ile yeni bir sözleşme yapmıştır.
33.Ortodokslar : Başındaki kişiye Patrik denir. Merkezi İstanbul’dur.
34.Katolikler : Başındaki kişiye Papa denir. Dinsel merkezi Roma’dır.
35.Endülüjans : Günahlardan kurtulmak amacıyla kiliseden satın alınan belgedir.
36.Engizisyon Mahkemeleri : Kilisenin başkanlığında toplanır, genellikle kilisenin öğretilerine karşı çıkanlara ölüm cezası verirdi.
37.AFOROZ:Hristiyanlık ve Yahudilikte öngörülen bir dinî ceza türü olup, Kilise hukukuna göre yetkili dinî şahsiyetler tarafından suçlu görülen bir Hristiyanın kendi topluluklarından uzaklaştırılmasıdır.
38.ADVENTİZM:Hz. İsa’nın bir kez daha yeryüzüne geleceğini savunan bir Hristiyan mezhebinin adıdır. Bu inanca göre Hz. İsa tekrar yeryüzüne gelecek ve günah işleyenlerle günahsızları birbirinden ayıracaktır.
39.HAVÂRÎ:Sözlükte “seçilmiş, kusursuz, taraftar, özverili arkadaş, dost, bir kimseye ileri derecede yardım eden ve kendisini bir davaya adayan kimse” anlamına gelen havarî, din literatüründe, genelde peygamberlere îmân edip, onlara yardımcı olanlar demektir. Özel olarak havârî, özellikle Hz. İsa tarafından seçilmiş, tebliğ ve irşad görevinde ona yardımcı olan on iki kişilik grubu ifâde eder.
40.Hz. İsa’ya bağlılığını kanıtlayan ve on iki havarî olarak kabul edilen bu yardımcıların isimleri şöyledir: Matta, Tomas, Petrus, Yuhanna, Yahya, Büyük Yakup, Küçük Yakup, Andreas, Bartholomeus, Mattias, Filipus ve Yahuda’dır. Bunlardan dördünün incil yazarlarından olduğu söylenmektedir.
41.MİŞNA:İbranice kökenli bir kelime olup, tekrar yoluyla öğretme anlamına gelmektedir. Yahûdîlik inancına göre Tur dağında Hz. Musa’ya gönderilen Tevrat önce Hz. Harun’a sonra kavmin diğer ileri gelenlerine öğretilmiştir. İşte Mişna, Tevrat’ın hükümlerini açıklayan şifahî beyanların yazıya geçirilmiş şeklini belirtmek için kullanılan bir kavramdır
42.SİNAGOG:Yahûdîlikte, toplu olarak ibadet ve dinî merâsimlerin icrâ edilmesi için tesis edilen dinî mekân / ibadet mahalli demektir. Ülkemizde ve Türk kültüründe sinagog yerine (havra) kelimesi daha çok bilinir ve yaygın olarak kullanılı
43.NASRANÎ:Hz. İsâ’nın doğduğu yer olan Nasira’ya mensubiyet veya yardım anlamındaki nusret kelimesinden türemiş bir kavramdır. Hristiyan veya yardımcı demektir. Çoğulu “Nasârâ”dır. Bu kavram Kur’ân’da tekil olarak bir yerde geçmektedir. “İbrahim, ne Yahûdî, ne de nasrani (Hristiyan) idi; fakat o, Allah’ı bir tanıyan dosdoğru bir Müslüman idi; müşriklerden de değildi.” (Âl-i İmrân, 3/67) Çoğulu olan “Nasâra”ise Hz. İsâ’ya inananların adı olarak on dört ayrı yerde geçmektedir.
44.HİNDUİZM (Brahmanizm):Hindistan ‘ın en belirgin dinlerinden biri Hinduizm’dir. Hint dinlerindeki gelişmeler sonucu Hinduizm adını alan din, Brahmanların hakimiyet sağladıkları dönemde ise Brahmanizm terimi ile ifade edilmiştir.
45.SİHİZM:Sihizm, Sri Guru Nanak Dev Ji (1469-1539) tarafından kurulmuştur. İslam ve Hinduizm karışımı bir dini harekettir. Sihler Kuzeybatı Hindistan’ın Pencap bölgesinde yaşamaktadırlar.
46.Günümüz Hinduizm’i içinde de varlığını devam ettiren ancak ortaya çıkışları çok eskilere giden üç ana mezhep vardır: Şivacılık, Vişnuculuk ve Şaktizm.
47.Farklı inanç sistemlerinin bir arada yaşaması ve bilinçli ya da bilinçsiz şekilde birbirinden etkilenmesi nedeniyle oluşan yeni dini yorumlara Senkretizm adı verilir.
48.Hunduizm kutsal kitaplarının tamamını içeren metinlere Vedalar denir.
49.Budizm de mezhepler:İkiye ayrılır a)Hinayana,b)Mahayana
50.Yahudilerin kronolojik yerleşim yerleri;Harran,Filistin,Mısır
54-Yahûdîlerde haftalık ibâdet gününe Şabat. denir.
56.Dünyanın her yerindeki Mûsevîlerin kutladıkları, en önemli yılbaşı bayramı Roşaşana.
57.Mûsevîlerde, Roşaşana sonrasındaki on gün boyunca, o yıl içinde yapılan tüm hatalı davranışların gözden geçirildiği, insanlara karşı yapılan haksızlıklar için insanlardan özür dilenip helalleşildiği, keffâret günü anlamına gelen oruç gününe Yom Kippur.
58.Tevrat’ın Tanrı tarafından Yahûdîlere verilişini (emirin alınışı) kutlama bayramı Şavuot.
58- Yahûdîlerin Mısır’dan çıktıktan sonra kırk yıl çölde dolaşmaları anısına yapılan bayramın adı Sukkot (Çardaklar).
59- Hz. Îsâ dönemindeki Ferisilikle başlayan, günümüzde klasik Yahûdîlik anlayışını aynen devam ettiren Yahûdîlik mezhebi Ortodoks.
60.Batıda yaygın olan Protestanlık çerçevesindeki mezhepler:
Evanjelizm – Anglikan. Baptistler – Adventistler. Presbiteryenler – Pentekostalistler.
61.Yahûdîliğin sembolü, Yedi kollu şamdan ve Altı köşeli Yıldız’dır
62.Yahûdî:İshâk oğlu Ya’kûb’un on iki oğlu vardı. Dördüncü oğlunun adı Yuda veyâ Yahuda idi. Dolayısıyla onun adına izâfeten İsrâîloğulları’na Yahûdî denilmiştir.
63.Tevrât:Yahûdîlerin kutsal kitap külliyâtı: Tanah ve Talmut şeklinde ikiye ayrılır.
64.Tanah üç böyümden oluşur:Tora, Neviim ve Retuvim
65.Talmut:Talmut, öğrenim mânâsına gelir. Yazılı olmayan ikinci Metine denir.
66.Taoizm:Bu dîn, “Tao” kavramı üzerinde durmuştur. Büyücüleri, râhipleri râhibeleri ve dînî şefleri vardır. İlkbahar bayramında ateş yakılır Taoist râhipler yarı çıplak durumda, ateşe Pirinç ve Tuz atıp koşarak üzerinden geçerler. Taoizmin kurucusu, Lao Tse’dir. M.Ö. 604 veyâ 570
67.Cayinizm:Hindistan’daki dinlerdendir. Kökü M.Ö. VIII. yüzyıla dayanır. Brahmanizm’deki şiddetli sınıf ayrılıklarına tepki olarak ortaya çıkmıştır. Bu dîne inananlar genellikle sebze ve meyve yerler. Öldürme, yalan, hırsızlık, Şehvete ve dünyâ nimetlerine düşkünlük kötülenir. Tanrı anlayışı yoktur.
68.Kabala: Musevi tasavvufu ve mistisizmi. Tora’yı mistik bir şekilde yorumlayan öğreti.
69.Kipa: Yahudi erkeğin, sinagogda, dışarda ve dua esnasında başını örttüğü küçük takke.
70.AKDES:Bahaullah diye bilinen Mirza Hüseyin Ali`nin yazdigi Bahailigin kutsal kitabi.Kitab-ı Akdes, Bahailik´in en önemli kutsal kitabı. Dinin kurucusu Bahaullah tarafından kaleme alınmıştır. Arapça el-Kitab el-Akdes adıyla, Arapça yazılmıştır.
71.ADDAS :Mekke dönemin de Hz.Peygamberin Taife yaptigi sirasinda müslüman olan köle.
72.AHD-İ CEDİD:İncil.Kitab-i mukaddes`in sadece hiristiyanlara ait olan ikinci kisminin adi. İncil kelime olarak “müjde, tâlim ve öğretici” anlamına gelir.
73.AHİD SANDIĞI:Allah ile Israilogullari arasindaki ahd´in sembolü olan on emir`in yazili bulundugu levhalarin muhafaza edildigi sandik.
74.AHURA MAZDA : Zerdüşt Dini’nin iyilik, aydınlık ve ışık tanrısıdır. Bu nedenle Zerdüşt Dini’ne Mazdaizm de denilmektedir. Bu dinin ilkeleri ve kuralları Avesta denilen bir kitapta toplanmıştır. Bu gün de İran ve Hindistan’da son inanlarına rastlanan bir dindir.
75.ANGLİKANİZM:İngiltere kralı Sekizinci Henry’nin kurduğu hıristiyanlık mezhebi.
76.ASLI GÜNAH :Hristiyanlikta Hz.Adem ile Havva`nin cennette »yasak meyve » ibaret yemek suretiyle islediklerine ve nesilden nesile bütün insanliga intikal ettigine inanilan suc.
77.BAHİRE:Hz.Peygamberin henüz cocukken Suriye`de görüstügü rivayet edilen rahip.Resulullah (s.a.s.)’ın amcası Ebû Talib ile birlikte gittiği Suriye seyahati sırasında Busra şehri civarında karşılaştığı hristiyan din adamı.
78.BAPTİSTERİUM (VAFTİZHANE):Vaftiz töreni için yapılmış küçük kilise (şapel) – Büyük kilisenin içindeki vaftiz bölümü.Vaftiz töreni için yapılmış küçük kilise (şapel)/Büyük kilisenin içindaki vaftiz bölümü . Hıristiyanlığın manevi kirlenme “Asli günah”tan arınma ibadeti formu haline gelen vaftizin temel prensibi Hz. Adem ve Havva ile başlayan ilk günah’a dayandırılmaktadır. Hz. Adem ile Havva’nın ebedi yaşamı bulmak için şeytan’ın iğvasıyla yasak ağaca yaklaşmaları ile başlayan olayları “Asli günah” nazariyesi içine alarak tüm doğan insanların günah ile doğduğunu temel kabul etmişlerdir.
79.BARNANA İNCİLİ:Ilk dönem Hiristiyanlarindan Aziz Barnaba`nin yazdigi, kanonik inciller`in aksine teslis ve enkarnasyonu reddeden ve Hz.Muhammed`in risaletini müjdeleyen incil.
80.BEYTÜLMİDRAS:Yahudilerin dini egitim ve ögretim yaptiklari yer.
81.CİVİTLER:Katolik Hiristiyanligin Isa Cemiyeti d denilen ikinci büyük tarikati.
82.ÇARMIH:Hiristiyanlarin Hz.Isa icin söz konusu ettikleri, tarihin cesitli dönemlerinde uygulanan bir idam sekli..
83.DİNLER TARİHİ :D inler tarihi; tarih ve dil metodlarini kullanarak, dinleri, dogus, ve gelismesinden , inanc, ibadet ve ahlak konularina kadar, tarihi seyir icinde inceleyen bir disiplindir.
84.EHL-İ SALÎB:On birinci yüzyılın sonlarında Avrupa dünyasının “Kudus’ü Kurtarma” sloganı ile Türkleri Anadolu’dan atmak ve bütün Ortadoğu’yu ele geçirmek için başlattığı siyasî amaçlı askerî harekata katılanlara verilen ortak bir isimdir.
85.BEYTİ-MAKDİS:Mukaddes ev, Küdus`deki Mescid-i Aksa.
86.EHL-İ KİTAP:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.ccel-Kutubu’s-Sitte sahiplerini ifade eden ayn bir tabirdir.
87.EKÂNİM-İ SELÂSE :Uknum kelimesinin çoğulu olup sözlükte “asıl esas ve temel” anlamına gelmektedir. Dînî ıstılahta ise Hristiyanlarca Allah anlayışının teşekkül ettiği üç sıfatın birbiriyle olan ilişkisini sağlayan baba oğul ve Ruhu’l-Kudüs demektir. Bu üç esas (ekânîm-i selâse) şöyle açıklanmaktadır; Allah Teala’dan ibaret olan zat (baba) İsa’dan ibaret olan ilim (oğul) ve Meryem’den ibaret bulunan hayat (zevce) dir.
88.ESFAR-İ HAMSE:Esas itibarı ile Tavrat 39 fasıldan neydana gelmiştir. Bunlardan ilk 5 itaba “esfâr-i hamse” (beş büyük kitap) denir. Bazı kaynaklara nazaran da esas Tevrat bu beş kitaptan ibarettir. (el-Müncid 337)Tevrat’ın içine aldığı beş bölüm şunlardır:
1- Tekvin:
2- Çıkış:
3- Levîliler:
4- Sayılar:
5- Tesniye:
89.HARAÇ: Karşılık. Ücret. Vergi. Terim olarak hukuken mülkiyeti devlete ait olmakla birlikte, kullanım hakları üzerinde yaşayanlara verilmiş toprak, bu toprak için ödenen vergi.
90.HANÎF DİNÎ :Hz. İbrahim tarafından temsil edilen tevhid esasına dayalı hak din.
91.HAVARİYYUN:Havâriyyûn, İsa (a.s.)’nın peşinden giden saf ve has mü’minler.
92.İBRANİCE:Yahudilerin ve yahudi kutsal kitabinin dili.
93.İSTAVROZ:Hıristiyanlığın alâmeti, işâreti sayılan şekil ve bu şekilde yapılmış put, haç.
94.İBRÂNÎ:Eski yahûdî sülâlesi veya o soydan olan. Yahûdî topluluklarından birine mensûb kimse.
95. Eski şark kiliseleri: A)Monofizitler B) Nasturiler .2-Rum Ortodoks kilisesi: Batı katoliğinden 1054 yılında kesin olarak ayrılmıştır.
96.İZNİK KONSİLİ:Hiristiyanlik tarihindeki ilk genel konsil(325)
97.KARNAVAL:Kötü ruhları kaçırmak için korkunç maskeler takma töreni.
98.KİTAB-I MUKADDES:Hıristiyanların mukaddes bilip inandıkları Ahd-i atîk (Eski ahd) ve Ahd-i cedîd (Yeni ahd) kısımlarından meydana gelen kitab. İncîl.
99.KONFÜÇYÜSCÜLÜK:Konfücyüs`e nisbet edilen dini, ahlaki, sosyal, politik, ekonomik konularla ilgili inanc ve uygulamalarin bütünü.
100.MANASTIR:Hiristiyanlikta yaygin olarak bulunan rahip ve rahibelerin dünyadan el etek cekerek yasayip dini egitimlerini yaptiklari yer.
101.MANİHEİZM:3.yüzyilda Mani tarafindan eski Iran`da kurulan ve günümüzde
102.MARKOS İNCİLİ:Hz.Isa`nin dünyadan ayrilisindan yirmiüc yil sonra Markos tarafindan Yunanca olarak yazilmis incil.
102.MATTA İNCİLİ:Hz.Isa`nin on iki ögrencilerinden biri olan Matta tarafindan,Hz.Isa`nin dünyadan ayrilisindan dört yil sonra Ibranice yazilmis olan incil. Bu incil Hiristiyanlarin elinde en eski Incillerin en eskisidir.
103.MECUSİLİK:Atese tapanlara verilen ad.Islami kayanaklarda zerdüstlige verilen ad.Zerdüstiligin eski Iran inanc ve gelenekleriyle karismasindan olusan din.
104.MİŞNÂ:Yahûdîlerin Tevrât’tan sonra mukaddes kabûl ettikleri Talmûd kitâbının iki kısımdan biri. Tevratın hükümlerini açıklayan şifahi beyanların yazıya geçirilmiş şeklidir.
105.MİSYONERLİK:Evrensel dinler ve özellikle Hiristiyanlik baglaminda dinin yayilmasi amaciyla yapilan sistematik faaliyetler.
106.MOONCULUK:Dogu din ve felsefelerine uyarlamasi sonucunda ortaya cikan mesihi din akimi.
107.MİLEL VE NİHAL:Islami literatürde dinler ve mezhepler tarihiyle ilgili eserlerin ortak adi.Mezhepler hakkinda bilgi vermek maksadiyla yazilmis olan eserlerin ortak adi.
108.SAMSKARA:Hinduizm`de günlük ibadetlerin disinda dogum, evlenme ve ölüm gibi insan hayatinin gecis dönemlerinde gerceklestirilen dinsel törenlere samskara denir.
109.SİNOPTİK İNCİLLER: Matta, Markos ve Luka İncilleri, birbirlerine çok benzediğinden ve aynı terimlerle yazıldıklarından sinoptikler denilir. Yuhanna İncili ise, hem konuları ve hem üslûbu/anlatım biçimi yönüyle diğerlerinden ayrılır.
110.SÜRYÂNÎLER:Hıristiyanlıktaki katolik mezhebine bağlı olan ve süryânî dili ile konuşan bir hıristiyan topluluğu.
111.TESLİS(EKÂNİM-İ SELÂSE ):Uknum kelimesinin çoğulu olup, sözlükte “asıl, esas ve temel” anlamına gelmektedir. Dînî ıstılahta ise, Hristiyanlarca Allah anlayışının teşekkül ettiği üç sıfatın birbiriyle olan ilişkisini sağlayan baba, oğul ve Ruhu’l-Kudüs demektir.
112.YAHOVA ŞÂHİDLERİ:Amerika Birleşik Devletleri’nde Ch. Şarl Russel tarafından 1872′de kurulan, 1931 senesinden sonra kendilerini bu adla tanıtmaya çalışan mezheb ve misyoner teşkîlâtına verilen ad.
113.YAHUDİLİK VE MUSEVİLİK:Musevîlik, kurucusu Musa’ya izafetle bu adı almıştır.
114.AHD-İ ATİK: İki kelimeden meydana gelen bir terimdir. Ahd, “sözleşme”, Atik ise, “eski” anlamına gelmektedir. Ahd-i Atik, “eski sözleşme” demektir. Ahd-i Atik kelimesiyle Yahudilerin mukaddes kitabı olan “Tevrat” kastedilir.
115.CİZYE: Cizye,Islam devletindeki gayri müslim tebaanin erkeklerinden alinan bas vergi.
116.GANİMET:Gayri müslimlerden savaş yoluyla elde edilen her türlü mal ve esirleri ifade eden terim.
117.ORTADOĞU:En eski uygarliklarin ve üc semavi dinin dogdugu, Asya, Afrika ve Avrupa kitalarini birbirine baglayan stratejik bölge.
118.ZİMMİ:İslam Devletinde yaşayan gayr-i müslimlere zimmi denir.(H. i.Kur`an Dili,c.10)
119.KUTSAL KABİR: Kudüs’te bulunan Hz. İsa’ya ait olduğuna inanılan mezar. Kur’an’a göre, Hz. İsa’nın çarmıha gerilmediği ve öldürülmediği (4/Nisâ, 157) için bu mezar kesinlikle Hz. İsa’ya ait olamaz.
120.NOEL: Noel, hıristiyanların Hz. İsa’nın doğduğu geceyi kutlamak için yaptıkları bayramdır.
121.NOEL BABA:Hıristiyanların noel gecesi hediye getirdiğine inandıkları, inanmasalar da çocuklarını kandırdıkları mitolojik ve hayâlî kişidir.
122.PAPA:Katolik kilisesinin en büyük ruhanî reisi, Roma piskoposu.
123.PAPALIK: Papa yönetimi, papanın başında bulunduğu devlet, İtalya topraklarında bulunmasına rağmen, ayrı devlet kabul edilen dünyanın en küçük devleti Vatikan, papa tarafından yönetilen teokratik bir papalıktır.
124.PAPAZ: Hıristiyan ruhanî reisi, din adamı, râhip, keşiş.
125.PETRUS:Hz. İsa’nın baş havârisidir.
126.RAHİP:Hıristiyan din adamı. Kadın din adamlarına da râhibe denir
127.UKNUM-AKANİM:Uknum, Arapça unsur, esas, temel demektir. Akanim de onun çoğuludur. Akanim-i selâse: üç uknum, yani teslisin üç temel unsuru demektir ki, bunlar baba-oğul-ruhu’l kudüstür.
128.VAFTİZ: Hıristiyanların küçük çocuklara ve dinlerine girenlere uyguladıkları suya sokma veya su serpme töreni demektir. Hıristiyanlara göre, doğuştan, babası Âdem’in suçuna ortak olarak dünyaya gelen insan, ancak kutsal kabul edilen kilisedeki su ile yıkanarak günahlarından arınabilir.
129.YAHUDA:Hz. İsa’yı yakalatan havâri. İsa’nın on iki havârisinden biridir. İskaryot da denilir. Otuz gümüş dinar karşılığında İsa’yı ihbar ederek yakalattırmıştır.
130.Haham: Yahûdi din adamı. İbrânice bilgin, bilge anlamındadır. Bu yahûdi din adamlarının başlarına da hahambaşı denir.
131.Kral Salonu: Yahova şahitlerinin kilise yerine oluşturdukları toplantı ve ibadet salonu.
132.Kutsal Perşembe:Hıristiyanlar, 13 nisan Perşembe gününü kutsal Perşembe olarak nitelerler. Çünkü Hz. İsa, son akşam yemeğini o gün yemiştir. Ayrıca, her yıl nisan ayının 14. günü akşamı toplanıp topluca yemek yemek, eski bir İbrânî geleneğidir.
133.Kutsal Cumartesi: Katolik hıristiyanlar, paskalya arefesinde kutsal haftanın son günü olan Cumartesiyi kutsal Cumartesi sayarlar.
134.Kardinal: Yüksek rütbeli katolik râhibi.
135.Keşiş: Dünyayla ilişkisini kesip manastırda yaşayan hıristiyan din adamı.
136.ilise: Yunanca topluluk anlamına gelen ekklesia deyiminden türetilmiştir. Hıristiyan mâbedi/ibâdethanesine, hıristiyanların ibâdet ettiği binaya kilise denilir.
137.Konsil: Hıristiyan ruhanîler ve râhipler meclisi. Özellikle katolik kilisesi dogmaları ve kilise disiplinini düzenleyen kurallar 2. y.y. dan itibaren toplanmaya başlanan bu konsillerce tespit edilmiştir. 1869 yılına kadar değişik aralıklarla toplanan konsillerin sayısı yirmidir. Hıristiyanların temel inançları bu konsillerde kararlaştırılmıştır.

31

Ekim
2012

Diyanet Yeterlilik Sınavlarına Hazırlık Çalışma Notları-4

Yazar: arafat  |  Kategori: MSTS  |  Yorum: Yok   |  1.191 Kez Okundu

1-ADVENTİZM :Hz. İsa’nın bir kez daha yeryüzüne geleceğini savunan bir Hristiyan mezhebinin adıdır. Bu inanca göre Hz. İsa tekrar yeryüzüne gelecek ve günah işleyenlerle günahsızları birbirinden ayıracaktır.
2-AHD-İ ATİK: İki kelimeden meydana gelen bir terimdir. Ahd, “sözleşme”, Atik ise, “eski” anlamına gelmektedir. Ahd-i Atik, “eski sözleşme” demektir. Ahd-i Atik kelimesiyle Yahudilerin mukaddes kitabı olan “Tevrat” kastedilir.
3-AHD-İ CEDİD:İncil.Kitab-i mukaddes`in sadece hiristiyanlara ait olan ikinci kisminin adi. İncil kelime olarak “müjde, tâlim ve öğretici” anlamına gelir.
4-AHKAMÜ`L-KUR`AN:İbadat, muamelat ve ukubatla ilgili ayetlerin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
5-AHSENÜ`KASAS-:Hz.Yusuf`un Kur`an-ı Kerim`de anlatılan hayat hikayesi.
6-AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN :Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır
7-ANGLİKANİZM :”Anglo-Saksonlar” olarak bilinen İngilizlerin mensubu bulunduğu Hristiyanlık mezhebidir. Yeni Çağ’ın başlarında İngiliz Kraliyet Hânedanı’nın desteğiyle gelişen bu yeni mezheb, sadece bu ülkeye özgü bir mezhep olarak kalmıştır. Kral, bu mezhebin en yetkili kişisidir. Abdülaziz Çâviş’in “Anglikan Kilisesine Cevap” isimli eseri meşhurdur.
8-ASHÂBU’S-SUFFE:Hz. Peygamber (s.a.s.)’in mescidine bitişik sofada barınan ve islâmî tedrisatla meşgul olan sahabiler.
9-BÂBÎLİK :12 imamın nurunu ve Hz. Muhammed’in hakîkatini aksettirecek kâmil bir şiînin var olması gerektiğini ve kendisinin kâmil şiî olduğunu iddia eden Şeyh Ahmed el-Ahsâ’nın kurduğu Şeyhîlik adlı Şiî tarîkatından etkilenen Şirazlı Mirza Ali Muhammed’in (ö.1892) kurduğu batıl bir dinî ekoldür.
10-BOYKOT YILLARI:Müsrikler, Nübüvvetin 7. yilinda Mekke´de Şib-i Ebi talib denen mahallede müslümanlari 3 yil müddetle muhasaraya aldilar.

11–BURHAN-I İNNÎ :Eserden müessire ya da hadiselerden kanuna doğru götüren delildir. (Tüme varım) Mümkün olan bu âlemin Yaratıcısına; dumanın ise ateşe delil olması gibi.
12-BURHAN-I LİMMÎ :Müessirden esere ya da kanunlardan hadiselere götüren delildir. (Tümden gelim) Ateşin dumana delil olması gibi. Zira ateş olunca dumanın çıkması beklenir.
13-BURHAN-I TEMÂNU’ :Temânu’ sözlükte “bir şeyi birinden men etmek ya da onun yapmaması için mücadele etmek” demektir. Kelam ilminde, Yüce Allâh’ın birliğini ispat vasıtalarından biri olan burhan-ı temânu’, kâinatta birden fazla yaratıcı olması halinde nizamın bozulacağı esasına dayanan bir delildir.
14-BUVAT GAZVESİ:Hz.Peygamber`in ilk gazvelerinden biri.
15–CEBRİYYE : İnsanların kendilerine has bir iradeye sahip olmadıklarını, zihnî ve amelî bütün fiillerinin ilâhî gücün zorlayıcı tesiriyle meydana geldiğini savunan grupların ortak adıdır. İnsanın bütün davranışlarını Allah’ın iradesine bağlayan ve beşerî iradeyi inkâr eden bu ekolün ilk kurucusu Cehm ibn Safvân’dır. Kurucusuna nispetle bu fırkaya Cehmiyye de denilmiştir.
16-CEM’U'S-SALÂTEYN :Fıkıh dilinde “iki namazı birleştirmek” anlamına gelen bu tâbir; öğle ile ikindi namazlarının öğle veya ikinde vaktinde; akşam ile yatsı namazlarının akşam veya yatsı vaktinde birlikte kılınmasını ifâde eder.
17-CİZVİTLER :Onaltıncı asırda reform ve felsefî reaksiyon hareketlerini yaşayan Avrupa’da Katolik mezhebi içinde; Hristiyanlığa (aslında Katolikliğe) yeni bir dinamizm kazandırmak için oluşturulan yeni bir Hristiyan tarikatıdır. Cizvitler, özellikle dışa dönük bir çalışma yöntemi izlemişler; yeni ülkelere yönelerek başka toplumları Hristiyanlığa dâvet için örgütlenmişlerdir.
18-DARÜLHADİS :Hadis evi,hadis ve hadis ilimlerinin ögretildigi yer.Hadis ögrenimi icin kurulan müessese.
19-DARU`L-ERKAM:Mekke döneminde sikintili yillarinda Islai teblig faaliyetlerinde merkez olarak kullanilmis ev.
20-DÂRU’N-NEDVE: Darun Nedve,İslam`dan önce, Mekke sehir devletinin önemli kararlarin alindigi toplanti yeri
21-DELAİLU`L HAYRAT:Hz.peygamber için kullaniln salavat-i şerifeleri toplayan kitaplarin adidir.
22-DELAİLÜ’N-NÜBÜVVE:Delâilü’n-Nübüvve,Peygamberlik müessesesini, özellikle Hz. Muhammed’in peygamberliğini ispatlamak amacıyla yazılan eserlerin ortak adı
23-DENDAN-İ SEAADET:Hz.Peygamberimizin Uhud muharebesinde sehit olan , kirilan disinin bir parcasi.Dendan-i Seadet, Osmanli padisahlarindan Sultan Mehmet Resat tarafindan yaptirilan kiymetli taslarla süslü altin bir muhafaza Topkapi sarayinda saklanmaktadir,
24-DEHRİYYE Zaman ve maddenin ebedîliği görüşünü benimseyen kimselere verilen bir isimdir. Bu ekolün mensupları Allah’ı ve ahiret gününü inkâr etmektedirler.

25-DİHYETÜL KELBİ:Ashabın en güzel simalarından biri idi. Bazı zaman Cebrail (a.s.) Resulü Ekrem (s.a.v.)’in huzuruna onun suretinde gelirdi. Bu güzel simalı sahabe. Dıhye-i Kelbî Eshâb-ı kirâmın büyüklerinden ve simâ olarak en güzellerindendir. İsmi; Dıhye bin Halîfe bin Ferve bin Fedâle bin Zeyd İmrü’l-Kays bin Hazrec olup, Dihyet-ül Kelbî diye meşhûr olmuştur.
26-DÜRZÎLİK:Şiiliğin İsmâiliyye kolundan doğan Dürzîlik, Fâtimî halifelerinden el-Hâkim Biemrillah’ın
27-EİMME-İ HAMSE: “Beş imam” demek olup el-kutubu’s-Sitte sahiplerinden Buhari ve Müslim ile Ebu Dâvud, Tirmizî ve Nese’i olmak üzere beşine denir.
28-EİMME-İ SİTTE:Eimme-i sitte, hadiste kütüb- ü sitte denen, 6 meshur hadsi mecbuasinin yazarlarina verilen isimdir
29-EHL-İ BEYT:Hz.Peygamber aile fertleri icin kullanilan bir tabir.
30-EHL-İ HİBRE :Ehl-i Vukuf, bilirkişi, eksper, hakimin, kendi ihtisası dışında kalan alanlarda bilgisine başvurduğu, konunun uzmanı kişi veya kişiler.
31-EHL-İ KIBLE:Kabe`ye dogru yönelerek namaz kilmanin farz olusunu kabull eden kimselerdir.
32-EHL-İ KİTAP:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.
33-EHL-İ SÜNNET: Ehl-i sünnet dinî literatürde, dini anlama ve yaşamada Allah’ın kitabını ve Hz. Muhammed’in sünnetini rehber edinen ve sahâbenin yolunu izleyen ümmet çoğunluğu anlamında kullanılan bir terim olmuştur.
34-EİMME-İ SELÂSE :Üç imam. Hanefî mezhebinde İmâm-ı Â’zam Ebû Hanife Nu’man b. Sabit * (80-150/699-767) ile iki büyük öğrencisi olan İmam Ebû Yûsuf Yâkub b. İbrahim el-Ensârî* (113-183/731-799) ve İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî * (132-189/750-805) hakkında kullanılan bir terim.
35-EİMME-İ ERBAA:Dört imam anlamına gelen bu tamlama, dört büyük fıkıh mezhebinin kurucuları olan İmam-ı Azâm Ebû Hanîfe, İmam Malik b. Enes, İmam Muhammed b. İdris eş-Şafiî ve İmam Ahmet b. Hanbel için kullanılmaktadır.
36-EMSALÜ`L-HADİS: İçerisinde darbı mesel ya da mesel bulunan hadisleri derleyen kitaplara “emsâlü’l-hadis” denir.
37-EMSALU`L-KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki meseleler.
38-EMVÂL-İ BÂTINA:Gizlenmesi mümkün olan altın, gümüş ve ticâret eşyâsı cinsinden olan zekât malları
39-EMVÂL-İ ZÂHİRE:Zekât hayvanları ve topraktan elde edilen mahsûl gibi gizlenmesi mümkün olmayan mallar
40-FEZAİLÜ’L-KUR’AN: Kur’an’ın bazı sûre ve âyetlerinin faziletinden bahseden rivayetleri bir araya getiren ilme fezâilü’l-Kur’ân denilmiştir.
41-FİCAR SAVAŞLARI:Ficar harbi, haram aylarda zorlayici bir sebeple harp cikarsa buna „Ficar Harbi” denir.
42-FİL OLAYI:Fil :Fil vakasinin meydana geldigi sene ye fil yili denir.Peygamberimizin dogumundan 55 gün önce meydana gelen olay.
43-GARİBÜ`L KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
44-GASİLÜ-L MELAİKE:Melekler tarafından yıkanan; Ashâb-ı kirâmdan Uhud harbinde şehîd olan ve cenâzesini meleklerin yıkadığı Peygamber efendimiz tarafından müjdelenen Ashâb-ı kirâmdan Hanzala hazretleri.
45-GASVETULUR:Zor zamanda,Tebük savasina verilen ad.
46-GAZVE VE SERİYYE:Peygamber Efendimizin bizzat sevk ve idare ettigi savaslara„gazve“ denir.Peygamberimizin gazvelerinin sayisi 27`dir.Seriyye;Ashab-i Kiram `dan bir zatin kumandasi altinda savasa giden az bir kuvvete“seriyye“ denir. Seryyelerin sayisi 44 veya 104`dir.
47-GAZVETÜ`L-USRE(Tebük Gazvesi):Hazirlik safhasinda büyük güclüklerle(usre) karsilasildigi icin Tebük Gazvesi`ne verilen ad.
48-HABER-ÜS SAHİFE(AMBARGO-BOYKOT): Bi’setin 7. senesi (Milâdi: 617.Suçları yalnız Allah (c.c.)’a inanmak, onun kanunlarına göre yaşamayı istemek olan insanlara Mekke müşrik devleti tarafından alınan, hiç bir şekilde müslümanlarla temas edilmeyecek, onlardan kız alınmayacak, kız verilmeyecek, hiç bir şey satın alınmayacak ve satılmayacak gibi kararların alınıp halka duyurulması için bir afişle Kabe’nin duvarına asılması olayı.

49-HABEŞİSTANA HİCRET :Habesistana ilk hicret;11 erkek 4 kadin, ikinci hicrette 77 erkek 13 kadin olmak üzere 90 kisi.
50-HARAM AYLAR:haram aylar”ın, “Zilkâde, Zilhicce, Muharrem ve Recep”
51-HAREM BÖLGESİ:Harem bölgesinin Mekke`ye en uzak olan siniri Cidde istikametindeki Hudeybiye, en yakin siniri ise Medine istikametindeki “tenim” dir. Harem sinirlari disinda kalan yerlere “HILL” denir.
52-HAREM-İ ŞERÎF :Şerefli harem anlamına gelen “harem-i şerîf”, Mescid-i Haram için kullanılan bir tabirdir.
53-HASEN HADİS: Terim olarak hasen, sahih ile zayıf arasında yer alan, ancak sahihe daha yakın olan bir hadis çeşididir.
54-HATENEYN:İki dâmât; Resûlullah efendimizin iki mübârek dâmâdı olan hazret-i Osman ile hazret-i Ali.
55-HAVASSU’L-KUR’AN:Kur’an’ı Kerim’in bazı ayet ve surelerinin özelliklerinden bahseden ilimdir.
56-HAVAİC-İ ASLİYE:Asil ihtiyaclar, temel ihtiyaclar.
57-HAVELAN-İ HAVL:Senenin devretmesi, gecmesi demektir.
58- HİDANE:Kücük cocuklarin bakimi, gözetimi ve terbiyesi anlaminda bir fikih terimi.alin sahibinin elinde bir yil kalmasi.
59-HURUÇ  BİSUN’İHİ (= Kendi isteği ile çıkmak): Namazlardan kendi iradesi ile çıkmak
60-HURÛF-I MUKATTAA(BAŞLANGIÇ HARFLERİ):Kur’ân-ı kerîmde bâzı sûre başlarında bulunan ve mânâsı açık olmayan ikisi üçü bir arada veya tek başına yazılı harfler.
61-HÜZÜN YILI:Resulullah`a Peygamberlik gelisinin 10.ci yilinda;Peygamberimizi himaye eden amcasi Ebu Talib vefat etmis, üc gün sonrada Hz.Hatice`de vefat etmistir.Hrr ikisinin böyle arka arkaya vefat etmeler Resul-i Ekrem cok kederlendirmis bu yüzden bu seneye Hüzün Yili denmistir.
62-İBADİYYE:Haricîlerin günümüzde yaşayan bir kolu olup, kurucusu Abdullah ibn İbâd el-Murri et-Temîmî`ye nispetle İbâdiyye adını almıştır. Bu fırkanın mensupları, sahip oldukları görüşlerinden dolayı kendilerine “ehli’l-adl ve’l-istikâmet” ile “ehlu’l-istikâmet ve’l-îmân” unvanları ile anılmışlardır.
63-İHTİLAF-İ METALİ:Kameri ayların tesbiti hususunda, hilalin bir yerde görülürken bir başka yerde görülmemesi ifade etmek kullanılan kavram.
64-İHVE-İ SELASE (Üç Kardeş Meselesi’):Eş’arî’nin mensup olduğu Mu’tezile mezhebini eleştirel bir tarzda incelemesini sağlayan ve deyim yerinde ise tetikleyen olay, Ihve-i Selâse diye meşhur olan Üç Kardeş Meselesi’dir
65-İSFÂR:Sözlükte “sabah yerinin açılıp aydınlanması, ortalığın aydınlanması” anlamlarına gelen isfâr, bir fıkıh terimi olarak, sabah namazının ortalığın aydınlanmasına kadar geciktirilmesi demektir
66-İSTİBRA:Kücük abdesten sonra temizlenme.
67-İSTİLAF:Namazda abdesti bozulan insanin, yerine cemaattan birini gecirmesine istihlaf denir.
68-İSTİHSAN : Bir şeyi güzel ve iyi görme; fıkıh terimi olarak: Zahir kıyasın hükmünü bırakıp illetindeki tesiri gözönüne alarak daha kuvvetli olan gizli (hafî) kıyası kabul etme prensibi.”

69-İSTİNAF:Namazda abdesti kasten kendi istegi ile bozulmussa namazi yenidn baslar. Buna istinaf denir.
70-İSKAT-I SAVMI:Farz veya vacip olan oruclarini tutmadan ölen kimseninbu oruclari icin verilen fidye.
71-İSTİNCA:Büyük abdesten sonra temizlenmek.
72-İLA VE TAHYİR OLAYI:Hz.Peygamberin bir süre zevcelerinden uzak kalmasi ve zevcelerinin nikahlarini alip ayrilma ya da Resulullah´in esleri olarak kalma hususunda muayyen birakilmalari olayi(630)
73-İFK OLAYI:Beni Mustalik savasi dönüsünde Hz.Aise`nin iftiraya ugramasi.Ifk hadisesini aciga cikaran ayet;Nur suresi ayet:11 ve 12)

74-İRHAS:Hz,Peygamberin Peygamberliginden önce, ondan sadir olan olaganüstü durumlardir.
75-İSTİBRA:Bu kelime, küçük abdestten sonra, idrar yolundaki son sızıntıdan halas olma ma’nâsına da kullanılır.(
76-İSTİNKÂ:İstincâdan sonra, hiçbir pislik kalmadığına kalbde kuvvetli bir kanâat hâsıl olması.Erkeklerin, idrârını yaptıktan sonra istinkâ etmedikçe abdeste başlaması câiz olmaz.
77-İTİKAF: cemaatle namaz kılınan bir mescitte oruçlu olarak ve itikafa niyet ederek beklemektir
78-İ‘’RABUL-KUR’AN:Kur’an’ın diliyle ilgili ilimlerin başında Kur’an’ın dil bilgisi bakımından doğru okunup yazılmasından ve farklı vecihlerin ne gibi anlam kaymaları ve zenginliği ortaya çıkardığından bahseden i‘râbü’l-Kur’ân gelir
79-İSRA:İsrâ,Peygamberimiz Hz.Muhammed (s.a.v.)’in bir gece Allah tarafından Mekke’deki Mescid-i Haram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir. 80-KADİYÂNÎLİK:Kadiyânîlik XIX. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan’da Mirza Gulam Ahmed 14-öncülüğünde kurulmuş bir mezhep veya belli konuları içeren fikrî bir harekettir.
81-KASR-İ SALAT(Namazi kisaltmak):Misafir olanin , 4 rekatli farz namazlarini iki rekat olarak kilar.Buna kasr-i salat denir. Hicretin 4. yilinda mesru kilinmistir.Mesru olusu kitap, sünnet ve icma ile sabittir.
82-KUR’ÂN:Yüce Allah tarafından  vahiy yolu ile (Yûnus, 10/12) Arapça olarak (Yûsuf, 12/2) peyder pey (Furkân, 25/32) Peygamberimiz Hz. Muhammed (a.s.)’a indirilen (Şûarâ, 26/192-195), nesilden nesile bize kadar tevatüren gelen, mushaflarda yazılı, Fatiha sûresi ile başlayıp Nas sûresi ile sona eren, okunması ile ibadet edilen ve sevap kazanılan, 323.015 harf, 77.439 kelime, 6.236 âyet ve 114 sûreden oluşan muciz bir kelamdır. 83-KÜTÜB-Ü EHADİS:.Ilahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
84-KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
85-KUTUBU’S-SELASE: Üç kitap demek olan bu tamlama bazı alimlere göre es-sahîhân ile İmâm Mâlik’in el-Muvatta’ına; bazılarına göre ise Sunen-i Erba’anın İbn Mâce’nin kitabı hariç diğer üçüne denilmiştir.

86-KÜTÜB-İ SİTTE:Peygamber(sas) Efendimizin hadis-i seriflerini ihtiva eden 6 hadis kitaba verilen isimdir.Buhari, müslim, Ibn Mace,Ebu Davud,Tirmizi,Nesai.
87-KÜTÜB-İ TİS’A: Buhari, Müslim, Tirmizi, Ebu Davud, İbn Mace, Nesai, Darimi, Muvatta, Ahmed b. Hanbel.
88-MASLAHAT-I ZARÛRİYYE: Bütün semavî dinlerin müşterek hedefi olan: 1-) Nefsi, 2-) Dîni, 3-) Aklı, 4-) Nesli ve 5-) Malı korumaya lıızmet eden şey demektir.Meselâ: Nikahlanma, nesli koruma; cihâd, dini koruma maslahatından dolayı meşru kılınmıştır. Sarhoşluk veren şeylerin haram kılınması, aklı, malı ve şerefi muhafaza gibi maslahatlara müstenittir.
89-MAZMAZA:Fikihta mazmaza, abdest ve gusülde agiza su alip calkalamayi ifade eder.
90-MEDİNE SÖZLEŞMESİ:İslam devletinin ilk Anayasasi Medine sözlesmesidir.Medine Anayasasi, Enes b.Malik in evinde toplanarak müzakere edildi.Medine anayasasina;Medine vesikasi,Medine belgesi, Medine sözlesmesi ve Medineliler sözlesmesi olarak anılmaktadır.
91-MELÂİKE-İ KERİBİYYÛN:Keribiyyûn, şiddet ve hüzün anlamına gelen kerb kökünden türeyen kerûbî kelimesinin çoğuludur. Arşın etrafında bulunan meleklere verilen bir isimdir. (Mümin, 40/7, 9) Allah’tan çok korktukları için bu isim verilmiştir.
92-MELÂİKE-İ KERİBİYYÛN:Keribiyyûn, şiddet ve hüzün anlamına gelen kerb kökünden türeyen kerûbî kelimesinin çoğuludur. Arşın etrafında bulunan meleklere verilen bir isimdir. (Mümin, 40/7, 9) Allah’tan çok korktukları için bu isim verilmiştir.
93-MELÂİKE-İ MU’AKKIB: Takipçi melekler demektir. İnsanları, önlerinden ve arkalarından izleyen meleklere denir. Kur’ân’da bu melekler hakkında; “O insanın önünden ve arkasından onu izleyen (mu’akkıb) melekler vardır. Onu Allah’ın emriyle korurlar.” buyurulmuştur (Ra’d, 13/11). Bu meleklerin kirâmen kâtibîn (hafaza) melekleri ile aynı melekler olduğunu söyleyen âlimler vardır. Bu meleklere, gece ve gündüz nöbet değiştirmek üzere birbirlerinin peşine geldikleri, insanların işlerini dikkatle takip edip yazdıkları için bu isim verilmiştir. Bu melekler gece ve gündüz nöbeti tutarlar. Gece görevli melekler, gündüz vakti olunca göğe çekilirler, onların yerine gündüz melekleri gelir. Gece olunca gündüz melekleri gider, yerine gece melekleri gelir. Böylece sürekli birbirlerini takip ederler.
94-MELAİKE-İ MUKARRABÛN:Yaklaştırılmış, yakınlaştırılmış melekler demektir. Mukarreb melekler, şerefi, değeri ve fazileti itibariyle Allah’a yakın olan meleklerdir. Kur’ân’da, “Ne Mesih ne de mukarreb melekler Allah’ın kulu olmaktan asla yüksünmezler.” (Nisâ, 4/172) denilerek bu melekler övülmüştür. Allah’ın arşını taşıyan ve arşın etrafında bulunan melekler, Cebrail, Mikail ve İsrafil mukarreb meleklerdir. Bunlara mele-i a’la (en yüce topluluk) refîk-ı a’lâ (yüce dostlar) da denir.
95-MU’CEM: Sözlükte i’camdan ismi mef’ul olup harf sırasına göre tertib edilmiş manasına kullanılan bir kelimedir. Hadis ilminde muhaddisin, hadisleri rivayet ettiği şeyhinin ismine göre tertip ederek tasnif ettiği hadis kitabına denir.
96-MUHADRAMUN:Cahiliye Islam devrini idrak eden fakat Hz.Peygamberi göremeyen kimse.
97-MUAVVİZATEYN:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
Muhazat-i Nisa:Erginlik caginda olan bir kiz veya kadinin, cemaatle kilinan namazda erkegin yaninda veya önünde durmasi.Buna”Muhazati nisa” denir.
98-MUVALAT:Tavafın bütün şavtlarını ara vermeden peş peşe yapmak.
99-MUVATTA:Imam Malik`in(ö.179/795) sahih rivayetleri derledigi eseridir.
100-MÜRTEKİB-İ KEBİRE:Büyük günah işleyen kimse):Kebîre (çoğulu kebâir) büyük günah, mürtekib-i kebîre ise büyük günah işleyen kişi anlamına gelmektedir.
101-MÜSNED HADİS:İlk râvîden sonuncu râvîye kadar, senedi muttasıl olarak Rasulüllah sallallahu aleyhi ve selleme ref ‘ edilen hadîstir.
102-MÜTEŞABİH AYETLER:Birden fazla manaya gelen , manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan, açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere müteşabih ayetler
103-MÜTÛNU ERBA’A:Kelime anlamı itibarıyla dört metin demek olan mütûnu erba’a, Hanefî fıkhında muteber kaynak olarak kabul edilen, özet halindeki dört kitaba verilen addır. Bunlar Ebû’l-Berekât Nesefî’nin Kenzü’d-Dekâik; Ebû’l-Fadl Abdullah ibn Mahmûd el-Mevsılî’nin Muhtâr; Tâcu’ş-Şerîa Mahmûd’un Vikâye; Ahmed ibn Saâtî’nin Mecma’ adlı eserleridir. Bu eserlerin pek çok şerhi yapılmıştır.
104-NAKD-İ RİCAL: Hadis rivayet eden kişilerin rivayete ehil olup olmadıklarini araştıran ilim dalı (cerh ve ta’dil de denir).
105-PANTEİZM:Allah ile âlemi bir ve aynı, hatta Allah’ı âlemin yegane cevheri sayan düşünce akımına verilen bir isimdir. Panteizm düşüncesinde madde ve ruh bağımsız varlığa sahip değildir. Ancak bütün varlıkların tek sebebi olan üstün bir cevherin sıfatları ve görünüşleridir. Bu kavram ilk kez 18. asırda İrlandalı J. Tolanda tarafından kullanılmıştır. O’na göre Allah’ın âlemden ayrı ve müstakil bir varlığı yoktur. O, bir kanundur, bir kuvvettir.
106-PAPALIK:Hristiyanlığın en büyük mezhebi olan Katolikliğin başkanlığı ve bu ruhânî devletin merkezi olan Vatikan’ın devlet başkanlığı görevine tekabül eden ve Katolik Hristiyanların en büyük dinî-ruhânî liderliğini ifade eden bir terimdir. Papa, havarilerden Saint Petros’un vekili sayılır. En üst düzeydeki Kardinallerce bu göreve seçilir.
107-PATRİKLİK:Hristiyanlıkta, Doğu Kiliselerinde o mezhebe bağlı din adamlarının en yüksek rütbesi ve temsil makamıdır. Rum Ortodoks Patriği, Ermeni Patriği, Yakubî Patriği, Türk-Ortodoks Patriği Doğu Kilisesinin belli başlı liderleridir.

108-SENETÜ`L-İBTİHACE:Bi`setin 12.(m.621) yilinda Islamiyeti kabul edenler cok oldugu icin bu seneye“Senetü`l Ibtihace“ denir.
109-SİLSİLETU’Z-ZEHEB:Altın zincir anlamına gelen bu terim, hadiste, içerisindeki râvîlerin güvenilirliğinin en üstün düzeyde olduğu senedi ifade eder. Bu senet, “esahhu’l-esânid” içerisinde de en sahih olandır. Bazı hadis âlimlerince “silsiletu’z-zeheb”; Ahmed ibn Hanbel, İmam Şâfiî, İmam Mâlik, Nâfî, İbn Ömer’den oluşan isnad olarak kabul edilmiştir.
110-SİYAK-SİBAK:Kur’an-ı Kerim’in bir ayetini yorumlarken, konu ve kitap bütünlüğüne dikkat etmek ilmidir.

 111-ŞER’U MEN KABLENA:Kelime anlamı itibariyle “bizden öncekilerin dinleri/şerîatları” anlamına gelen şer’u men kablenâ, fıkıh usulünde, fer’î delillerden biridir.
112-TALAK- BAIN:Zevecenin iddt müddeti(üc temizlenme vakti) bitmeden tekrar kocasina dönme hakki bulunmayan talak.
113-TALAK-İ RİCİ:Erkegin karisini bosadiktan sonra tekrar karisina dönmesini mümkün kilan bosanma sekli.
114-TENCİMU’L-KUR’AN :Kur’ân ayetlerinin 23 senelik risâlet devresi içerisinde parça parça indirilmesine tencîmu’l-Kur’ân denir.
115-TENZİL:Kur’ân’ın Hz. Cebrail vasıtasıyla Hz. Peygamber (Sallallâhu aleyhi ve sellem) ‘e indirildiği safhaya da tenzil denir.
116-TERESSÜL-İRSAL:Ezan okunurken her cümle arasında biraz bekleme yapılır ve ikinci cümlelerde ses biraz daha yükseltilir.Bana teressül veya İrsal denir.Kamette ise ,duraklama yapılmaksızın seri olarak okunur.Buna da Haedr denir.
117-TERTİL:Kur’an’ı ağır ağır, kelime ve harflerin hakkını vererek güzelce okuma
118-TEVRAT:Sözlükte “kanun, talim ve şeriat” anlamına gelen Tevrât, ıstılahta, Yüce Allah’ın vahiy yoluyla Hz. Musa’ya, kavmine tebliğ etmesi için indirdiği kitabın adıdır.

120-VAHY-İ GAYRİ METLÜV :Okunmayan vahiy demektir. Bundan maksat, Peygamberin Kur’ân dışı aldığı vahiydir.

121-VAHY-İ METLÜV: Okunan vahiy demektir. Bundan maksat Kur’ân’dır.

122-YAHÛDÎLİK:Hz. Musa’nın peygamber olarak gönderildiği kavmin adıdır. Bu kavim Kur’ân’ın en çok kendisinden bahsettiği İsrâiloğullarıdır. Hz. Musa’nın tebliğine muhatap oldukları için kendilerine “Musevî” de denmiştir. Kutsal kitaplarında yer alan ifadelere göre Yahûdîler kendilerini; dünya milletleri arasından seçilmiş bir kavim olarak görmektedirler. Yüce Tanrı bu kavmi Tûr-i Sina’da kendine muhatap kılarak onlarla ahid ve akidde bulunmak suretiyle emirlerine uyacakları hususunda söz almış, sonra da Hz. Musa’nın şahsında onlara Tevrat’ı göndermiştir. Yahûdî dininin odak noktası olarak Kudüs’teki mabed gösterilmektedir. Sembolleri yedi kollu Şam’dan (menara) ve içiçe girmiş iki üçgenin meydana getirdiği altı köşeli yıldızlardır. Bugün İsrâil bu sembolleri devlet arması olarak kullanmaktadır.İsrâiloğullarına peygamber olarak gönderilen İshak’ın oğlu Yakub’un on iki oğlu vardı. Dördüncü oğlunun adı Yuda veya Yahuda idi. Dolayısıyla onun adına izafeten İsrâiloğullarına Yahûdî denilmiştir. Yahûdîlerin kutsal kitaplarının başında, kutsal yazılar mecmuası niteliğinde olan Eski Ahid gelmektedir. Yahûdîler bu kutsal mecmuayı Tevrat, Nebiler ve Katipler olmak üzere üç bölümde toplamışlardır. Yahûdîler Hz. Musa başta olmak üzere kendilerine gelen elçileri yalanlama, haksız yere karşı koyarak canlarına kıyma (Âl-i İmrân, 3/21) dahil bir çok sapma, isyân ve taşkınlıklarda bulunmuşlardır (Bakara, 2/60,61).
123-YEZİDLİK:Yezid ismi, Yezid b. Muaviye’den (Ö. 64/683) gelir. Kurucusu Emevî soyundan gelen Adî b. Musafir (Ö. 555/1160)’dır. Adî, Sûriye’de Baalbek civarında doğmuştur. Hakkari’ye irşat için gelmiş, Laleş’de bir zaviye kurmuş ve ehl-i sünneti savunmuştur. “İtikadü Ehli’s-Sünne ve’l-Cemâ’a” adında bir eseri vardır. 90 yaşında Lâleş’te ölmüştür. “Kitâbü’l-Cilve” ve “Mushaf-ı Reş” adlı eserler, Yezîdîlerce kutsal kabul edilir.
124-ZÂHİRÎ MEZHEBİ:Ebû Sülaymân ez-Zâhirî diye bilinen Dâvûd bin Ali el-İsfehânî’ye nispet edilen bir mezheptir. Bu mezhepte; Kur’ân ve sünnetin zahiri esas alındığı için bu isimle tanınmıştır. Dâvûd ez-Zâhirî, ümmetin bütün âlimlerinden sadır olanlar dışında icma’ı, âyet ve hadise dayananların dışında da kıyası delil olarak kabul etmemiş, bunun dışında kalan, içtihat, istihsan ve benzeri delillerle amel etmekten kaçınmıştır. Zâhirî mezhebi özellikle Endülüs’te yayılmış ve beşinci asra kadar da varlığı sürdürmüştür. Daha sonra yavaş yavaş çözülmeye başlamış ve nihayet hicrî sekizinci asırda mensubu kalmadığından sona ermiştir. İbn Hazm diye meşhur olan, Ebû Muhammed Ali bin Hazm el-Endelûsî bu mezhep imamlarından biridir. Bu mezhep, âyet ve hadislerin zahirine sarılarak, içtihat ve kıyastan şiddetli bir şekilde kaçınmasına rağmen, bazen teorilerinde tek başına kalmıştır. Bazı görüşleri diğer İslâm mezheplerinden intikal eden görüşlere uymamakla birlikte, çağdaş batıda kabul edilen görüşlere yakındır. Meselâ, bu mezhepte zengin kadının fakir kocasına nafaka vermesi gerektiği kabul edilmiştir.
1

125-ZÂHİRU’R-RİVÂYE:Rivâyetin açık olanı anlamına gelen zâhiru’r-rivâye, Hanefîlerden İmam Muhammed ibn Hasen eş-Şeybânî’nin yazdığı eserlerden bir bölümüne verilen özel bir isimdir. İmam-ı Azam Ebû Hanîfe’nin talebelerinden biri olan İmam Muhammed, Hanefî mezhebinde çok sayıda eser veren biridir. Bu nedenle kendisine, Hanefî mezhebinin nâkili denilmiştir. İmam Muhammed, el-Asl (el-Mebsût), el-Câmiu’s-Sağîr, el-Câmiu’l-Kebîr, es-Siyerü’s-Sağîr, es-Siyerü’l-Kebîr, ez-Ziyâdât ve Ziyâdâtü’z-Ziyâdât adlı eserleriyle, Hanefî fıkhının görüşlerini nakletmiştir. Hanefî fıkhının temelini teşkil eden bu kitaplar tevâtür veya şöhret derecesinde nakledildiğinden, bunlara zâhiru’r-rivâye denilmiştir. İmam Muhammed’in yazmış olduğu bu altı kitabı, Hâkim-i Şehîd Ebû Fazl Muhammed Mervezî, Kâfî isimli kitapta toplamıştır. Hanefî fakihlerinden Şemsüleimme Serahsî, bu kitabı Mebsût ismiyle şerh etmiştir. Bunun dışında İmam Muhammed’in yazmış olduğu kitaplardan Asl veya diğer ismiyle Mebsût, Şeyhülislam Hâherzâde, Şemsüleimme Hulvânî, Şeyhülislâm İsbîcâbî, Fahrulislâm Ali Pezdevî ve Sadrulislâm Muhammed Pezdevî tarafından şerh edilmiştir. Bu şerhler yazarlarının isimlerine nispetle Mebsût-ı Hâherzâde, Mebsût-ı Hulvânî, Mebsût-ı Pezdevî şeklinde anılırlar. İmam Muhammed, bu kitaplarıyla Irak fıkhını toplamış ve bunları ilim ehline nakletmiştir. Bu kitaplar Hanefî fıkhının ana kaynaklarıdır.
126-ZARÛRÂT-I DİNİYYE :”Dini zarûretler” anlamına gelen “zarûrât-ı dîniye” Hz. Peygamberin Allah’tan alıp tebliğ ettiği ve haber verdiği kesin olarak belli olan dinî esaslara, hükümlere ve haberlere denir. Mesela Kur’ân, Allah sözüdür ve son peygamber Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmiştir, beş vakit namaz, Ramazan orucu, hac ve zekat farzdır; içki, kumar, hırsızlık, zina ve yalan söylemek haramdır. Bunlar, tevatür ile sabittir. Dolayısıyla her Müslümanın bütün bunları bilmesi ve kabul etmesi gerekir, bunları kabul etmeyen veya şüphe eden kimse mümin olamaz.
127-ZEBÛR:Zebr veya Zebûr sözlükte; kitap, cüz, kitap yaprağı, yazı yazma, söz, yazı, akıl, mektub, kuvvetli ve sağlam gibi manalara gelmektedir. Dinî literatürde ise Zebûr, Yüce Allah’tan Hz. Dâvûd’a vahy ile gelen mukaddes kitabın adıdır. Peygamberlere gönderilen dört büyük kitaptan biri olan Zebûr’un da asıl nüshası yoktur. Ancak eski Ahid’de yer alan Mezamir’in Zebûr olabileceği söylenmektedir. Bunlar şiir şeklinde, manzum ahlâkî öğütler ve nasihatlardan ibarettir.Kur’ân’da üç ayrı yerde “Zebûr” dan söz edilmektedir. “?Dâvûd’a Zebûr’u verdik…” (Nisâ, 4/163), “Andolsun zikirden sonra Zebûr’da da “yeryüzüne iyi kullarım varis olacaktır.” diye yazmıştık.” (Enbiyâ, 21/105), “…Gerçekten biz, peygamberlerin kimini kiminden üstün kıldık; Dâvûd’a da Zebûr’u verdik.” (İsrâ, 17/55). Görüldüğü gibi her üç âyette de Hz. Dâvûd ve O’na gönderilen ilâhî kitap Zebûr’dan söz edilmektedir.
128-ZEHREVAN:Bakara ve Âli îmrân sûrelerine verilen isimdir.
129-ZELLE:”Peygamberlerin hata ile veya unutarak yaptıklara kusurları, ifade eden bir terim (Aliyyü’l-Karî, Şerhu Fıkhı’l-Ekber, Mısır 1323, 51, 53).Peygamberler aslında günah işlemezler. Onlar “İsmet” sıfatına sahiptirler.
130-ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Manası değişecek şekilde Kur`an-ı yanlış okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlamı“Okuyanın sürcmesi,“ yanı yanlış okuması demektir.
131-ZEVAİD SÜNNET:Hz.Peygamber(s.a.v) in bir insan olması itibariyle yaptığı, Allahü Tealadan bir tebliğ veya Allahın dinini açıklama niteliği taşımayan beşeri fiillerine Zevaid Sünnet denir.
132-ZEVATU’R-RA:Elif Lâm Râ ile başlayan Yûnus,Hûd,Yûsuf, Ra’d,İbrahim ve Hicr sûrelerine verilen isimdir.Felak ve Nas surelerine; MUAVİZETEYN,Bakara ve Ali İmran surelerine;ZEHREVAN,Târık suresinden Beyyine suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUVASSAT,Zilzâl suresinden Nâs suresine kadar olan bütün surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L KISAR,Hucurât suresinden Buruc suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUFASSAL,Bakara-Ali İmran-Nisa-Maide-En’am-A’raf-Enfal sureleri;SEB’UL TIVAL(Yedi Uzun Sure)

 İTİKAT  BİLGİLERİ

1- ALLAHIN SIFATLARI:14
a)Zatı Sıfatlar:6
1- Vücut (Var olması)
2- Kıdem (Varlığının başlangıcı olmaması)
3- Beka (Varlığının sonu olmaması)
4- Vahdaniyet (Bir olması)
5- Muhalefetül lil Havadis (Yaratılmışların hiç birine benzememesi)
6- Kıyam bi Nefsihi (Varlığının kendisinden olması)
b)Subuti Sıfatlar:8
1- Hayat (Diri olması)
2- İlim (Her şeyi bilmesi)
3- Semi (İşitmesi)
4- Basar (Görmesi)
5- İrade (Dilemesi)
6- Kudret (Gücünün yetmesi)
7- Kelam (Konuşması)
8- Tekvin (Yaratması)
2- DÖRT BÜYÜK MELEK:
a- Cebrail; Vahiy getiren melektir
b- Mikail; Tabiat olaylarının iradesi ile görevlidir
c- İsrafil; Sura üfleyecek olan melektir
d- Azrail; Ölüm meleğidir, can al
3-Hidayet kelimesinin zıddı dalalet.
4-Kuranı Kerimde ismi açık olarak zikredilmeyip melekül mevt olarak anılan Azrail Aleyhisselam.
5-Rüyetullah:Müminlerin ahirette Allahı görmesisine denir.
6-Peygamberlerin sıfatları:Sıdk, emanet, fetanet, ismet, tebliğ.
7-Peygamnerimizin en büyük mucizesi Kuran-ı kerim.
8-İslamda bilginin kaynakları:
1-Doğru haber a)Vahiy, b)Mütevatir haber.
2-Selim hisler dediğimiz 5 duyu
3-Akıl.
9-Büyük günah işleyenlere Mürtekibi Kebire denir.
10-Zelle:Peygamberlerden sadır olan küçük hata ve sürçmesine zelle denir.
11-Allahın eli(yedullah) ifadesi Maturidi ve Eşariye alimlere göre Allahın kudreti anlamına gelir.
12-Muğayyabat-ı hamse:5 bilinmeyen şey.
13-İtikad.Kesinlikle inanma ve gönülden bağlanma.
14-Haşr:Yüce allahın insanları hesana çekmek üzere tekrar dirilişten sonra bir araya toplanmasına haşr denir.
15-Arasat:Kıyamet gününde insanların toplanacağı yer.
16-Mahşer:Öldükten sonra dirilen insanların toplanacağı yere mahşer denir.
17-Kader:Yüce Allahın ezelden ebede kadar olacak bütün şeylerin zaman, yer ve niteliklerini ezeli ilmiyle bilip takdir etmesine Kader denir.
18-İstidrac:İnkarcı ve günahkar kişilerden arzu ve isteklerine uygun olarak meydana gelen olaganüstü olaylara istidrac denir.
19-Mizan:Ahirette hesaptan sonra herkesin amellerinin tartıldığı ilahi adalet ölçüsüne mizan denir.
20-İrhas:Peygamber olacak kimslerin Peygamber olmadan önce göterdikleri olağnüstü durumlara irhas denir.
 

21-Elfaz-ı küfür:Söyleyen kimsenin inkarına delalet eden sözlerdir.
22-Rıdvan:Cennetteki meleklerin başknı.
23-Malik:Cehennemdeki meleklerin başkanı.
24-Hak Dinlerin gayesi:Aklı muhafaza, dini muhafaza, nesli muhafaza, nefsi muhafaza ve malı muhafaza.
25-İslam Dininin kaynakları(Edille-i Şeriyye):Kitap, sünnet, icma ve kıyas.
26-Keramet:Peygamberlerine gönülden bağlı olan ve ona titizlikle uyan veli kulların göterdikleri olağanüstü hallare keramet denir.
27-Ehl-i Kıble:Kabeye doğru yönelerek namaz kılmanın farz oluşunu kabul eden kimselerdir.
28-Dehriyyun:zaman ve maddenin ebediliği görüşünü benimseyenler.
29-Mukarrebun ve İlliyyun Melekler:Daima Allahı tesbih eden ve anan, Allaha çok yakın ve Onun katında şerefli mevkii bulunan melekler.
30-Kuranda ismi anıldığı halde peygamber mi, veli mi oldukları konusunda bilginler arasında fikir ayrılığı bulunanlar;Üzeyir, Lokman ve Zülkarneyn.
31-İtikatı Mezhepler:Ehl-i sünnet, Ehl-i bidat.
32-Ehl-i Sünnet mezhepler:Selefiyye,maturidi mezhebi, Eşari Mezhebi.
33-Ameli mezhepler:Hanefi mezhebi,maliki mezhebi, şafii mezhebi, hanbeli mezhebi.
34-Kader:Allahın kanunları, ölçüleri.
35-Zahirurrivaye kitaplar:Hanafi mezhebi imamı azamın talebesi İmamı Muhammedin 6 kitabıdır.Bunlar; Mebsud Ziyadet,camiussağır,siyerrussağır, camiulkebir, siyerulkebir.Bu eserleriyle; hanefi fıkhının görüşlerini nakletmiştir.Tanefi fıkhının temelini teşkil eden bu kitaplar tevatür veya şöhret
derecesinde nakledildiğinden bunlara Zahirur-Rivaye denir.
36-Usûlü’d-Dîn,Kelam ilmi ile es anlamda kullanilir.
37-Mutezile: “Kul kendi fiilinin yaraticisidir.” fikrini benimseyerek irade hürriyetine vurgu
yapan itikadî mezhep.
38- İlk fikih usûlü kitabi olarak bilinen Imam Safiî’ye ait eser,er-Risale.
39-Yemâme savaşında pek çok Kur’an
hafızı şehit düştüğünde Hz. Ömer’in Halife
Ebû Bekir’e önerisi ile başlayan faaliyete Kur’an’ın cem’i
40- Eş’ari kelamcılarının mütekaddimûn dönemi
Gazali ile sona erer.
41- İmanın sadece dil ile ikrardan ibaret olduğunu
savunan Hariciler mezhebidir
42-“ Kelam” kelimesini kelam ilmi için ilk kullanan
mezhep Mu’tezile
43-Ebu Bekir Zekeriya er-Razi’nin de temsilciliğini
yaptığı ve ruhun ölmezliğine inanan ekolün
adı Tabiiyyun
 

44- İslam tarihinde “şemail” ismini ilk kullanan ve
bir eseri olan,Tirmizi
45- Hanefi fıkıh literatüründe zâhiru’r-rivaye niteliğindeki eserlerin diğer adı Mesailü’l-Usul
46-“Eğer yerde ve gökte Allah’tan başka
ilahlar olsaydı kesinlikle ikisinin de düzeni
bozulurdu. Demek ki, Arş’ın Rabbi Allah
onların nitelemelerinden uzaktır, yücedir.”
(Enbiyâ, 21/22) ayeti Allah’ın varlığı ile
ilgili BURHAN-I TEMANU delile işaret etmektedir.
47-Cüzi irade:Külli iradenin, baska bir ifade ile irade gücünün kullanilmasidir, yani herhangi bie seyin yapilmasi veya yapilmamasi siklarindan birinin tercidir.
48-Ehl-i Kible:Kibleye yönelen kisilere kible ehli veya ehl-i kible denir.
49-Ecel:her canlinin hayatinin sona erecegi zaman.
 

50-Ecel-i Müsemma:Allah tarafindan tayin edilmis ömrün sonunda gelen ecel.
51-Ecel-i Kaza:Tehlikeye ugramak suretiyle gelen ecel.
52-Ehl-i Kitap:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanılan bir tabir.
53-Havz-i Kevser:Ahirette Hz.Muhammed`in ümmetiyle yaninda bulusacagi bildirilen havuz ve nehir.
54-Küfür:din adina teblig ettigi konularda peygamberi tasdik etmemek , onaylamamak anlaminda bir terim.
55-Mahser:Kiyamet gününd insanlarin ve bütün canlilarin toplanacaklari ve
56-Menzile Beyne`l-Menzileteyn:Mu`tezilenin 5 inanc esasindan biri.
57-Mushaf:Kur`an- i Kerim ayetlerinin iki kapak arasinda toplanmasindan olusan kitap.
58-Resül:Kendisine kitap verilen peygamberlere rasül denir.
59-Vahy-i hafi(Gizli vahiy):Bir insanin kalbine bir anlamin ansizin telkin edilmesine denir.Buna vahy-i deruni de denir.
60-Vahy-i Metlüv:Okunan vahiy demektir.Bundan maksat Kur`an`dir.
61-Vahy-i münzel:Kur`an.
62-Usûlü’d-Dîn,Kelam ilmi ile es anlamda kullanilir.
63-Mutezile: “Kul kendi fiilinin yaraticisidir.” fikrini benimseyerek irade hürriyetine vurgu yapan itikadı mezhep
64-Tahaddi ayetleri: Kur’an’ın bir benzerinin getirilemeyeceğini ifade eden ve müşriklere meydan
okuyan ayetlere denir.
65- Mu’tezile mezhebine göre “mürtekib-i
kebîre” nin hükmü İmandan çıkar fakat kafir olmaz
66- Haram’ın rızık olmadığı görüşünü ileri
süren mezhep Mutezile
67-Eşariye Ekolu:“İnsan fiilleri konusunda insanda fiili yapma hürriyetinin varlığını kabul eder. Ancak insan seçim, irade ve kudret sahibi olmasına rağmen, yaptığı işlerde tam bir hürriyete sahip değildir. Çünkü bir işi yapmaya yönelik insan iradesi, Allah tarafından yaratılmıştır.” görüşleri benimseyen düşünce ekolü
68-Kendisine sahife verilen Peygamberler:Hz.İdris 30, Şit 50, İbrahim 10, Adem 10 sahife.,
69-Amentü: “Ben Allah’a Allah’ın Meleklerine, Allah’ın Kitaplarına, Allah’ın Peygamberlerine, Ahiret gününe, kadere inandım”.
70- Kur’anı Kerim miladi ,Hira Mağarasında, 610 Ramazan ayında indirilmiştir.
71- Kur’anı Kerim ,Hz.Ebubekir zamanında bir kitap haline getirilmiştir.
72-Kur’anı Kerim , Hz.Osmanın Halifeliği zamanında ve Zeyd bin Sabid’in Başkanlığında çoğaltılmıştır.
73-Kur’anı Kerim,22 yıl 2 ay 22 günde tamamlanmıştır
74-Mezhep :Kelime olarak takip edilen yol, görüş, manalara gelir.

76-Mezhebler önce 2′ye ayrılır:
1 – Fıkhî mezhebler,
2 – İtikâdî mezhebler…
Fıkhî Mezhebler Kaça Ayrılır?
4′e ayrılır:
1 – Hanefî mezhebi,
2 – Mâlikî mezhebi,
3 – Şâfiî mezhebi,
4 – Hanbelî mezhebi.
 

77-Tekfîr: Musluman olduğu bilinen bir kişiyi, inkar ozelliği taşıyan inanc, soz veya davranışından oturu kafir saymak demektir. İrtidat ise muslumanın dinden cıkması anlamına gelir. Dinden cıkana murted denilir.
78-Tekvînî İrâde: Tekvini (yapma, yaratma ile ilgili) irade; butun yaratıkları kapsamaktadır.
79-Teşrîî İrâde: Tekvini irade hayra da şerre de, iyiliğe de kotuluğe de yonelik olarak gercekleştiği halde teşrii irade, sadece hayra ve iyiliğe yonelik olarak gercekleşir.
80-Ulü’l-Azm: Hz. Adem, Hz. Nuh, Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. Isa ve Hz. Muhammed (a.s) ulü’l-azm peygamberlerdir, butun zorluklara goğus germede azim ve sebat gosteren peygamberler demektir.
81-Suhuf birkaç sayfadan oluşan kitaplara verilen isimdir.
82-Ömer un-Nesefî: İsmi; Necmüddin Ebu Hafs Ömer bin Muhammed’dir.İlminin çokluğu ve cinlere de fetva vermesinden dolayı “Müftiyüs Sekaleyn” unvanı verildi.
83-Önemli Bazı Şiî Fırkalar: Keysâniyye, Zeydiyye, İmamiyye, Gulât, İsmâiliyye (Bâtıniyye)
84-Mu’tezile’nin Beş Temel İlkesi
a- Tevhid
b- Adalet
c- Va’d ve Vaîd
d- el-Menzile beyne’l-Menzileteyn
e- Emr-i bi’l-Ma’rûf ve’n- Nehy-i ‘ani’l-Münker.
85-Selefiyye’ye “Ehl-i sünnet-i hâssa”,Mâtürîdiyye ve Eş’ariyye’ye “Ehl-i sünnet-i âmme” de denilir.
86-Tekvînî İrâde: Tekvînî (yapma, yaratma ile ilgili) irâde; bütü n yaratıkları kapsamaktadır.
87-Teşrîî İrâde: Tekvînî irâde hayra da şerre de, iyiliğe de kötülü ğe de yönelik olarak gerçekleştiği halde teşrîî irâde, sadece hayra ve iyiliğe yönelik olarak gerçekleşir.
88-Ulü’l-Azm: Hz. Âdem, Hz. Nûh, Hz. İbrâhim, Hz. Mûsâ, Hz. Îsâ ve Hz. Muhammed(a.s) ulü’l-azm peygamberlerdir, bütün zorluklara göğüs germede azim ve sebat gösteren peygamberler demektir.
89-Haşir ve Mahşer: Haşir, terim olarak yüce Allah’ın insanları hesaba çekmekü zere tekrar dirilişten sonra bir araya toplamasıdır. İnsanların toplandıkları yere mahşer veya arasât denilir.
90-A’râf: Cennetle cehennemin arasında bulunan surun ve yüksek kısmın adıdır.
91-Allah’ın Âhirette Görülmesi: Rü ’yetullah.
92-Küllî irâde, Allah tarafından kula verilmiş olan, yapma veya yapmamayı tercihte aracı kabul edilen seçme yeteneğidir.
 

93-Cüz’î irâde ise küllî irâdenin, iki taraftan birine aktif biçimde yönelmesinden ibârettir. Mâtürîdiler bu sebeple cüz’îirâdeye, azm-i musammem (kesinleşmiş karar), ihtiyâr (seçim) ve kasıt
(yönelme) adını da verirler.
94-Resul: “Kendisine yeni bir kitap veya degisik bir hüküm vahyedilen zat,”
95-Nebi ise: “Kendinden evvelki Peygamberin Seriatına uymakla emrolunan kimsedir.”
96-Berzah Alemi:Ölümle başlayıp yeniden dirilinceye kadar devam edecek hayat.
97-İtikatı Mezhepler:Ehl-i sünnet, Ehl-i bidat.
98-Ehl-i Sünnet mezhepler:Selefiyye,maturidi mezhebi, Eşari Mezhebi.
99-Ameli mezhepler:Hanefi mezhebi,maliki mezhebi, şafii mezhebi, hanbeli mezhebi.
100-Zahirurrivaye kitaplar:Hanafi mezhebi imamı azamın talebesi İmamı Muhammedin 6 kitabıdır.Bunlar; Mebsud Ziyadet,camiussağır,siyerrussağır, camiulkebir, siyerulkebir.
101-Kur’an’ın Muhtevası:İnsanları hem bu dünyada hem de âhirette mutluluğa kavuşturmak için gönderilmiş bulunan Kur’ân-ı Kerîm başlıca şu konuları kapsamaktadır:
1. İtikad
2. İbadetler:
3. Muâmelât
4. Ukubat:
5. Ahlâk:
6. Nasihat ve Tavsiyeler
7. Va‘d ve Vaîd:
8. İlmî Gerçekler.:
9. Kıssalar:
10. Dualar:

102-Cebrâîl: er-Rûhu’l-emîn. Rûhu’l-kuds. Meleklerin efendisi” anlamında seyyidü’l-melâike denilmiştir.
103-Azrâîl: Melekül-mevt.
104-Kirâmen Kâtibîn: Hafaza melekleri.
105-Münker ve Nekir: Kabirde sorgu ile görevli iki melektir.
106-Hamele-i Arş: Arşı taşıyan melekler.
107-Mukarrebûn ve İlliyyûn: Allah’a çok yakın ve O’nun katında şerefli mevkii bulunan meleklerdir..
108-Kıyâmet Alâmetleri: Eşrâtü’s-sâat.
a) Küçük Alâmetler b)Büyük Alâmetler
109-Cebriyye: İrâde hürriyeti konusunda Mu’tezile’ye taban tabana zıt görüşlere sahip olan Cebriyye mezhebi, her şeyin Allah’ın ilmi ve irâdesi dâhilinde cereyan ettiğini, insanın çizilmiş bir kaderinin olduğu, insanın irâde hürriyeti, seçme imkânı ve fiil gücü bulunmadığını, insan fiillerinin gerçek fâilinin Allah olduğunu, kulun Allah tarafından önceden takdir edilmiş bulunan işleri yapmaya mecbur olduğunu savunur. “Biz kapı gibiyiz, hareket ettiren olursa hareket ederiz”.
110-Hâricîlik: Hâricîlik ekolü (Havâric), Hz. Ali ile Muâviye arasında geçen Sıffîn Savaşı’ndan (657) sonra halife tayin işi hakeme bırakılınca ortaya çıkmıştır. Bu durumda bir grup, Hz. Ali’ye isyan edip büyük günah işleyenlerin dinden çıkacağı ve günah işleyen devlet başkanına itaat edilmeyeceğini savunur. Bu mezhebin İbâziyye kolu günümüze kadar yaşama imkânı bulmuştur. Günümüzde İbâzîler’e daha çok Kuzey Afrika, Madagaskar, Zengibar ve Umman sultanlığında rastlanır. Kur’ân’ın sadece zâhirine dayanmaları sebebiyle Ehl-i sünnet’e göre bazı farklı fıkhî görüşleri de vardır. Mutezile ve Hâricîlere göre iman, amelden bir cüzdür.
111-Şia: Ehl-i sünnet grubunun dışında yer alan, günümüze kadar varlığını koruyan ve hâl-i hazır İslâm dünyasında da önemli sayıda taraftarı bulunan en önemli itikadî, fıkhî ve siyasî mezheptir. Hz. Peygamber’in vefâtından sonra Hz. Ali’yi halifeliğe en lâyık kişi olarak gören ve onu ilk meşrû halife kabul eden, vefâtından sonra da hilâfete Ali evlâdının getirilmesi gerektiğine inanan toplulukların ortak adı olmuştur. Şia’nın günümüze ulaşan üç büyük fırkası Zeydiyye, İsmâiliyye ve İmâmiyye-İsnâ-aşeriyye’dir.
 

112-İmâmiyye: Çağımızda dünya müslümanlarının yaklaşık yüzde onunu teşkil eden Şia’nın büyük çoğunluğunu bünyesinde toplayan ana koldur. Sadece Ehl-i beyt’e mensup râvîlerin hadîs rivâyetini kabul eder, ilk üç halîfenin hilâfetini meşrû görmez ve devlet başkanlığına Hz. Ali ve soyunun nass ile tayin edildiğini yani imâmlığın (halîfeliğin) bunlara ait olduğunu, Hz. Peygamber’in bunu açıkça belirttiğini ve bunların vahiy alma hariç peygamberlere benzer vasıflara sahip olup günah işlemekten ve hata yapmaktan korunmuş (mâsûm) olduklarını iddia ederler. Küçük yaşta gâip olan on ikinci imâmın kurtarıcı (mehdî) olarak tekrar geri geleceğine inanma, açık ve gizli bir tehlikenin bulunduğu durumlarda inancı gizleme ve farklı görünme (takiyye), Hz. Ali’ye biât etmeyen sahâbîlere karşı tavır alma ve onları ta’n etme de yine mezhebin temel ön kabullerindendir. İmâmiyye hâlen İran’ın resmî mezhebi olup Irak’ta ve Azerbaycan’da yaşayan müslümanların yüzde altmışı da bu mezhebe mensuptur.
113-Zâhiriyye: Dâvûd ez-Zâhirî (ö. 883) ve İbn Hazm (ö. 1064) ekolün iki büyük imâmıdır. Re’y ictihâdına şiddetle karşı çıkıp âyet ve hadîslerin zâhirine tutunmanın tek yol olduğunu savunan bu ekol hicrî IV. asırdan itibaren bir süre etkili olmuştur.
114-Ca’feriyye: Mut’a nikâhını câiz görme, abdestte çıplak ayakların üstüne meshi yeterli sayma, boşamada iki şâhit zorunluluğu, beş vakit namazı cem’ yoluyla üç vakitte kılma, zekâtı (humus) din adamları eliyle toplama gibi bazı farklı görüş ve uygulamaları vardır.
115-Tebük Seferi( Gazvetül Usre:Güçlük savaşı), orduya ise güçlük ordusu manasına Ceyşul Usra denir.( 9/630)

 

116-Kab b.Malik,Mürare b. Rebi ve Hilal b. Ümeyye mazeretsiz Tebük savaşına katılmadılar.Müslümanlar Allahın emriyle bunlarla 50 gün küstü. tevbe suresi 118. ayetle Allah bunları affetti.
117-Sebut tıval ( yedi uzun sure ): Bakara,Ali İmran, Nisa, Maide,Enam ve Enfal sureleridir.
118-Vücuh: Lafızları aynı, manaları farklı olan kelimelere denir.
119-İlhadi tefsir: Kuran ve sünnetin açık hükümlerine aykırı tefsirlere denir.
120-Burhanı Limmi: Müessirden esere ya da kanunlardan hadiselere götüren delillerdir.
121-Ahdi atik:Tevrat / Ahdi Cedid: İncil
122-Tevrat: Kanun,Öğreti demek; İncil : Müjde demek
123-Berzah:ölümden Mahşerdeki dirilişe kadar süren hayat kabir/Berzah hayatıdır.
124-Küsuf: güneş tutulma namazı/ Husuf: ay tutulma namazı.
125-Mezheb: bir dinin bilginleri arasındaki yorum farklılıklarından meydana gelen görüş farklılıklarıdır.
125-Genel kabule göre Kuranda 6236 ayet vardır.
126-Aksamul Kuran: Kurandaki yeminlerdir.
127-Halkulkuran:kuranın mahluk olup olmadığı tartışmasıdır.
14- İlk fikih usûlü kitabi olarak bilinen Imam Safiî’ye ait eser,er-Risale.
128-Mutezilenin kurucusu:Vasıl b. Ata
129-Cebriyye:kurucusu, Cehm b. Safvandır. İnsan fiillerinde hür değildir.
130-Kaderiye:Kurucusu,Mabed el-Cühenidir.

KURAN-İBADET-SİYER-HADİS-

131-istihlaf:namazda abdesti bozulan imamın yerine cemaatten birini geçirmesidir.
132-Müşkilül Kuran: Aralarında tenakuz ve ihtilaf olduğu zanndeilen ayetlere denir.
133-Maturidiyye. İnsan özgür bir cüzi iradeye sahiptir der.
Maturidiye göre husn ve kubh( iyilik ve kötüllük) akılla bilinebilir.Eşariye göre ise din bildirmedikçe bilinemez.
134-Eşariye göre dini tebliğat olmasa akıl ile Allahın varlığı bilinemez, maturidiye göre bilinebilir.
Eşariye göre peygamber olabilmek için erkek olmak şart değilken maturidiye göre şarttır.
135-En uzun bakara, en kısa kevser suresi.
136-Besmele ile başlamayan sure Tevbe suresidir.
137-Sebul Mesani (tekrarlanan 7 ayet) Fatiha suresidir.
138-Elmalılı Hamdi Yazır: Hak dini Kuran Dili adlı tefsiri var.
139-Zelletülkari: kıraat okuyuş hatalarıdır.
27-Seferilik hanefide 15 gün Şafide ise 4 gündür.
140-Kabenin 4 rüknü:1) Rüknü haceri esved, 2)Rüknü Yemani, 3) Rüknü Iraki, 4)Rüknü Şami.
141-nefri evvel: bayramın 3. günü minadan ayrılmaya denir.

142-İhcac: hac için bedel tutmaya denir.
143-DARÜLHADİS :Hadis evi,hadis ve hadis ilimlerinin ögretildigi yer.Hadis ögrenimi icin kurulan müessese.
144-DARU`L-ERKAM:Mekke döneminde sikintili yillarinda Islai teblig faaliyetlerinde merkez olarak kullanilmis ev.
145-Akabe biatları 621-622de Mina hududları içinde gerçekleşti.
146-Kuran hristiyanlar için nasrani kavramını kullanır.
147-Haram aylar:recep,zilkade,zilhicce ve muharrem aylarıdır.
148-Tegib ve terhib:teşvik ve korkutmayla ilgili hadisler.
149-Cami:İbadet, muamelat ve ukûbata dair hadislerin yanı sıra, Kur’an-ı Kerimin fazileti, yaratılış, menâkıb ve benzeri konuları ihtiva eden hadis mecmualarıdır.
150-Sünen:Bu hadis mecmuaları, tahâret (temizlik)’ten vasiyete kadar olan bütün ibadet ve İslâm hukuku ile ilgili hadisleri ihtiva eden kitaplardır.
151-Müttefekün aleyh: Buhari ve müslimdeki ortak hadisler için kullanılır.
152-Cerh:Hadiste ravinin adalet ve zabt yönünden kusurlu vasıfları sebebiyle reddedilmesidir, ta’dil ise tam tersidir.
153-Müdelles hadis:Zayıf hadîs çeşitlerinden biri; râvisi tarafından bir kusuru gizlenerek ve bu kusurun bulunmadığını vehmettirecek şekilde rivâyet edilmiş hadîs.
154-Mütevâtir hadis, Sahabeden itibaren her devirde yalan üzerinde birleşmeleri aklen tasavvur olunamayan topluluklar tarafından rivayet edilen hadistir. Mütevatir olmayanlar ise ahad haberdir.
155-Müdrec hadis: râvisi tarafından isnadına veya metnine hadisin aslında olmayan bazı sözler sokuşturulmuş olan hadis demektir.
156-Nizamiye medreseleri selçuklu sultanı Alparslan zamanında kuruldu ve yaygınlaştı.
157-Mevkuf hadis: isnadı sahabede biten hadislere denir.
158-Merfu hadis: isnadı peygamberde biten hadisler
159-Maktu hadis: İsnadı tabiinde biten hadisler.
160-Mebsut, İmam Serahsinin eseridir.
161-Muvafakat, imam şatıbinin eseridir.
162-Tefsirin tedvini, yazılı hale getirilmesi hadis içerisinde başladı.
163-Tahaddi ayetleri: Kuranın bir benzerinin getirilemeyeceğini söyleyerek meydan okuyan ayetler.
164-Müteşabih:Birden fazla manaya gelen, manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan,açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere denir.
165-Taabbudi:manası sadece Allah tarafından bilinen emirler.
166-Ridde savaşları: Hz. ebu bekrin ilk yıllarında dinden dönen ve zekat vermeyenlerle yaptığı savaşlar.
167-Abadile: İlimleri ve özellikle verdikleri fetvalarla meşhur olmuş Abdullah isimli 4 sahabi için kullanılır. bunlardan Abdullah b.abbas, Abdullah b. ömer ve Abdullah b. Zübeyr abadiledendir.4. kişide şüphe var. Ahmed b. hanbel ve bazı alimlere göre 4. isim Abdullah b. Amr ibn as; Hanefilere göre Abdullah b. mesuddur.
167-Ahkamul Kuran: İbadet, mualemet,keffaret ve ukubat ile ilgili ayetlerin yorumunu konu edinen bilim dalıdır.
168-Aksamul Kuran:Kuranda geçen yeminleri konu edinir.
169-Ali İsnat: Hadisi en kısa yoldan peygambere ulaştıran sahih isnattır. nazil isnat ise
170-Ayise: lafzen ümidini kesmiş demek. ıstılahta belli bi yaşa gelip tamamen adetten kesilmiş kadına kullanılır.

171-Cenaze namazının rükünleri kıyam ve tekbirdir. selam ise vaciptir.
172-Delk: Abdest ve gusülde uzuvların ovulması.
173-Emsalul kuran: Kuranın meselleri.
174-Fevat: hac vazifesini yapan kimsenin süresi içinde arafe vakfesine yetişememesi.
175-Garibulhadis: hadislerdeki anlaşılması zor ve ancak sahanın uzmanları tarafından anlaşılabilen kelimelere denir.
176-Garibul Kuran: Tefsirde anlaşılması zor olan kelimeleri konu edinir.ilmin öncüsü Abdullah b. abbastır.
177-Kütübi tisa: Kütübü sitteye 3 ilave eserle oluşur.bunlar Dariminin süneni, imam malikin muvattası ve ahmed b. hanbelin müsnedi+ yukarda sayılan 6 kitap.
178-Mişna: Tevratın hükümlerini açıklayan şifahi beyanların yazıya geçirilmiş şeklidir.
179-Miun: ayet sayısı 100 den fazla olan sureler.
180-Mudal hadis: senedinde birbiri ardınca iki ravi düşen hadise denir.
181-Mutezilenin 5 temel prensibi: 1) Tevhid 2) adalet 3) Vad vaid 4) elmenzile beynelmenzileteyn 5) emri bil maruf ve nehyi anil münker
182-Muavvizateyn:felak-nas sureleri; muavvizat ise:ihlas,felak ve nas sureleri.
183-Müşkilul hadis.hadislerde anlaşılması zor olan ya da birbirine çelişkili gibi görünen ifadeleri konu edinen hadis dalıdır.
184-Talmud: sözlü tevratın yazıya geçirilmiş şekli olan mişna üzerine yapılmış tefsir ve yorumlardır.
185-Telfik, değişik mezheplerin görüşlerinden faydalanmak.
186-Ulul azm peygamberler: Hz. nuh,ibrahim,musa,isa ve muhammed.
187-Zıhar: erkeğin eşine onu kendine haram kılmak için sen bana anamın sırtı gibisin demesidir.keffareti: köle azat etmesi, buna gücü yetmezse 60 gün peşpeşe oruç tutması, buna da gücü yetmezse 60 fakiri doyurmaktır.
188-Hissi mucize: duyu organıyla algılanabilen olağanüstü hadiseler.ayın yarılması gibi.
189-İcma: Hz.peygamberin vefatından sonraki herhangi bir devirde şeri bir meselenin hükmü konusunda müctehidlerin fikir birliği etmesidir. her müctehid aynı yönde kararlarını tek tek açıklarsa sarih icma olur; bazıları görüşlerini açıklar diğerleri sessiz kalır aksi bir görüş belirtmezse bu sukuti icma olur.
190-Kıyas: Kitap ve sünnette hükmü bulunmayan fıkhi meseleye, aralarındaki illet birliği sebebiyle naslarda düzenlenmiş meselenin hükmünü vermek.
192-ezan okunurken her cümle arasında biraz beklenir ve ikinci cümlede ses biraz yükseltilir. buna teressül veya irtisal denir.kamet ise duraklama yapılmaksızın seri okunur. buna hedir denir.
193-Muhazatün nisa: kadınların erkeklerle aynı safta veya hizada bulunmasıdır.
Tek başına namaz kılana münferid, imama uyarak kılana muktedi denir.

194-Müdrik: Namazın tamamını imamla kılan kişi./ lahik: namaza imamla başlamış ama namaza ara vermek zorunda kalmış kişi./ Mesbuk ise imama namazın 1. rekatinin rukusundan sonra yetişen kişidir.
195-Kefeni sünnet: Erkek için Kamis,izar ve lifafe;kadınlar için bunlarla birlikte baş ve göğüs örtüsüdür.
kefeni kifayet:erkek için izar ve lifafe ve kadın için bir de başörtüsüdür.
kefeni zaruret ise tek parça beze sarılmak.
196-Nema: Zekatın şarlarından olan nema malın artıcı nitelikte olmasıdır. havelanül havl ise malın üzerinden bir kameri yıl geçmesidir.
197-Nisab:Altında 20 miskal:85 gram; Gümüşte 200 dirhem:595 gram; hayvanlarda 5 deve;30 sığır ve 40 koyundur.
198-Rikaz:yer altındai maden, define hazine gibi şeyler için kullanılır.
199-ilk tehallül: Cinsel ilişki dışında yasaklar kalkar. saçların traş edilmesiyle başlar. ikinci tehallülde ise cinsel ilişki dahil tüm yasaklar kalkar. ziyaret tavafının yapılmasıyla olur.

200-Sahih ilmam: Umre ile hac arasında herhangi bir sebeble memlekete dönmek.
201-Rici talak: kocaya yeni bir nikaha ihtiyaç olmadan boşadığı karısına dönme imkanı veren boşama türüdür.
202-Bain talak: kocaya boşadığı eşine ancak yeni bir nikahla dönme imkanı veren boşama şeklidir.
203-Karşılıklı rıza ile boşanmaya muhalea veya hul denir.
mahkemeye boşanma için başvurmaya tefrik denir.
204-Lian: karısına zina etti deyip bunu ispat edemeyen karı kocanın karşılıklı lanetleşmesididr.
205-İla: Kocanın 4 ay veya daha fazla karısına yaklaşmayacağına yemin etmesi, adamasıdır.
206-Ariyet: bir kimseye bedelsiz olarak belli bir süre kullanmak üzere bir malın verilmesi, türkçede bu akde iğreti sözleşmesi de denir.
207-Karz: geri ödenmek üzere birine verilen mal, borç.
208-Hibe: bir malın bedelsiz olarak başkasına temlikidir.
209-Kefalet. Kefilin zimmetinin borçlunun zimmetine birleştirilmesidir.
210-Vedia: emanet mal.
211-Lukata:buluntu mal.
212-Hisbe teşilatı: İslam toplumunda genel ahlakı ve kamu düzenini sağlardı. muhtesib denen görevliler vardı.

213-Vücuh: Lafızları aynı, manaları farklı olan kelimelere denir.

214 İlhadi tefsir: Kuran ve sünnetin açık hükümlerine aykırı tefsirlere denir.

215- Burhanı Limmi: Müessirden esere ya da kanunlardan hadiselere götüren delillerdir.
216-Ahdi atik:Tevrat / Ahdi Cedid: İncil
217- Tevrat: Kanun,Öğreti demek; İncil : Müjde demek
218-Beytül izze: Kuranın bir bütün olarak dünya semasına indirildiği yerin adıdır.
219-Peygamberin vefatından sonra sahabiler Sakifetü beni saide denilen yerde hz. ebu bekire biat etti.
220-Maverdi’nin Edebüddünya veddin isimli eseri ahlak üzerinedir.

221- İsar: kendi ihtiyaç içinde olsada kardeşini nefsine tercih etmek, cömertliğin zirvesidir.

222- Malkilere göre adet halindeki bir kadının kanaması bir süre durursa kadın bu sürede temiz sayılır ve ibadetle yükümlüdür.
223- ilk vahiy m.610, 27 ramazan,pazartesi günü geldi.
224- Medinede inen son sure Nasr suresidir.
225-Genel kabule göre Kuranda 6236 ayet vardır.
226- Fasit:Kendi başına sahih ve meşruyken ğayrı meşru bir şeye yakınlığı sebebiyle meşru olmaktan çıkan şey.

227- Halkulkuran:kuranın mahluk olup olmadığı tartışmasıdır.
228-Mutezilenin kurucusu:vasıl b. Ata
229- Cebriyye:kurucusu, Cehm b. Safvandır. İnsan fiillerinde hür değildir.
230- Kaderiye:Kurucusu,Mabed el-Cühenidir.kaderi inkar ederler,insan fiillerinde hürdür.
231-Afaki;Mikat sınırları dışında oturan kişiler için kullanılır.
232- Teyamun;Tavafı kabenin sağından yapmaktır.
233 Izdıba:Omuzlara alınan ridanın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atarak sağ omuzu ve sağ kolu açıkta bırakmak.
234-Remel:Koşmaksızın çalımlı ve süratli yürümek
235- Hıll;Harem ile mikat arasındaki bölgedir.
236-Eyyamı Mina: Zilhiccenin 10,11,12 ve 13. günleridir.
237-Tehallül:İhram yasaklarının sona ermesidir.tehallülü evvelden sonra cinsel ilişki yasağı devam eder,bu yasak tehallülü sani ile kalkar.
238-İhsar:Hac veya umre için ihrama giren kimsenin elinde olmayan bir sebeble ihramdan çıkmasıdır.
239-Kerrubiyyun:Arşın etrafında bulunan meleklere denir.

240- Müşkilül kuran: Aralarında tenakuz ve ihtilaf olduğu zanndeilen ayetlere denir.
241- Vatanı sükna: 15 günden az kalmak üzere gidilen yer. vatanı ikame:15 günden fazla kalınacak yer; vatanı asli;kişinin doğup büyüdüğü,yerleştiği yer.
242- cenaze namazı en az bir kişiyle kılınır.
243-Eyyamı bid. Kameri ayların 13,14 ve 15. günleri oruçla geçirmek.
244- İmam şafiye göre ramazan orucunun kazası yeni bir ramazan gelmeden tutulamazsa kaza ile beraber bir de fidye vermek de gerekir.
245-Yine İmam şafiye göre başlanan bir nafile ibadeti tamamlamak vacip değildir.onun için bozulan bir nafile orucu kaza lazım gelmez.
246- Mukarrebun-İlliyyun: Daima Allahı tesbih eden ve anan, Allaha çok yakın ve onun katında şerefli mevkii bulunan melekler.

247- İcaz:Kuranın özlü oluşu, kelime ve cümlelerin derin ve eşsiz anlamlartaşımasıdır.
248-En uzun bakara, en kısa kevser suresi.
249- Besmele ile başlamayan sure Tevbe suresidir.
250- Sebul Mesani (tekrarlanan 7 ayet) Fatiha suresidir.
251- Seferilik hanefide 15 gün Şafide ise 4 gündür.
252-Kavme:Rukudan doğrulmaktır.
253-Mültezem:Kabenin kapısı ile haceri esved arasındaki yerdir.
254- Selefiye:ayet ve hadisleri olduğu gibi kabul eder ve yoruma kaçmaz.
255- İşrakiyyun:Kurucusu Şehabeddin Sühreverdi.hakikate ancak kalb ve işrak ile ulaşılır.sezgi hakimdir.
256- Muattıla: Allahu tealanın subuti sıfatlarını zatının aynı sayıp böylece dolaylı olarak inkar ettikleri için mutezileye sıfatları ibtal edenler manasına muattıla denmiştir.
257-Meşşaiyyun: Derslerini gezerek veren ve hakikati peygamberle değilde akılla bulmaya çalışan filozoflar.
258- Celse: İki secde arası oturuş.

              SİYER  VE  İSLAM  TARİHİ

259-Kuzey arabistanda kurulan devletler ; nebatiler, tedürler, hireliiler
260-güney arabistanda kurulan devletler; sebatiler, ainler, himyeriler
261-araplarin kullandiği müsned adi verilen yazinin arap yarimadasinda ilk defa gelişip yayildiği bölge hire’ dir.
262-mekkeye ilk yerleşen kavim amelika kavmidir.
263-kabeyi putalari diktiren ve puta tapiciliği başlatan huzaa kabilesidir.

264-kabenin yanibaşina kueryş’in önemli meselelerinin görüşüldüğü darun_nedve’ yi kusayb. Kittab inşa etmiştir.
265-kusayb. Kittab riva denilen kureyş’ in bayrağini taşima görevinide üstlendi.
266-islamiyetin kabulunden sonra evs ve hazrec kabileleri ensar adini aldilar ve aralarindaki muhalefette sona erdi.
267-kureyş kervanlarinin düzenini sağlayan hz. Muhammed(s.a.v)’ in dedesi haşim b. Abdülmenaf idi.
268-araplarda bedeviler hayvancilikla, hadariler ise tarim ve ticaretle uğraşirlardi.
269-para birimi olarak bizans’a ait olan dinar ve iran’ a ait olan dirhem kullaniliyordu.
270-araplarda panayir geleneği mevcuttu. Bu sayede araplar kabilelerin örf ve adetleri hakkinda bu sayede bilgi edinilirdi.
271-tarihi açidan üslüma iki gruba ayrilirlar. Bunlar, arab_i baide ve arab-i bakiye ‘ dir.
272-konar göçer hayat süren üslüman bedevi , yerleşik hayat süren üslüman ise hadari denilir.
273-islam öncesi arap toplumunda kabilekler ,hürler, mevlalar, ve kölelerden oluşuyordu.

274-azad edilen kölelerin oluşturduğu gruba mevlalar denir.
275-araplarda kabiledeki dayanişma ruhuna asabiyet denilirdi.
276-islam öncesi arap toplumunda ; sürekli nakah (nikah_ i mut) ‘a , bir erkekten çocuk sahibi olmak için eşini ona sunma ( nikah_i istibda) , eşleri karşilikli değiştirme (nikah_i bedel) ,büyük oğlun babasinin ölümünden sonra üvey annesini almasi (nikah_i makt) , başlik ve mehir vermemek için kizlarin değiştirilmesi (nikah_i şigar) gibi nikah çeşitleri mevcuttu.
277-araplar yildizlarla yol bulurlardi.
278-islam öncesi arap toplumunda zat_ü envat adi verilen bayram kutlanilirdi. Bu büyük ve yeşil bir ağaçti.
279-islam öncesi arap toplumunda güneşe tapanlar vardi. Lat menat ve uzza putlari güneşi temsil eden tanrilar kabul edilirdi.
280-kabedeki en önemli put hubel dir, bu put amr b.lufan tarafindan suriye’den getirilmiştir.
Hz.muhammed(s.a.v)’in annesi amine b.vhb kureyş kabilesinin üslü oğullarina mensuptur.
281-hz.muhammed(s.a.v) kureyş kabelesinin haşimoğullari koluna mensuptur

282-hz.hatie kureyşin esed oğullari koluna mensuptur.
283-hz.muhammed(s.a.v) amcalarindan hars ve zübeyr islamdan önce vefat etmiş, ebu lehep ve ebu talip islamiyeti kabul etmeliş, üslü ve üslü ise islamiyeti kabul etmiş amca laridir.
284-bahira olayi bir rahibin ebu talibin ebu talibe yeğeninin yani hz.muhammed(s.a.v)’in incilde gönderileceği vaad etilen peygamber olduğunu bildirmesi olayidir.
285-kötülük yapmanin ve kan dökmenin yasak olduğu aylarda ki bunlar zilkad, zilhice, muharrem ve recep aylaridir . Bu aylarda yapilan savaşlara ficar savaşlari denir.

286-hz.muhammed(s.a.v)’e emin mert güvenilir vefali ve sözünde duran anlaminda muhammed(s.a.v)’ül-emin denmiştir.
287-hicaz savaşlarinda kureyş ve kinane kabilelerinin komutani harb bin ümeyye’ dir.
288-hz.muhammed(s.a.v)’e ilk vahiy 610 yilinda recep ayinin 27’nci gecesi hira mağarasinda gelmiştir.
289-vahiyden etkilenen hz.muhammed(s.a.v)’i hanimi hz.hatice amcasinin oğlu varaka bin nevsel e götürmüştür.
290-hz.muhammed(s.a.v) ilk davetini eşi hz.haticeye daha sonra ebu talip ile azatlisi zeyt bin haris’e yapmiştir.
291-hz.muhammed(s.a.v) tebliğ için safa tepesinin eteğindeki ebul erkan’in evini (darul erkan)’ i seçti birçok kişi bu evde islamiyeti kabuletti. Bu evde islamiyeti kabul eden en son hz.ömerdir .
293-ilk vahiyle ikinci vahiy gelene kadar geçen bekleme süresi fetret’ ül vahiy denir.
294-ilk hicret nübüvetin 5.yilinda habeşistan’ a yapilmiştir. Ikinci hicret birinciden bir yil sonra cafer bin ebu talip başkanliğinda yine habeşistana yapilmiştir.
295-hz.muhammed(s.a.v)in ayni yil amcasi ebu talip’i hemde eşi hz.hatice’ yi kaybetmesi üzerine bu yila ( amül_hüzn ) yani hüzün yili denmiştir.
296-hz.muhammed(s.a.v)’in geceleyin mekkeden mescidi aksa’ ya götürülmesine isra ; göklere çikarilmasina miraç denmiştir.
297-birinci akabe biati hz.peygamberin mübüvetinin 10ncu yilinda mekkede mina sinirlarindaki akabe vadisinde gerçekleştirilmiştir . 1nci akabe biatindan sonra hz..muhammed(s.a.v) yesrib halkinin kurani öğrenebilmeleri için kusad b. ümir’ i yesrib’ e göndermiştir.

298-ikinci akabe biatindan sonra hz.muhammed(s.a.v) ashabinin medine’ ye hicretine izin vermiş ve kendiside 3 ay sonra hz ebu üslü ile birlikte medine’ ye hicret etmiştir.
299-açik davet döneminde hz.muhammed(s.a.v)’i en fazla düşmanlik gösteren ebu lehep olmuştur.
300-hz.muhammed(s.a.v)’i medineye hicret için harekete geçiren esas unsur islamiyetin oradaki parlak geleceğidir.
301-hz.muhammed(s.a.v) medineye hicretinde abdullah bin ureykut kilavuzluk yapmiştir.
302-mescid-i nebevi bir eğitim öğretim yeri olduğu gibi askeri işlerin görüşüldüğü bir mekan da olmuştur.
303-mescid-i nebevinin bitişiğinde fakir kimsesiz ve barinacak yeri olmayan üslümanliğ için yapilmiş olan yere suffe denir. Burada kalanlari suffe ehli denir. Suffede eğitim görmüş yetişmiş kimselerede üsl adi verilir.
304-hz.muhammed(s.a.v) hicretten sonra medinedeki şehir topluluklarini şehir devleti halinde teşkilatlanmaya davet etmiştir. Bu davet sonucunda medine vesikasi imzalanmiştir.ayni zamanda bu anlaşma dünyanin ilk anayasasi olarak kabul edilir.

305-medine vesikasi sözleşmesi ile üslüma ve üslümanl üslümanliği dini siyasi ve sosyal açidan tanidiklarini ilan etmiş oluyorlardi.
306-hicretin 1. Yilinda cuma namazi farz kilinmiş, ilk nüfus sayimi yapilmiş, ilk ezan meşru kilinmiştir.
307-hicretten bir ay sonra ikişer rekat olarak kilinan öğle, ikindi ve yatsi namazlarinin farzlari dört rekat’a çikartilmiştir.
308-hicretin 2. Yili şaban ayinda ramazan orucu farz kilinmiş , ramazan ayindan sonrada zekat farz kilinmiştir.
309-hz. Muhammed(s.a.v)’in bizzat kendisinin katildiği savaşlara gazve, kendisinin katilmadiği bir sahabinin komutanliği altinda gönderdiği askeri birliğe ise üslüm adi verilir.
310-bedir gazvesi hz.. Peygamberin müşriklerle yaptiği ilk savaştir.bu savaş sonucunda ebu cehil başta olmak üzere 70 kadar müşrik öldürülmüştür.yine bu savaşta sağ olarak esir alinan iki müşrik ki bunlar ukbe b.ebu muayt ve nadrb. Haris müslümanlara yaptiklari zulüm ve işkencelerden dolayi idam edilmişlerdir.

311-bedir gazvesi başta medine olmak üzere tüm arap yarimadasinda müslümanlarin itibarinin artmasina vesile olmuştur.
312-bedir gazvesi sonucu öldürülen ebu cehil’in yerine müşrikler ebu süfyan’ i seçtiler.
313-uhud savaşinda hz. Hamza’ yi şehit eden vahşib. Harb’ tir.

314- hz muhammed(s.a.v) 630 yilinda hiç savaşmadan ve kan dökmeden mekkeyi fethetmiştir.bu arada ebu süfyan’ da uzun tereddütler sonucunda müslüman olmuştur.
315-hz. Muhammed(s.a.v) mekke’ nin fethinden sonra orada hiç asker birakmadan buranin idaresini yeni üslüman olmuş olan attab b. Esid’ e birakti ve huneyn’ e gitti.
316-tebük seferinden sonra 631 yilinda hz muhammed(s.a.v) hz.ebu bekir’ i hac emiri tayin etti.hac da bu yil farz kilindi.
317-hz. Ayşe’ nin ifk olayi beni müstalik gazvesi esnasinda meydana gelmiştir.
318-arap adetlerine göre savaşin başinda yapilan teke tek vuruşlara mübareze adi verilir.
319-müslümanlar ile yaptiklari antlaşmayi bozan ilk üslüm kabilesi kaynuka oğullari’ dir.

320-kaynukaoğullarinin hem okul hem mahkeme salonu olarak kullandiklari yer beytül_midras’ tir.
321-yahudilerin arap yarimadasindaki siyasi güçleri hayber’ in fethi ile sona ermiş, ayni zamanda bu savaş sonrasinda yahudiler islam devletine vergi veren bir tebaa durumuna düşmüşlerdir.
322-hz.muhammed(s.a.v) mute savaşinda halid b. Velid’ e allahin kilici seyfullah lakabini vermiştir.

323-hz. Muhammed(s.a.v)’ e inandiği halde halkinin hiristiyanliği birakmayacaği için müslüman olmayan bizans imparatoru heraklius’ tur. Habeşistan krali necaşi’ nin ise üslümanliği kabul ettiği ravayet edilir.
324-kureyş müşriklerini hz. Muhammed(s.a.v)’ e karşi şiirleriyle tahrik eden şair ka’b b. Eşref ‘ tir.
325-peygamber efendimiz (s.a.v.)’in kendisine vahiy gelmeden önce devamli olarak şehirden uzaklaşip, putlara tapmamanin zevkini çikardiği yer ve sonunda da kendisine peygamberliğin verildiği yani ilk vahyin geldiği yer nur dağindaki hira mağarasidir.
326-peygamber efendimiz (s.a.v.)’e hira mağarasinda iken gelen ilk vahyin şekli rüyayi sadika dir.(gerçek rüya şeklinde)

327-Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (S.A.V); Miladi 571 yılı nisan ayının yirmisine tekabül eden Rebi ul’ evvel ayının 12. pazartesi gecesi tan yeri ağarırken Mekke’ de dünyaya geldi.
328- Peygamber Efendimizin annesi, Amine validemiz, babası; Abdullah ve dedesi; Abdulmuttaliptir.
329- Peygamber Efendimizin ilk hanımı Hz. Hatice validemizdir. Efendimizin altısı Hz. Hatice validemizden, birisi Mısırlı hanımı Meryem validemizden olmak üzere yedi çocuğu dünyaya gelmiştir.
Erkek evlatları: Kasım, Abdullah ve ibrahimdir,
Kız evlatları: Zeynep, Rukiye, Ümmügülsüm ve Fatımadır.
330- İlk vahiy 610 yılında, Nur dağındaki Hira mağarasında, Peygamber Efendimiz 40 yaşında iken indi.
331- İlk Müslüman lar ( kadınlardan) Peygamber Efendimizin eşi Hz. Hatice validemiz, çocuklardan Hz. Ali, kölelerden
Hz. Zeyd b. Haris ve büyüklerden Hz. Ebu Bekir dir.

332-Peygamber Efendimiz 622 yılında Mekke’den Medine’ye hicret etmiştir.
333-İslam tarihinde ilk yapılan mescid; Peygamber Efendimizin Mekke’den Medine’ye hicret ederken uğradığı, Kuba köyünde yapılan Kuba mescididir.

334-Mekke’den hicret ederek Medine’ye gelen Müslümanlara “Muhacir”; Medine’nin yerli halkı olan ve Mekke’den hicret edenlere her türlü yardımı yapan Müslüman’lara “Ensar” denir.
335-Peygamber Efendimiz 632 yılında Medine’ de 63 yaşında iken ruhunu teslim etti.
336-Peygamber Efendimizi gören ve Müslüman olarak ölen kimselere sahabe denir.
337-Peygamber Efendimiz vefat ettiği yere defn edilmiştir (Suudi Arabistan- Medineyi Münevvere).
Kabrinin bulunduğu yere ” Ravza-i Mutahhare” denilmektedir.

 

 

 

 

27

Ekim
2012

VERİLEN EMANET BİR GÜN ALINIR

Yazar: arafat  |  Kategori: GENEL KÜLTÜR  |  Yorum: Yok   |  506 Kez Okundu

Dünya geçicidir kimseye kalmaz,

Her gelen burda daimi durmaz

Ölürsen hatırın  kimseler  sormaz,

Verilen   emanet  bir   gün alınır.

Her gelen gidecek  eseri kalmaz,

İyilik  edenler   karşılık  bulur,

Eser  bırakırsan ardından gelir

Verilen   emanet  bir   gün alınır.

Nerede  akraban  dediğin   canlar,

Onlarda  göçtüler  mahşeri  bekler,

Ölüm  karşısında tutulur   diller,

Verilen   emanet  bir   gün alınır.

Yerim diyenlere   kalmadı yerler,

İbret  alsın  hayattaki  dirileriler

Mezarında  uzar  gider  seviler,

Verilen   emanet  bir   gün alınır.

Ömrümüz  nasıl geçti  bilmedim,

Açan demet güllerimi görmedim,

Malım mülküm bir kefenmiş anladım

Verilen emanet bir gün alınır

Aldanmaya dünyaya bir gün  göçersin

Ecel  şerbetini  sende   içersin,

Kurandan  ayrılma  olsun  yoldaşın

Verilen emanet bir gün alınır.

Nizamettin YILDIZ

23

Ekim
2012

Diyanet Yeterlilik Sınavlarına Hazırlık Çalışma Notları-5

Yazar: arafat  |  Kategori: MSTS  |  Yorum: Yok   |  1.095 Kez Okundu

1-Tebük Seferi( Gazvetül Usre:Güçlük savaşı), orduya ise güçlük ordusu manasına Ceyşul Usra denir.( 9/630)
2-Kab b.Malik,Mürare b. Rebi ve Hilal b. Ümeyye mazeretsiz Tebük savaşına katılmadılar.müslümanlar Allahın emriyle bunlarla 50 gün küstü. tevbe suresi 118. ayetle allah bunları affetti.
3-Sebut tıval ( yedi uzun sure ): Bakara,Ali İmran, Nisa, Maide,Enam ve Enfal sureleridir.
4-Vücuh: Lafızları aynı, manaları farklı olan kelimelere denir.
5-İlhadi tefsir: Kuran ve sünnetin açık hükümlerine aykırı tefsirlere denir.
6-Burhanı Limmi: Müessirden esere ya da kanunlardan hadiselere götüren delillerdir.
7-Ahdi atik:Tevrat / Ahdi Cedid: İncil
8-Tevrat: Kanun,Öğreti demek; İncil : Müjde demek
9-Berzah:ölümden Mahşerdeki dirilişe kadar süren hayat kabir/Berzah hayatıdır.
10-Küsuf: güneş tutulma namazı/ Husuf: ay tutulma namazı.
10-Mezheb: bir dinin bilginleri arasındaki yorum farklılıklarından meydana gelen görüş farklılıklarıdır.
11-Genel kabule göre Kuranda 6236 ayet vardır.
12-Aksamul kuran: Kurandaki yeminlerdir.
13-İtikadi mezhepler:selefiyye,maturidiyye ve eşariyyedir.
14-Halkulkuran:kuranın mahluk olup olmadığı tartışmasıdır.
15-Mutezilenin kurucusu:vasıl b. Ata
16-Cebriyye:kurucusu, Cehm b. Safvandır. İnsan fiillerinde hür değildir.
17-Kaderiye:Kurucusu,Mabed el-Cühenidir.kaderi inkar ederler,insan fiillerinde hürdür.
18-istihlaf:namazda abdesti bozulan imamın yerine cemaatten birini geçirmesidir.
19-Müşkilül kuran: Aralarında tenakuz ve ihtilaf olduğu zanndeilen ayetlere denir.
20-Maturidiyye. İnsan özgür bir cüzi iradeye sahiptir der.
Maturidiye göre husn ve kubh( iyilik ve kötüllük) akılla bilinebilir.Eşariye göre ise din bildirmedikçe bilinemez.
21-Eşariye göre dini tebliğat olmasa akıl ile Allahın varlığı bilinemez, maturidiye göre bilinebilir.
Eşariye göre peygamber olabilmek için erkek olmak şart değilken maturidiye göre şarttır.
22-En uzun bakara, en kısa kevser suresi.
23-Besmele ile başlamayan sure Tevbe suresidir.
24-Sebul Mesani (tekrarlanan 7 ayet) Fatiha suresidir.
25-Elmalılı Hamdi Yazır: Hak dini Kuran Dili adlı tefsiri var.
26-Zelletülkari: kıraat okuyuş hatalarıdır.
27-Seferilik hanefide 15 gün Şafide ise 4 gündür.
28-Kabenin 4 rüknü:1) Rüknü haceri esved, 2)Rüknü Yemani, 3) Rüknü Iraki, 4)Rüknü Şami.
29-nefri evvel: bayramın 3. günü minadan ayrılmaya denir.

30-İhcac: hac için bedel tutmaya denir.
31-Burhanı temanu:Kainatta birden fazla ilah olursa nizam bozulur delilidir.
32-Burhanı inni: eserden müessire yada hadiselerden kanuna doğru götüren delildir.
33-İstidrac:küfrü ve günahı açık olan kişde olağanüstü hal olması.
34-Akabe biatları 621-622de Mina hududları içinde gerçekleşti.
35-kuran hristiyanlar için nasrani kavramını kullanır.
36-haram aylar:recep,zilkade,zilhicce ve muharrem aylarıdır.
37-tegib ve terhib:teşvik ve korkutmayla ilgili hadisler.
38-Kütübü sitte:Buhari-Müslim-Ebu Davud-Tirmizi-İbn Mace- Nesai
39-muvatta, imam malike aittir. müsned ise ahmed b. hanbele aittir.
40-Cami:İbadet, muamelat ve ukûbata dair hadislerin yanı sıra, Kur’an-ı Kerimin fazileti, yaratılış, menâkıb ve benzeri konuları ihtiva eden hadis mecmualarıdır.
41-Kurandan önceki kitapların geliş sıralaması:Tevrat-Zebur-İncil
42-Sünen:Bu hadis mecmuaları, tahâret (temizlik)’ten vasiyete kadar olan bütün ibadet ve İslâm hukuku ile ilgili hadisleri ihtiva eden kitaplardır.
43-Müttefekün aleyh: Buhari ve müslimdeki ortak hadisler için kullanılır.
44-Cerh:Hadiste ravinin adalet ve zabt yönünden kusurlu vasıfları sebebiyle reddedilmesidir, ta’dil ise tam tersidir.
45-Müdelles hadis:Zayıf hadîs çeşitlerinden biri; râvisi tarafından bir kusuru gizlenerek ve bu kusurun bulunmadığını vehmettirecek şekilde rivâyet edilmiş hadîs.
46-Mütevâtir hadis, Sahabeden itibaren her devirde yalan üzerinde birleşmeleri aklen tasavvur olunamayan topluluklar tarafından rivayet edilen hadistir. Mütevatir olmayanlar ise ahad haberdir.
47-Müdrec hadis: râvisi tarafından isnadına veya metnine hadisin aslında olmayan bazı sözler sokuşturulmuş olan hadis demektir.
48-Nizamiye medreseleri selçuklu sultanı Alparslan zamanında kuruldu ve yaygınlaştı.
49-Mevkuf hadis: isnadı sahabede biten hadislere denir.
50-Merfu hadis: isnadı peygamberde biten hadisler
51-Maktu hadis: İsnadı tabiinde biten hadisler.
52-Mebsut, İmam Serahsinin eseridir.
53-Muvafakat, imam şatıbinin eseridir.
54-Tefsirin tedvini, yazılı hale getirilmesi hadis içerisinde başladı.
55-Tahaddi ayetleri: Kuranın bir benzerinin getirilemeyeceğini söyleyerek meydan okuyan ayetler.
56-Müteşabih:Birden fazla manaya gelen, manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan,açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere denir.
57-Taabbudi:manası sadece Allah tarafından bilinen emirler.
58-Ridde savaşları: Hz. ebu bekrin ilk yıllarında dinden dönen ve zekat vermeyenlerle yaptığı savaşlar.
59-Abadile: İlimleri ve özellikle verdikleri fetvalarla meşhur olmuş Abdullah isimli 4 sahabi için kullanılır. bunlardan Abdullah b.abbas, Abdullah b. ömer ve Abdullah b. Zübeyr abadiledendir.4. kişide şüphe var. Ahmed b. hanbel ve bazı alimlere göre 4. isim Abdullah b. Amr ibn as; Hanefilere göre Abdullah b. mesuddur.
60-Ahbar: Tevratı ve hükümlerini iyi bilen yahudi alimleri.
61-Ahkamul kuran: İbadet, mualemet,keffaret ve ukubat ile ilgili ayetlerin yorumunu konu edinen bilim dalıdır.
62-Aksamul kuran:Kuranda geçen yeminleri konu edinir.
63-Ali İsnat: Hadisi en kısa yoldan peygambere ulaştıran sahih isnattır. nazil isnat ise
64-Arasat: Hesap yeri, mahşer yeri, mevkif.
65-Ayise: lafzen ümidini kesmiş demek. ıstılahta belli bi yaşa gelip tamamen adetten kesilmiş kadına kullanılır.

66-Cenaze namazının rükünleri kıyam ve tekbirdir. selam ise vaciptir.
67-Delk: Abdest ve gusülde uzuvların ovulması.
68-Emsalul kuran: Kuranın meselleri.
69-Fevat: hac vazifesini yapan kimsenin süresi içinde arafe vakfesine yetişememesi.
70-Garibulhadis: hadislerdeki anlaşılması zor ve ancak sahanın uzmanları tarafından anlaşılabilen kelimelere denir.
71-Garibul Kuran: Tefsirde anlaşılması zor olan kelimeleri konu edinir.ilmin öncüsü Abdullah b. abbastır.
72-Kütübi tisa: Kütübü sitteye 3 ilave eserle oluşur.bunlar Dariminin süneni, imam malikin muvattası ve ahmed b. hanbelin müsnedi+ yukarda sayılan 6 kitap.
73-Mişna: Tevratın hükümlerini açıklayan şifahi beyanların yazıya geçirilmiş şeklidir.
74-Miun: ayet sayısı 100 den fazla olan sureler.
75-Mudal hadis: senedinde birbiri ardınca iki ravi düşen hadise denir.
76-Mutezilenin 5 temel prensibi: 1) Tevhid 2) adalet 3) Vad vaid 4) elmenzile beynelmenzileteyn 5) emri bil maruf ve nehyi anil münker
77-Muavvizateyn:felak-nas sureleri; muavvizat ise:ihlas,felak ve nas sureleri.
78-Müşkilul hadis.hadislerde anlaşılması zor olan ya da birbirine çelişkili gibi görünen ifadeleri konu edinen hadis dalıdır.
79-sahihan: buhari ve Müslimin iki hadis kitabına birden bu ad verilir.
80-Talmud: sözlü tevratın yazıya geçirilmiş şekli olan mişna üzerine yapılmış tefsir ve yorumlardır.
81-Telfik, değişik mezheplerin görüşlerinden faydalanmak.
82-tevratın bölümleri. tekvin,huruç,tevrat,sayılar ve tesniyedir.
83-ulul azm peygamberler: Hz. nuh,ibrahim,musa,isa ve muhammed.
84-yemini lağv: bir şeyin öyle olduğu zannedilerek ya da ağız alışkanlığıyla yapılan yeminlerdir. keffaret gerekmez.
yemini ğamus: yalan yere, bile bile yapılan yemin.
yemini münakid. mümkün olan ve geleceğe yönelik bir şeyi yapmak veya yapmamak üzere yapılan yemindir. bu yeminin keffareti 10 fakiri doyurmak veya giydirmek veya köle azat etmektir. buna gücü yetmeyen kimse 3 gün peşpeşe oruç tutar.
85-Zıhar: erkeğin eşine onu kendine haram kılmak için sen bana anamın sırtı gibisin demesidir.keffareti: köle azat etmesi, buna gücü yetmezse 60 gün peşpeşe oruç tutması, buna da gücü yetmezse 60 fakiri doyurmaktır.
86-İrhas:peygamber olacak şahsın peygamber olmadan önce gösterdiği olağanüstü şeyler.
87-meunet: yüce allahın veli olmayan bir kulunu içinde bulunduğu sıkıntıdan olağanüstü bir şekilde kurtarmasıdır.
88-istidrac:kafir ve günahkarların isteklerine uygun olarak meydana gelen olağanüstü şeyler.
89-İhanet: kafir ve günahkar kişiden isteğine aykırı bir şekilde meydana gelen olağanüstü hadiseler.
90-Hissi mucize: duyu organıyla algılanabilen olağanüstü hadiseler.ayın yarılması gibi.
91-araf: cennetle cehennem arasında bulunan yüksek kısımdır.
92-Kader:Allahın ezelden ebede kadar olacak şeyleri bilip takdir etmesi, kaza ise bunların yeri ve zamanı gelince yaratılmasıdır.
93-İcma: Hz.peygamberin vefatından sonraki herhangi bir devirde şeri bir meselenin hükmü konusunda müctehidlerin fikir birliği etmesidir. her müctehid aynı yönde kararlarını tek tek açıklarsa sarih icma olur; bazıları görüşlerini açıklar diğerleri sessiz kalır aksi bir görüş belirtmezse bu sukuti icma olur.
94-Kıyas: Kitap ve sünnette hükmü bulunmayan fıkhi meseleye, aralarındaki illet birliği sebebiyle naslarda düzenlenmiş meselenin hükmünü vermek.
95-ezan okunurken her cümle arasında biraz beklenir ve ikinci cümlede ses biraz yükseltilir. buna teressül veya irtisal denir.kamet ise duraklama yapılmaksızın seri okunur. buna hedir denir.
96-Muhazatün nisa: kadınların erkeklerle aynı safta veya hizada bulunmasıdır.
Tek başına namaz kılana münferid, imama uyarak kılana muktedi denir.
97-Müdrik: Namazın tamamını imamla kılan kişi./ lahik: namaza imamla başlamış ama namaza ara vermek zorunda kalmış kişi./ Mesbuk ise imama namazın 1. rekatinin rukusundan sonra yetişen kişidir.
98-Kefeni sünnet: Erkek için Kamis,izar ve lifafe;kadınlar için bunlarla birlikte baş ve göğüs örtüsüdür.
kefeni kifayet:erkek için izar ve lifafe ve kadın için bir de başörtüsüdür.
kefeni zaruret ise tek parça beze sarılmak.
99-Nema: Zekatın şarlarından olan nema malın artıcı nitelikte olmasıdır. havelanül havl ise malın üzerinden bir kameri yıl geçmesidir.
100-Nisab:Altında 20 miskal:85 gram; Gümüşte 200 dirhem:595 gram; hayvanlarda 5 deve;30 sığır ve 40 koyundur.
101-Rikaz:yer altındai maden, define hazine gibi şeyler için kullanılır.
102-ilk tehallül: Cinsel ilişki dışında yasaklar kalkar. saçların traş edilmesiyle başlar. ikinci tehallülde ise cinsel ilişki dahil tüm yasaklar kalkar. ziyaret tavafının yapılmasıyla olur.

103-sahih ilmam: Umre ile hac arasında herhangi bir sebeble memlekete dönmek.
104-Rici talak: kocaya yeni bir nikaha ihtiyaç olmadan boşadığı karısına dönme imkanı veren boşama türüdür.
105-Bain talak: kocaya boşadığı eşine ancak yeni bir nikahla dönme imkanı veren boşama şeklidir.
106-Karşılıklı rıza ile boşanmaya muhalea veya hul denir.
mahkemeye boşanma için başvurmaya tefrik denir.
106-Lian: karısına zina etti deyip bunu ispat edemeyen karı kocanın karşılıklı lanetleşmesididr.
107-İla: Kocanın 4 ay veya daha fazla karısına yaklaşmayacağına yemin etmesi, adamasıdır.
108-Ariyet: bir kimseye bedelsiz olarak belli bir süre kullanmak üzere bir malın verilmesi, türkçede bu akde iğreti sözleşmesi de denir.
109-Karz: geri ödenmek üzere birine verilen mal, borç.
110-Hibe: bir malın bedelsiz olarak başkasına temlikidir.
111-havale. borcun bir kimsenin zimmetinden başka bir kimsenin zimmetine nakledilmesidir.
112-Şüfa: Sahibine, satım akdine konu olan bir akarı, müşteriye mal olduğu bedel karşılığında mülkiyetine geçirme yetkisi vermedir.
113-kefalet. Kefilin zimmetinin borçlunun zimmetine birleştirilmesidir.
114-vedia: emanet mal.
115-lukata:buluntu mal.
116-Hisbe teşilatı: İslam toplumunda genel ahlakı ve kamu düzenini sağlardı. muhtesib denen görevliler vardı.

22

Ekim
2012

Zeyd b. Sâbit : Kur’ân’a Adamış Bir Sahabi

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  553 Kez Okundu

Hicret’ten önce, daha bir çocukken Müslüman olan,11 yaşında iken 17 sureyi ezberleyen Zeyd bin Sabit Peygamberimiz Medine’ye hicret ettiğinde, yakınları Hz. Zeyd’i yanına götürüp 17 sureyi ezbere bildiğini söylediler. Hz. Zeyd, Peygamberimizin isteği üzerine ezberlediği sureleri okudu. Bu duruma Peygamber efendimiz çok sevindi ve Zeyd’e övgüler de bulundu.

Peygamberimizin birkaç tane vahiy kâtibi vardı.Bunlardan bitanesi de Zeyd bin sabit’tir.
Bedir de esir müşriklerden okuma-yazma öğrenenlerden biri de Zeyd bin sabit’ti.Hz. Zeyd bin Sabit, okuma-yazmayı öğrendikten sonra, Peygamber efendimize gelen vahiyleri yazmaya başladı. Vahiy kâtiplerinden olan Ubey bin Kâ’b bulunmadığı zaman, Peygamberimiz, Zeyd bin Sabit’i çağırtır, vahyi yazdırırdı.Peygamberimizin isteği üzerine İbranice ve Süryaniceyi öğrendi.Zeyd bin Sabit, vahiyden başka, hükümdarlara bazı kabile reislerine gönderilerek mektupları da yazardı. Anlaşmaları da kaleme alırdı.Hendek  savaşına katıldı.Kuranın toplanması ve çoğaltılması hizmetlerinde bulundu.Ömrünü Kurana hizmetle geçiren sahabe.
Zeyd b. Sâbit, Hz. Peygamber’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) kutlu ashabının önde gelenlerinden biridir. Ensâr’dan olup, Hazrec kabilesinin bir kolu olan Neccâroğulları’na mensuptur.Hicretten önce Müslümanlıkla şereflenmiştir. Nitekim Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Medine’ye hicret buyurduklarında, Zeyd b. Sâbit, 17 sûreyi ezberlemiş biri olarak Peygamberimiz’le tanıştırılmıştı. Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) ona İbraniceyi öğrenmesini tavsiye etmiş, bunun üzerine Zeyd de (r.a.) İbraniceyi 15 gün içerisinde okuyup yazacak seviyede öğrenmişti. Ve bundan sonra da Peygamber Efendimiz’e (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelen İbranice mektupları, o okuyup yazmaya başlamıştı.(1) Buradan da Zeyd’in, son derece zeki ve hafızasının da güçlü olduğu anlaşılmaktadır. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Medine’yi teşrif buyurduklarında, Zeyd b. Sâbit 11 yaşındaydı.(2)

Zeyd (r.a.) Bedir Savaşı’na katılmak istemiş; ancak Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) onu, yaşının küçüklüğünden dolayı kabul etmemiştir. Uhud’a katıldığı ihtilâflı ise de Hendek Savaşı’na katıldığı kesin olup, hendek kazma esnasında yardımcı olmuş, yaptığı işi beğenen Allah Resûlü: “Zeyd ne güzel bir çocuk!”(3)sözüyle ona iltifatta bulunmuştur.
Hem Hz. Ömer (r.a.) ve hem de Hz. Osman (r.a.), kaza, fetva, feraiz ve kıraat konularında hiç kimseyi Zeyd’in (r.a.) önüne geçirmezlerdi. Hattâ bir defasında Hz. Ömer (r.a.) hutbesinde bunu açıkça ilân etmiş ve: “Kim feraiz konusunda bir şey soracaksa, Zey b. Sâbit’e müracaat etsin!” demişti.(4)
Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) da onu, Kur’ân konusundaki derinliğinden dolayı her zaman önde tutardı. Nitekim Tebük Seferi’nde Neccaroğulları’nın sancağı Umara b. Said’in (r.a.) elindeydi. Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) sancağı onun elinden alarak Zeyd b. Sâbit’e (r.a.) verince, Umara: Yâ Resûlallah! Benimle ilgili herhangi (menfi) bir bilgi mi sana ulaştı?” deyince, Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): “Hayır. Ancak Kur’ân öndedir.”(5) buyurdular.
Zeyd b. Sâbit (r.a.), hem vahiy kâtipliği hem de Allah Resûlü’nün (sallallâhu aleyhi ve sellem) diğer yazışmalarını yapardı. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) Medine’ye geldikten sonra ilk vahyi yazan Übey b. Ka’b (r.a.), sonra ise Zeyd b. Sâbit’ti (r.a.). Aynı zamanda Resûlullah’ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) da Medine’de komşusu olup Resûlullah’a (sallallâhu aleyhi ve sellem) vahiy geldiğinde Zeyd b. Sâbit’i (r.a.) çağırtır ve gelen vahiyleri ona yazdırırdı.(6)
Zeyd, ashabın âlimlerindendi. Bunun için de kendisine zaman zaman hassas görevler verilirdi. Meselâ Yermuk Gazvesi’nde ganimetlerin taksimi görevi kendisine verilmişti.(7)
Zeyd b. Sâbit’in (r.a.), Efendimiz’in vefatından sonra, halife seçimi konusundaki belirsizliğin çözüme kavuşmasında da önemli katkıları olmuştur
Kaynaklarda Zeyd b. Sâbit’in (r.a.) 92 hadîs rivayeti olduğunu görmekteyiz. Bu rivayetlerden birinde şöyle demektedir:
Bir defasında Neccaroğulları’na ait bir yerde idik. Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) devesinin üzerinde bulunuyordu ve bize şöyle dedi: “Kabir azabından Allah’a sığının! Kabir azabından Allah’a sığının!” Biz de dedik ki: “Kabir azabından ve Cehennem azabından Allah’a sığınıyoruz.” Devamında: “Görünen ve görünmeyen fitnelerden Allah’a sığının!” buyurunca biz: “Görünen ve görünmeyen fitnelerden Allah’a sığınıyoruz.” dedik. Bu defa: “Deccal’ın fitnesinden de Allah’a sığının!” buyurunca, biz: “Deccal’ın fitnesinden de Allah’a sığınıyoruz.” dedik.(9)
Zeyd b. Sâbit’in (r.a.), Kur’ân’a olan hizmeti, sadece Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) hayatta iken değildir. O daha sonraki dönemlerde de gerek Kur’ân’ın cem’i ve gerekse çoğaltılması faaliyetlerinde hep vazgeçilmezlerden birisi olmuştur.
Hz. Ömer (r.a.), Medine’nin dışına çıktığı zaman Zeyd b. Sâbit’i (r.a.) vekil olarak kendi yerine bırakırdı. Diğer sahabileri ise başka şehirlere gönderirdi. Kendisinden bilgi sahibi ve dirayetli bir kişi istenildiğinde Zeyd b. Sâbit’in (r.a.) ismi verilirdi.
Zeyd b. Sâbit (r.a.), hicretin 45. yılında vefat etmiştir. Onun, hicretin 54. veya 55. yılında vefat ettiğini söyleyenler de vardır. Vefatı esnasında Ebû Hüreyre (r.a.): “Bu ümmetin derin bilgili âlimi vefat etti. İnşallah İbn Abbas bu konuda onun yerine geçer.” demiştir.(10)
Annesi, en-Nevâr bint Mâlik b. Muâviye b. En-Neccâr’dir. Zeyd’in künyesi Ebû Hârice’dir, fakat, Ebû Saîd ve Ebû Abdi’r-Rahmân olarak da çagriliyordu(11)
Zeyd, hicretten yaklasik onbir yil önce dünyaya gelmistir. Babasi Sabit, Buâs Günü öldürüldügü vakit Zeyd, henüz alti yaslarinda bir çocuktu.
Peygamberimiz, Medîne’ye hicret ettikleri zaman, Müslümanlar, akın akın gelip bîat ediyorlardı. Bunlar arasında bir de, küçük çocuk vardı. Gözleri ışıl ışıl parıldıyordu. Peygamber efendimiz onun başını okşadılar. Bu sırada oradakilerden biri, Resûlullaha dedi ki:
– Yâ Resûlallah! Bu çocuk, Neccaroğullarına mensuptur. Size indirilen, Kur’an-ı kerim âyetlerini ezberlemiştir.
Bunun üzerine, Peygamber efendimiz tebessüm ederek, çocuğa sordular:
– Senin adın ne, yavrum?
– Zeyd, efendim… Sâbit’in oğlu Zeyd.
– Ne kadar âyet ezberledin bakalım!
– 17 sûre, efendim.
– Bizlere, biraz okur musun?
– Peki efendim,Kâf sûresini okudu
Bundan sonra, Zeyd, Eûzü-Besmele çekerek, şu meâldeki âyet-i kerimeleri okumaya basladı: (Gökten bereketli bir su indirdik de; onunla bahçeler, biçilecek taneler [buğdaylar] meydana getirdik. Ve tomurcukları, birbiri üzerine sıralanmış, uzun boylu hurma ağaçları yetiştirdik ki, kullarımız için, yiyecek rızık olarak yaratılmışlardır. Biz onunla, ölü bir memlekete can verdik. İşte kabirden çıkış da, böyledir.) [Kâf 9-11] Okuması bitince; sevgili Peygamberimiz pek memnun kaldılar.
Zeyd İbn Sabit diyor ki:
“Yemame Savaşında ashabın öldürülmesini müteakib, Hz. Ebu Bekir beni çağırttı. Yanına vardım. Hz.Ömer de orada idi. Ebu Bekir bana dedi ki: Ömer bana gelip dedi ki: “Yemame ‘de Kur’an hafızları çok zayiat verdi. Bu gibi vakalarda hafızların ölmeleriyle Kur’an’ın birçoğunun zayi olmasından endişe ederim. Bana kalırsa Kur’an’ın cem edilmesi için bir emir çıkarman gerekir.” Ben de Ömer’e şöyle cevap verdim: “Resulullah’ın yapmadığı bir işi nasıl yapabilirsin?”,Ömer: “Vallahi bu hayırlı bir teşebbüstür.” dedi. Sonra bu iş üzerinde o kadar durdu ki, bana söyleye söyleye neticede Allah kalbime bu işi yatırdı, ben de onun görüşünü benimsedim.” Zeyd devamla diyor ki:
“Ebu Bekir bana dönüp şöyle dedi: “Sen genç, dinç, zeki bir adamsın. Kimse ittiham edemez. Zaten Resulullah’ın da vahiy katibi idin. Kur’an metnini topla.” Vallahi bir dağı yerinden nakletmemi isteselerdi, Kur’an’ı toplama mes’uliyeti kadar bana ağır gelmezdi.” Neticede Kur’an’ı hurma dallarından, yassı taşlardan ve insanların hafızalarından derlemeye başladım.” (Buhari)
Bedir Savaşı’nda Müslümanlar parlak bir zafer kazanmışlardı. 70’ten faz¬la müşrik öldürülmüş, bir o kadar da esir düşmüştü. Esirlerden okuma-yazma bilenler, “Müslümanlardan 10 kişiye okuma-yazma öğretmek” şartıyla serbest bırakılacaklardı. Bu esir müşriklerden okuma-yazma öğrenenlerden birisi de Zeyd bin Sâbit’tir(12)
Hz. Zeyd bin Sâbit, okuma-yazmayı iyice öğrendikten sonra, Re¬sû¬lul¬lah’a ge¬len vahiyleri yazmaya başladı. Vahiy kâtiplerinden olan Ubey bin Kâ’b bulun¬madığı zaman, Peygamberimiz, Zeyd bin Sâbit’i çağırtır, vahyi ona yazdırırdı. Bir yanlışlığa veya eksikliğe meydan vermemek için, yazılanları da tekrar oku¬turdu. Gereken tashihi yaptırırdı.
Zeyd bin Sâbit, gelen vahiyden başka, hükümdarlara veya bazı kabile reisle¬rine gönderilecek mektupları da yazardı. Anlaşmaları kaleme alırdı.
İbranice öğrenişini şöyle haber veriyor:
“Resûlullah bana, ‘Ey Zeyd! Sen Yahudilerin yazısını benim için öğren. Ben vallahi bana ait yazılarda Yahudilere itimat etmiyorum!’ buyurdu. Ben de iki hafta geçmeden onu öğrendim. Yahudilere bir şey yazılacağı zaman onu ben yazardım(13)
Hz. Zeyd’in Süryanice’yi öğrendiği de rivayet edilmektedir. Bu hadiseden, İslamiyet’in yabancı dil öğrenmeye verdiği ehemmiyeti görmekteyiz.
Bilindiği gibi, Peygamberimize gelen İbranice mektupları Yahudi müter¬cimler tercüme ederdi. Veya Peygamberimiz, Yahudilere gönderilecek mektupları da onlara yazdırırdı.
Hz. Ebû Bekir devrinde toplatılan Mushaf bir âdet olduğu için ihtiyaca kâfi gelmiyordu. Çünkü gün geçtikçe İslami fetihler çoğalıyor, Kur’ân-ı Kerim’in aydınlattığı çevre her gün biraz daha genişliyordu. Bu itibarla, fethedilen şehirlerdeki Müslümanlar, kendilerine Kur’ân-ı Kerim’i ve İslam hukukunu öğretecek kimselere muhtaçtılar. Böyle bir ihtiyaçtan dolayı güzel Kur’ân okuyan sahabiler çeşitli şehirlere dağıldılar. Mesela Abdullah bin Mes’ud (r.a.) Kûfe’ye, Ubey bin Ka’b (r.a.) Şam’a gitmişti. Bu sahabiler arasında Kur’ân’ın okunuşunda bazı kıraat farklılıkları vardı.
Hz. Zeyd sadece ilimde şöhret kazanmakla kalmamış, güzel ahlakın da tim¬sali olmuştu. Aynı zamanda Resûlullah’a olan sevgisiyle de tanınmıştı. Resûlullah’a muhabbeti o derece fazlaydı ki, her gün sabah namazında onun yanına gider, onun hizmetinde hazır bulunurdu.(14)
Bütün hayatı İslam’a hizmetle geçen Zeyd bin Sâbit, Hicrî 45 yılında beka âle¬mine irtihâl etti. Vefatı İslam âleminde teessürle karşılandı. Bütün Müslümanlar bu büyük âlimin ölümünden mahzun oldu. İbni Ömer “Bugün insanların en âlimi öldü!” derken, İbni Abbas da birçok âlimin ilmiyle toprağa gömüldüğünü söylüyor ve Hz. Zeyd’in kabrine işaretle, “İşte, ilmin gömülmesi böyledir.” di-yordu.(15)
Dipnotlar
1- Zehebî, Siyer-u A’lami’n-Nübelâ, 2/428; Askalânî, el-İsâbe, 1/390.
2- Ebû Nuaym, Ma’rifetü’s-Sahâbe, 3/1153.
3-İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-Ğâbe, 1/393.
4-İbn Sa’d, Tabakât, 2/359.
5- Askalânî, İsâbe, 1/390; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-Ğâbe, 1/393.
6 -Zehebî, Siyer-u A’lamin-Nübelâ, 2/428.
7- Zehebî, Siyer-u A’lami’n-Nübelâ, 2/437; İbn Hacer, el-İsâbe, 1/390.
8- İbn Sa’d, Tabakât, 3/212.
9- Ebû Nuaym, Ma’rifetü’s-Sahâbe, 3/1156.
10- Zehebî, Siyer-u A’lami’n-Nübelâ, 2/439; İbn Hacer, el-İsâbe, 2/144.
11-Ibnü’l-Esîr, Üsdü’l-Gâbe fi Ma’rifeti’s-Sahâbe, II, 278,1970; Ibn Abdi’l-Berr, el-Istîâb fi Ma’rifeti’l-Ashâb, II, 537; el-Askalânî, el-Isâbe fi Temyizi’s-Sahâbe, III, 22).
12-Tabakât, 2: 22.
13-el-İsâbe, 1: 561; Tabakât, 2: 358.
14-Müsned, 5: 192.
15-Müsned, 2: 360.

21

Ekim
2012

İslam da Kabir Ziyareti ve Adabı

Yazar: arafat  |  Kategori: iBADET  |  Yorum: Yok   |  446 Kez Okundu

İnsan hayatı, diğer bütün canlılar gibi, doğumla başlayıp ölümle biter. Ölümü tatmayan bir canlı yoktur. “Her can ölümü tadacaktır…”(1) “Nerede olursanız olun, ölüm size ulaşır; sarp ve sağlam kalelerde olsanız bile!”(2) Allah’tan başka her şey fânidir; sonradan yaratılmış, sonu olan varlıklardır. Başlangıcı ve sonu olmayan tek varlık Allah Teâlâ’dır. Kıyamette ondan başka her şey yok olacaktır.
KABİR:Ölünün gömülmesi için hazırlanan yere, ziyaret edilen yer yani ziyaretgâh anlamında mezar veya ölü gömülen yer mânasında kabir denir. Birçok mezarın bulunduğu yere mezarlık, kabristan ya damakbere adı verilir.
KÜMBET-TÜRBE-YATIR: Büyük insanların, devlet başkanlarının, velilerin, salihlerin, şehitlerin gömüldüğü âbide görünüşlü mezarlar ise kümbet, türbe, yatır gibi adlarla anılır. Kabir için kullanılan diğer isimlerden bazıları ve anlamları da şöyledir:
Darîh: Yerdeki yarık, çukur, tuzak, kabir, mezar.
Hazîre: Duvarla çevrili mescid, cami, medrese ve tekke civarındaki küçük mezarlık.
Makber, medfen: Ölünün gömüldüğü mekân.
Meşhed: Şehidin gömüldüğü yer.
Merkad: Uyuma yeri, istirahatgâh.
Türbe, kümbet: Mezar üzerine yapılan bina.
Yatır: Evliyanın, salih zatların (ermişlerin) mezarı.
İslâm’a göre dünya hayatının sonu, âhiret hayatının başlangıcı olan ölüm, pek büyük ve çok mühim bir hâdisedir. Hadîs-i şerifte buyurulduğu gibi “Kabir, âhiret yolcusunun konakladığı ilk duraktır. İşte kim onun azabından kurtulursa, artık ötesi ondan kolaydır. Eğer ondan selâmete eremezse, ötesi ondan da çetindir.”(3)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), “Birbirinizi gömmemeniz endişesi olmasaydı, kabir azabı çekenlerin feryatlarını size duyurması için Allâh’a dua edecektim”(4) buyurmuşlardır.
Öncelikle kabirleri-kabristanlar’ı, türbeleri temiz tutmak, ağaçlandırmak, güzelce muhâfaza etmek hayatta olanlar için önemli bir vazifedir.
Kabirlerin üstüne oturmak, çiğneyip üzerinden geçmek mekruhtur,(5) ölüye saygısızlıktır. Hadîs-i şeriflerde şöyle buyurulmuştur: “Kabirler üzerine oturmayınız, kabre doğru namaz kılmayınız.”(6) “Birinizin kor parçası üzerine oturup da ateşin elbisesini yakıp derisine kadar ulaşması, kabrin üzerine oturmasından daha hayırlıdır.”(7)
Kabirlerin yanında uyumak, çevrelerini kirletmek, yaş otlarını yolmak ve yaş ağaçlarını kesmek mekruhtur. Kabristandaki otlar, ağaçlar yaş bulundukları müddetçe, bir nevi hayata sahip demektir.Resûlüllah (s.a.v.), bir gün iki kabre uğradı ve “Bunlar azap çekiyorlar. Azapları da büyük bir günahtan değil” buyurdular. Sonra da sözlerine şöyle devam ettiler: “Evet, biri nemîmede (laf getirip götürme) bulunurdu; diğeri de idrar sıçrıntısına karşı korunmazdı.” Ardından da yaş bir hurma dalı istedi ve bunu ikiye böldü. Birini bir kabrin, diğerini de öbür kabrin üzerine dikti. Sonra da, “Umulur ki, bunlar kuruyuncaya kadar, bu kabir sahiplerinin azâbı hafifleyecektir”(8) buyurdular.
Peygamberimiz (s.a.v.), “Ölü, kendisine yas tutulması sebebiyle kabrinde azap olunur”(9) buyurmuşlardır.
Ziyaretçi, kabrin ayak ucuna varıp yüzünü mevtanın yüzüne doğru döner ve “es-Selâmü aleyküm dâre kavmin mü’minîn. Ve innâ inşâallâhü biküm lâhikuun.(10) Es’elüllâhe lî ve lekümü’l-âfiyeh”(11) diyerek selâm verir.
Kişi, ziyâret sırasında kabrin üzerine oturmaz. Şayet bir mâzereti varsa, kabri çevreleyen duvar veya demire dayanarak oturabilir. Bu esnada, mümkünse “Yâsîn” sûresini okur. Zira Peygamber Efendimiz (s.a.v.), “Kim Allâh’ın cemâlini görmek dileğiyle ‘Yâsîn’ sûresini okursa, geçmiş günahları af olunur. Onu mevtâlarınızın yanında okuyunuz”(12) buyurmuşlardır. Şayet şartlar, vaziyet, vakit müsâit değilse; bir Fâtiha onbir İhlâs-ı şerif veya bir Fâtiha ile yedi yahut da üç İhlâs-ı şerif okuyup orada yatan mü’minlerin ruhlarına bağışlar.
İslâm dininde kabir ziyaret etmek, erkek ve kadınlara menduptur. Çünkü kabir ziyareti insanlara ahireti hatırlatır. Genel olarak kabirleri ziyaret etmek erkekler için müstehab olup, kadınlar için caizdir. Salih kimselerin, anne, baba ve yakın akrabanın kabirlerini ziyaret etmek mendup sayılmıştır. Hz. Peygamber, çocuğunun kabri başında ağlamakta olan bir kadına sabır tavsiye etmiş, onu ziyaretten alıkoymamıştır(13)Hz. Peygamber, henüz kader inancının kökleşmediği ve cahiliye alışkanlıklarının devam ettiği dönemde kabir ziyaretini bir ara yasaklamış, ancak bunu daha sonra serbest bırakmıştır. Hadiste şöyle buyrulur:“Size kabir ziyaretini yasaklamıştım. Artık kabirleri ziyaret edebilirsiniz” (14)Hanefilerin sağlam görüşüne göre, saç baş yolma, ağlamayı tazeleme gibi aşırılıklar olmamak şartıyla kadının kabir ziyareti caiz görülmüştür. Çünkü Hadislerde yer alan ruhsat, kadınları da kapsamına almaktadır (15)
Resulullah (s.a.s) Mekke seferi sırasında annesi Amine’nin kabrini ziyaret ederek ağlamış, etrafındakileri de ağlatmış ve müslümanların kabirleri ziyaretine de izin verilmişti (16)
İnsana ölümü ve ahireti hatırlatır ve ahireti için ibret almayı sağlar (17)
İnsanı zühd ve takvaya yöneltir. Aşırı dünya hırsını ve haram işlemeyi engeller. Kişiyi iyilik yapmaya yöneltir (18)Salih kişilerin kabirlerini, özellikle Hz. Peygamber’in kabrini ziyaret, ruhlara ferahlık sağlar ve yüce duyguların oluşmasına yardım eder. Hz. Peygamber’in ve Allah’ın veli kullarının kabirlerini ziyaret için yolculuğa çıkmak menduptur. Bir hadis-i şerifte; “Kim, beni öldükten sonra ziyaret ederse, sanki hayatımda iken ziyaret etmiş gibi olur” buyurulmuştur.(19)
Ziyaret; insanın geçmişi, dinî kültürü ve tarihi ile bağlarının güçlenmesine yardımcı olur.
Süleyman b. Büreyde’nin babasından rivayet ettiği bir haberde Rasulullah’ın ashabına, kabristana vardıklarında şöyle demelerini öğrettiği bildirilmektedir:
““Selâm size, ey mü’minler diyârı! Başınıza geleceği söylenen şeylerle nihâyet karşılaştınız. Şimdilik ileri bir tarihe bırakıldınız. İnşallah yakında biz de aranıza katılacağız.
Allahım! Bakîü’l-garkad mezarlığında yatanları bağışla!”.”(20)
İbn Abbas da, Rasulullah’ın Medine mezarlığına uğrayıp yüzünü mezarlara dönerek şöyle dediğini haber vermektedir:
“Allah’ın selâmı üzerinize olsun ey kabristan ahâlisi. Allah, sizi de, bizi de affetsin. Siz önden gidenlersiniz, biz de ardınızdan geleceğiz (sizi takip edeceğiz.)”(21)
Bütün bu hadisler, kabristana giden kimsenin ilk olarak oradakilere selâm verip, dua etmesi gerektiğini bizlere göstermektedir.
İbn Abbas’dan rivayet edilen haberden de anlaşılacağı üzere, gerek selâm verirken ve gerekse ölülere dua ederken, yüzlerini mezara doğru çevirirlerdi. Hatta bu esnada dua ve selâmı müteakip, kabirleri çiğnemeden ve üzerine oturmadan, bir miktar ziyaret edilen mezarın yanında oturmak da tavsiye edilmiştir. Çünkü böylece kabirdeki mümin, gelen mümin kardeşiyle, yalnızlığını gidermek isteyecek ve sevinecektir.(22) Peygamberimiz, “Lezzetleri parça parça eden ölümü çok anın!” buyurmaktadır. (23)
Muteber fıkıh mezarla ilgili bazı hususlar:
1-Kabirde,cenaze üzerine tahta ve tuğla koymak mekruhtur. Kerpiç ve kamış kullanmak müstehabtır.(Müslim ter:5/240)
2-Kabri pek fazla yükseltmeyip, bir karış kadar yerden kaldırmalıdır. Kabrin üzerini deve hörgücü gibi kamburlaştırmak müstehabdır. Murabba taş beton ve sanduka yapılmaz.(Nimet-i İslam:607-Damad:1/153)
3-Bir kabir üzerine değil kıymetli şeyler, kendi içinden çıkandan ziyade toprak koymak dahi mekruhtur. (Tet. Hindiye:1/174)
4-Kabrin kireçlenmesi ve üzerine bina,kubbe v.s yapılması mekruhtur. Kabristanda meşru olan yalnız ziyaret,dua ve kur’an okumaktır. Umuma ait kabristanda,kabir üzerine bina yapmayı nevevi haram saymıştır.(Müs.ter ve şerh:5/245)
5-Kişi öldüğü mahallin kabristanına defnetmek müstehaptır. Oradan nakil faidesiz bir şey yapmaktır.(Halebi sağ: 339)
6-İnsan nerede öleceğini bilemez. Binaenaleyh ölümünden evvel,kendisi için kabir hazırlamak yersiz ve yararsızdır.(Nimeti İslam: 617)
7-Kabrin başında okunacak sureler:(Yasin-i Şerif ,Fatiha,elif lam mim, ayetül kürsi, amenerrasülü,ihlas (II/9-7-3) felak ve nas sevabı kabristandaki tüm ölülere hediye etmek iyidir. Çünkü sevaptan hiçbir şey eksilmez.(İbn Abidin:1/605)
8-Kabristanda ayakta dua etmek, oturarak dua etmekten efdaldir.(Müslim.Ter:5/25)
9-Cenaze gömüldükten sonra şeker dağıtmak islamda olmayan bir adettir.
10-Peygamberimiz : “Ölünün mezarı çamurla sıvanmadıkça ezan işitmekten mahrum olmaz” buyuruyor.(Kün:Hakaik:3/21) Onun için mezarın çiğnenmemesi için mezarın etrafına kara taşlar sıralanır. Baş ve ayak tarafına birer taş dikilir. Bir de ölünün adı yazılır.
(Yarabbi üzerimize sabrı yağdır ve Müslüman olarak canımızı al.)( a’raf/126)
DİPNOTLAR
(1) Kur’ân-ı Kerim, Ankebût sûresi, 29/57.
(2) Kur’ân-ı Kerim, Nisâ sûresi, 4/78.
(3) Feyzu’l-Kadîr, 2, 379; Tirmizî, Sünen, Zühd, 32.
(4) Hâfız el-Münzirî, et-Terğîb ve’t-Terhîb, 4, 361.
(5) Mekruh: Sözlükte, iğrenme hissi uyandıran, tiksindiren, kerih, iğrenç, menfur mânâlarınadır. Fıkıh literatüründe ise, dinî bakımdan haram edilmemekle birlikte, ancak zaruri hallerde caiz olan ve normal hallerde terk edilmesi, yapılmaması iyi görülen şey demektir.
(6) Müslim, Sahîh, 3, 62.
(7) Müslim, Sahîh, 3, 62.
(8) Buhâri, Sahîh, Vudû‘, 55, 56; Müslim, Sahîh, Taharet, 111.
(9) Müslim, Sahîh, 3, 41.
(10) Ebû Dâvud, Sünen, Cenâiz, 83
(11) Müslim ve Nesâî’de Büreyde’den gelen bir rivayet. Topluca mânâsı: Selâm sizin üzerinize olsun ey mü’minler yurdunun sâkinleri! İnşâalah biz de sizlere kavuşacağız. Allah Teâlâ’dan bizim için de sizin için de âfiyet (uhrevî korkulardan sıyânet ve selâmet) dilerim.
(12) el-Münavi, Muhammed Abdurrauf, Feyzu’l-Kadîr, 6, 200.
(13) Buhârî, Cenâiz, 7, Ahkâm, ll; Müslim, Cenâiz, 15). Diğer yandan Hz. Âîşe’nin de kardeşi Abdurrahman b. Ebi Bekr’in kabrini ziyaret ettiği nakledilir (Tirmizi, Cenâiz, 61).
(14) Müslim, Cenâiz, – 106, Edâhi, 37; Ebû Dâvud, Cenâiz 77, Eşribe, 7; Tirmizi, Cenâiz, 7;Nesaî, Cenâiz, 100; İbn Mâce, Cenâiz, 47; Ahmed b. Hanbel, I, 147, 452, III, 38, 63, 237, 250, V, 35, 355, 357).
15)Tirmizi, Cenâiz 60, 61; İbn Abidin, Reddü’l-Muhtâr, İstanbul 1984, II, 242).
(16)İbn Mâce, Cenâiz 48; Nesâf, Cenâiz; 101;Müslim, Cenâiz, 36; Ebû Dâvud, Cenâiz, 77). Bu izin hatta ziyareti teşvik konusu meşhur rivayetlerle sabittir (İbn Mâce, Cenâiz, 47; Tirmizî, Cenâiz, 60).
(17)Müslim, Cenâiz, 108; Tirmizî, Cenâiz, 59; İbn Mâce, Cenâiz, 47-48; Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 145).
18-İbn Mâce, Cenâiz, 47).
(19)Mansur Ali Nasif, et- Tâc, el-Câmiu’l-Usûl, II, 190).
(20) Müslim, Cenâiz, 35; İbn Mâce, Cenâiz, 36.
(21) Tirmizî, Cenâiz, 59.
(22) Toprak, age., s. 443. ) Toprak, Süleyman, Ölümden Sonraki Hayat (Kabir Hayatı), Esra Yay., Konya 1994, s.443
(23) Tirmizî, kiyâme 26, Zühd 4; Nesâî, cenâiz 3; Ibn Mâce, Zühd 31;Müsned N/293.)

20

Ekim
2012

Kuran Bilgileri

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  1.258 Kez Okundu

1-İlk inen ayetler Alak suresinin ilk 5 ayetidir.
2-Medine de ilk nazil olan sure Bakara suresidir.
3-Medine de son inen sure Nasr suresidir.
4-Kuran-ı Kerimdeki surelerin genel kabulüyle , 86 tanesi Mekki 28 sure de Medeni.
5-Kuran-ı Kerimin toplama komisyonu başkanı olan sahabi Hz.Zeyd Bin Sabit.
6-Kuran-ı Kerim,Hz.Ebubekir zamanında Mushaf haline getirildi.
7-Kuran-ı Kerim, Hz.Osman zamanında çoğaltılıp dağıtılmıştır.
8-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
9-İmam Asım kıraat imamımızdır.Ravileri:1.Ravi:Ebubekir Şube,2.Ravi:Hafs Bin Süleyman.

10-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
11-Ey Nebi hitabı, 5 defa zikredilen sure Ahzab suresidir.
12-İmran:Hz.Musa ile Hz.Harun un babasıdır.
13-Enfal:Savaş ganimetleri demektir.
14-İsra suresini diğer bir adı da Beni İsrail suresidir.

15-Besmelenin 2 defa zikredildiği sure Neml suresidir.
16-Hicr:Medinenin kuzeyinde vaktiyle Semud kavminin yaşadığı bir yerin adıdır.
17-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
18-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
19-Kuran-ı Kerimde din kelimesi:Ceza,mükafat,hüküm ,hesap manalarında kullanılmıştır.
20-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
21-Kuran-ı Kerim de 25 peygamber ismi zikredilmektedir.
26-Kuran-ı Kerimin en uzun ayeti;Bakara suresi 282.ayetidir.Konusu borçların yazılmasıdır.
27-İfk olayı ; Nur suresinde konu edilmiştir.

28-Ayetel Kürsi,Bakara suresinde yer almaktadır.
29-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
30-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
31-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
32-Başında besmele olmayan sure;Tevbe suresidir.
33-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
34-Mekke de ilan edilen sure;Necm suresidir.
35-Tefsir alanında tasavvufi boyut ve özellikleri ön plana çıkaran olayalara İşari tefsir denir.
36-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
37-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
38-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.
39- Müsebbihat olarak isimlendirilen sureler;hadid,haşr,saff,Cuma ve teğabun sureleridir.
40-Hudeybiye antlaşmasının gerçekleştiği olay, Fetih suresinde konu edilmiştir.
41-Kur’an’ı Kerim 22 sene, 2 ay, 22 günde inmiştir.
42-Allah(c.c.)’ın dilediği şeyleri Peygamberlerine bildirmesine Vahy denir.
43-Kur’an’ı Kerim’de bulunan, adetleri 114 tane olan müstakil bölümlerine Sure ismi verilir.
44-Kur’an’ı Azimüşşan’da bulunan sureleri meydana getiren cümlecik yada bir
kaç kelimeden oluşan, 6666 adet varolan Allah kelamlarına Ayet denir.
45-Kur’an’ı Kerim insan gücünün imkan verdiği ölçüde anlamayı gaye edinen
ve geniş şekilde açıklayan, gerektiğinde yorumlayan eserlere Tefsir denir.
46-Tefsir yapan alime Müfessir adı verilir.
47-Tefsir çeşitleri ikidir;
a- Rivayet tefsiri : Ayet ve hadislerle açıklama yapılan tefsirlerdir.
b- Dirayet tefsiri : Ayet, hadis ve akli, felsefi, güncel yorumlarla yapılan tefsirdir.
48-Ayeti celilelerin mana ve ilahi işaretlerini, insan aklının imkanı ölçüsünde
yapılan tercümelere Meal adı verilir.

49-Allah (c.c.)’ın varlığını ve birliğini, doğmadığını ve diğer özelliklerini özlü bir
şekilde anlatan ve buna kısaca Tevhit suresi İhlas suresi
50-Kur’an’ı Kerim’deki ilk surenin ismi Fatiha suresi.
51- Hurf’u Seb’a Kur’an’ı Kerim’in yedi harf üzerine inmesidir.
52-Kur’an’ı Kerim’de tek ismi zikredilmiş kadın Hz. Meryem.
53-Kur’an’ı Kerim 30 cüz.
54-Kur’an’ı Kerim’deki en uzun ayet Bakara suresi 282. Ayetidir.
55-Mekke’de Kur’an’ı Kerim’i ilk kez açıktan okuyan Abdullah bin Mesut (r.a.).
56-Kitap, Furkan, Mushaf, Bürhan, Hablullah, Hablülmetin, Kelamullah, Zikr,
Hüda, Nur, Şifa hangi kutsal kitabın isimleri Kur’an’ı Kerim’in.
57-Tebuk seferine katılmadığı için Peygamberimiz (s.a.v.) ve ashabın kendisiyle
(hakkında ayet nazil oluncaya kadar) 50 gün konuşmadığı sahabe Kab b. Malik.
58-Seyyit Kutub’un tefsirinin adını Fizilali Kur’an.
Muhammed Hamdi Yazır’ın tefsirinin adını Hak Dini Kur’an Dili.
Kur’an’ı Kerim’de “Zehraveyn”(iki çiçek manasına gelen) diye bilinen iki sure
vardır. Bu surelerin ikiside Medeni surelerdir. Konusu ise hüküm ayetleridir. Bu iki surenin adı Bakara ve Al-i İmran sureleridir.
59- Kur’an’ı Kerim İslam dünyasında 7 kıraat üzere okunmaktadır. Bizim şu anda
elimizde bulunan ve okuduğumuz Kur’an’ı Kerim hangi kıraat imamının rivayeti : Kıraatı Asım üzerine yazılmıştır.
60-Muavizeteyn surelerinin isimleri Felak ve Nas sureleri.

61-Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline “Mushaf” denir. Mushaf, “sayfalar haline getirilmiş” ya da “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelir. 

62-Bilinen en eski Kuran Mushafı (M.S. 9 yy)  Özbekistan‘ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen üçüncü Halife Osman Mushafıdır. Beş kopya halinde çoğaltılıp çeşitli İslam şehirlerine gönderilen orijinallerden biri de Topkapı Müzesi‘nde sergilenmektedir.

63-Kur’an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed’e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur’an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya getirmek anlamlarına gelir.

64-Kur’an’ın indirilişi Hz Muhammed’in 610 yılında ilk vahyi almasıyla başlayıp vefat ettiği 632 yılına kadar sürmüştür.
64-Ayet : Kur’an-ı Kerim’in bir veya birkaç cümlecikten oluşan ifadeleridir.Ayet sözlükte alamet, delil, işaret demektir.Kur’an’da yaklaşık 6236 ayet vardır.
65-Sure : Kur’an’ın en az 3 ayetten oluşan 114 bölümünden her birine verilen addır.
Sure sözlükte yüksek mevki, etrafı surlarla çevrili şehir demektir. Tevbe suresi hariç tüm sureler besmeleyle başlar.En uzun sure Bakara, en kısa sure Kevser’dir.
66-Cüz : Kur’an-ı Kerim’in 20’şer sayfalık bölümüne verilen addır.Kur’an-ı Kerim 30 cüzden oluşmuştur.
67-Mushaf : Kitap haline getirilmiş olan Kur’an’ın özel adıdır.Mushaf sözlükte iki kapak arasında toplanmış sayfalar demektir.Kur’an’a bu isim Hz. Ebu Bekir döneminde verilmiştir.

68-Tecvit : Kur’an-ı Kerim’i güzel bir biçimde okumak için uyulması gereken kuralları kapsayan ilimdir.
69-Mukabele : Kur’an-ı Kerim’i okuyan kişiyi, bilenlerin Kur’an’dan takip etmesi, bilmeyenlerin dinlemesidir. Ayrıca her Ramazan ayında Hz. Muhammed ve Cebrail’in ayetleri karşılıklı okumasına da mukabele denir.
70-Hatim : Kur’an-ı Kerim’i bütünüyle ezbere ya da yüzünden, baştan sona kadar okumak veya dinlemektir.
71-Hafızlık : Kur’an-ı Kerim’i bütünüyle ezberlemektir. Kur’an’ı baştan sona ezberleyen kişiye hafız denir. 
72-Meal : Kur’an-ı Kerim’in tercümesidir. Anlam, kavram demektir.

73-Tefsir : Kur’an-ı Kerim’i açıklamak ve yorumlamaktır. Kur’an-ı Kerim’i açıklayan kişilere müfessir denir. Ayetlerin iniş sebeplerini belirtir.

74-Ülkemizde ilk tefsir ve meal Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır tarafından yapılmıştır.
75-Alak sûresinin ilk beş âyetinin nüzûlünden sonra vahiy bir müddet kesilmiştir (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 3).

76-Fetret döneminden sonra gelen ilk vahiy Müddessir sûresinin ilk âyetleri olmuştur (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 4, ”Bed,ü’l-palk”, 7, ”Tefsîr”, 74, 96: Müslim, ”Îmân”, 73, 161; İbn Sa‘d, I, 195).

77-Nâzil olan âyetlerin Mekke döneminin ilk yıllarından itibaren yazıldığına dair bizzat Kur’an’da ( el-Furkan 25/5; et-Tûr 52/1-3; Abese 80/11-16; el-Beyyine 98/2), hadis kaynaklarında (Müsned, III, 12, 21, 39, 65; Buhârî, ”Cihâd”, 129, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 4; Müslim, ”İmâre”, 24/92-94, ”Zühd”, 16/72; İbn Mâce, ”Cihâd”, 45; Tirmizî, ”Tefsîr”, 10) ve tarih kitaplarında bilgiler bulunmaktadır.

78-Vahyin erken dönemlerden itibaren yazıldığına dair en önemli delillerden biri Hz. Ömer’in müslüman olması hadisesidir. Ömer, kız kardeşi ve eniştesi yazılı bir metin üzerinden Tâhâ sûresini okumakta iken onların yanına girmiş, okudukları metni istemiş ve gusül abdesti aldıktan sonra bunu okumuştur (İbn Hişâm, I, 370-373).

79-Hz. Peygamber tarafından görevlendirilen vahiy kâtipleri nâzil olan âyetleri mevcut malzemeler üzerine yazıyorlardı (Buhârî, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 4). Bu malzemeler çok çeşitli olup en meşhurları develerin kürek ve kaburga kemikleri (azm), tabaklanmış deri parçaları (edîm), yaprak taşlar (lihaf), hurma dallarının uygun yerleri (asib), seramik parçaları (hazef), tahta (kateb), parşömen (rakk) ve papirüslerdir (kırtâs; vahyin yazıldığı malzeme için bk. Müsned, V, 185; Süyûtî, el-İtkan, I, 185-186; Hamîdullah, Kur’ânı Kerîm Tarihi, s. 43).

80- Resûli Ekrem’in vefat ettiği yılın ramazan ayındaki son okuyuş karşılıklı olarak ikişer defa gerçekleşmiş, böylece mushaf ortaya çıkmıştır (Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 5, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 7, ”İ.tikâf”, 17, ”Menâkıb”, 25; Müslim, ”Feçâ,il”, 50, ”Feçâ,ilü’s-sahâbe”, 98, 99; Nesâî, ”Sıyâm”, 2).

81-Hz. Peygamber’in sağlığında Kur’an’ın tamamını ez-berleyenlerin sayısı konusunda farklı rivayetler vardır. Enes b. Mâlik’ten gelen bir rivayette bunların dört veya beş kişi olduğu ifade edilmişse de diğer rivayetlerden bu sayının onu aştığı anlaşılmaktadır
82- Kur’an’ın Hz Osman (ra) döneminde yazılışı:HzOsman, Zeyd b Sâbit (ra), Abdullah b ez-Zübeyr (ra), Sad b el-Âs (ra) ve Abdurrahman b el-Haris b Hişam (ra)’ı görevlendirdi 83-İlk ayet 610 yılında Ramazan ayının on beşinci cumartesi ve on altıncı pazar gecelerinde Hira nur mağarasında nazil olmuştur.
Son ayet 623 yılında Zilhicce’nin 9. günü Arefe günü Arafat’ta nazil olmuştur ve Kur’ân-ı Azimüşşan tamama ermiştir.

84-Kur’an’a aşık olan Müslümanlar en güzel yazılarla yazmaya başlamış, zamanla hüsn-i hat sanatı oluşmuştur. Mushafları süslemek için de tezhib sanatı gelişmiştir. Hüsn-i hat çalışmalarıyla Kur’an’a hizmet eden Osmanlılar döneminde nice güzel el yazma Mushaflar yazılmıştır. Bu yüzden “Kur’ân-ı Kerîm Mekke’de indi, Mısır’da okundu, İstanbul’da yazıldı” sözü meşhur olmuştur. 
85-Kayışzâde Hafız Osman Nuri’nin yazdığı Mushaf, 19. yüzyılın sonlarından günümüze kadar defalarca basılarak dünyaya yayılan ayet-berkenar tertibiyle yazılmış ve büyük şöhret kazanmıştır. Bu Mushaf; Kur’an’da en uzun ayet olan Müdayene (Borçlanma) ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayeti bir sayfa olarak düşünülerek yazılmıştır.

86-Kur’an, kelime olarak, “toplamak, okumak, bir araya getirmek” mânalarına gelir. Bu isim, Kur’an’a, bizzat kendisi tarafından verilmiştir (Bak: el-Bakara, 185). åyet ve sûreleri bir araya getirdiği; İslâm’ın îtikad, ibâdât, ahlâk, hukuk, v.s. esaslarını toplayıp ihtiva ettiği; dünyada en çok okunan ve okunacak olan kitab olduğu için bu ismi aldığı ifade edilir. Kur’an’ın daha bir çok isimleri vardır. Bu isimlerden bâzıları şunlardır: Kitab, Fürkan, Zikr, Hükm, Hikmet, Şifa, Hüdâ, Rahmet, Ruh, Beyan, Nimet, Bürhan, Nur, Hakk…

87-Kur’an’ın 4 unsuru vardır: 1. Lâfız, yani, okunur olması. 2. Arapa olması. 3. Hazret-i Muhammed’e (asm) indirilmesi. 4. Ondan bize eksiksiz, noksansız, tevatür yoluyla nakledilmiş olması. 

88- Kur’an-ı Kerim’in tarifi: Peygamberimize indirilmiş, Mushaflarda yazılı, Ondan tevatüren (yanlış aktarma ihtimali bulunmayacak tarzda) nakledilmiş, okunması ile ibadet edilen, beşerin benzerini getirmesinden aciz kaldığı ilahi kelamdır.
89-İlahi kitaplar Tevrat – Zebur – İncil – Kur’an-ı Kerim
90-ALLAH’ın emirlerinin Cebrail adlı melek aracılığı ile peygamberlere indirilmesi olayına vahiy denir.
91-Peygamberimiz zamanında K. Kerimi yazan kişilere  Vahiy Kâtipleri denir.
92-Vahiy Kâtibi Resulullah (s.a.v) ‘e vahiy edilen ayetleri yazanlar.
93- K. Kerim’de  Hud – İbrahim – Lokman – Muhammed – Nuh – Yunus – Yusuf sureler bulunmaktadır.
94-İlahi kitapların gönderiliş amacı  ALLAH’ın emir ve yasaklarını insanlara iletmek.
95-K. Kerimde 14 yerde secde ayeti vardır.
96-K. Kerim’in en kısa ayeti (Müdhammetan) Rahman Suresi, 64. ayettir.
97- “Ayet-el Kürsi”  Bakara Suresi 255. ayetidir.
98-Bazı surelerin başlarında bulunan ve anlamları sadece Allahu Teala tarafından ve bazı alimlerce bilinen harflere Huruf-u Mukatta denir.
99-K. Kerim’de ismi geçen sahabi Zeyd Bin Harise

100-Kuranı Kerimin kalbi olarak bilinen sure Yasin Suresi’dir.
101-Kur’an-ı Kerim’de anlatılan en güzel kıssa olarak bilinen olay Hz. Yusuf (a.s.) a aittir.
102-Yemame savaşında hafız olan 70 sahabi şehiy edilmiştir.
103-Kuanı Kerim  Besmele’ yle başlayıp Nas (insan) kelimesiyle biter.
104-ALLAH (a.c) ın bir olduğuna dair en büyük delil olarak bilinen sure  İhlas Suresi

105-Camiu’l-Kur’an unvanı ile anılan halife kimdir? Hz. Ebu Bekir

106-Kur’an’ın toplanmasında görevli heyetin baş¬kanlığını hangi sahabi yapmıştır? Hz. Zeyd b. Sâbit

107-Bir üstadın huzurunda Kur’an-ı Kerim’i okuyarak ondan kıraat almaya ne ad verilir?Arz

108-Kur’an-ı Kerim’i tecvid kaidelerine uymak suretiyle en hızlı okumaya ne ad verilir? Hadr

109-Asli med üzerine ziyadeyi gerektiren bir sebebe bağlı olarak meydana gelen medde ne denir? Fer’i Med

110- Kıraat ilminde kıraat-ı seb’a (yed-i kıraat) meşhur olmuştur. Bu kıraat imamlarından Medine’de şöhret olan zat kimdir?Nafi

111- Hz.Osman zamanında Kuranı Kerim çoğaltılarak İslam

merkezlerine gönderildi.Hz.Ebu Bekr`in toplattığı”

Mushaf”in asıl sayfalarını çoğaltarak her tarafa yaymıştır.

Bu sebepten Hz Ebu Bekir`e“Camiul Kuran“Hz Osman`a

 da “Naşirul Kur`an” denilmiştir.

112- Kur’an’ın harekelenmesi ve noktalanması merhalede tamamlanmıştır.Birincisi: Muaviye b. Ebu Süfyan döneminde, Muaviye, Ebu’l-Esved’i görevlendirmiş, O da Kur’an okurken meydana gelebilecek okuma hatalarını ortadan kaldırmak amacıyla nokta şeklinde hareke işaretleri koymuştur. İkincisi: Abdülmelik b. Mervan döneminde Kur’an’daki bazı harfleri birbirinden ayırmak için noktalar konulmuştur. Mervan bu işte el-Haccac b. Yusuf’u görevlendirmiş; o da bu işi Nasr b. Âsım ve Hayy b. Yasmur’a havale etmiştir. Üçüncüsü: Bu dönemde i’rab alametleri olan Fetha(Üstün), Zamme(Ötre), Kesre (Esre) ve Sükûn(Cezm( konulmuştur. Bu harekelendirmede Halil b. Ahmed el-Ferahîdî’nin yolu izlenmiştir.(KAYNAK:-Buhari-Ebu Davud-İslam Tarihi-Dini Kavramlar)

113- KUR’AN’DAN (nazil olan) İLK SURELER:Peygamberimize (sallallahü aleyhi vesellem)

Kur’andan ilk nazil olan sureler şunlardır:

A)“Yaratan Rabbinin adıyla oku.”( Alak ayet/1)

B) Nun, kalemin ve kalem tutanların yazdıklarına kasem(and) olsun.”(Kalem Suresi ayet/1)

C)“Ey örtünüp bürünen (Resulüm)!” (Müzzemmil Suresi ayet/1)

114- KUR‘AN: Hz. Muhammed‘e vahyedilmis,mushaflarda yazili,tevatüren (yani, yalanda birlesmesi mümkün olmayanbüyük cogunluk tarafindan) nakledilmis,okunmasi ile ibadet olunan,insanligin benzerini ortaya koymaktan aciz kaldiginazm-i celil (cok güclü bir kutsal metin) dir.(Cem‘u‘l-Cevami‘ , 59 ;Zürkani, Menahilu‘l-Irfan, 1:12)

115-VAHYIN BASLANGIC TARIHI: Miladi 610 yili Ramazan 17

116-VAHYIN BITISTARIHI: Miladi 632 yili Zi‘l-hicce 9

117-VAHYIN TOPLAM MÜDDETI: 22 YIL ,2 AY,22 GÜN

NOT: Hz. Peygamber a.s.m. son gelen ayetten sonra 81 gün yasamistir.

118-VAHYIN MEKKE MÜDDETI: 12 yil, 5 ay, 13 gün.

119-VAHYIN MEDINE MÜDDETI: 9 yil, 9 ay, 9 gün.

120-MEKKE‘DE INEN SURE SAYISI: 86 SURE

121-MEDINE‘DE INEN SURE SAYISI: 28 SURE

122-MEKKE‘DE INEN AYET SAYISI: 4.743 AYET

123-MEDINE‘DE INEN AYET SAYISI: 1.493 AYET

NOT: Kur‘an‘in %63,3‘ü Mekki, %36,7‘si Medeni‘dir.

NOT: Fatiha Suresi hem Mekke‘de hem Medine‘de, yani iki defa nazil olmustur.

124-SON INEN AYET: MAIDE SURESI (5): 3. ayet

125-SON INEN SURE: NASR SURESI (110)

126-14 SURE HAMD-ÖVGÜ ILE BAŞLAR.

127-29 SURE KESIK HARFLERLE BAŞLAR.

128-10 SURE NİDA-ÇAĞRI ILE BAŞLAR.

129-21 SURE HABER CÜMLESI ILE BAŞLAR.

130-17 SURE YEMIN ILE BAŞLAR.

131-7 SURE ŞART CÜMLESI ILE BAŞLAR.

132-6 SURE EMIR CÜMLESI ILE BAŞLAR.

133-6 SURE SORU CÜMLESI ILE BAŞLAR.

134-3 SURE DUA ILE BASLAR.

135-1 SURE TA‘LIL ILE BASLAR.

136-Mekke’de ilk nâzil olan âyet: İkra’dır.
137-Mekke’de ilk nâzil olan süre : Müddesir veya Fatiha’dır.
138-Mekke’de ilk ilân olunan sûre : Vennecm’dir.
139-Mekke’de son nâzil olan sûre : Mü’minûn’dur.
140-Medine’de ilk inen sûre : Bakara süresidir.
141-Medine’de son inen âyet: Vettekû yevmen türceune fihi ilal-lah. 
142-Medine’de son inen sûre : Nasr’dır.

143-VahiyKatipleri:Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali, Zübeyir
b. Avvam, Amir b. Füheyre, Amr b. As, Abdullah b. Erkam, Sabit b. Kays, Hanzala
b. er-Rebi’, Muğire b. Şu’be, Abdullah b. Revaha, Halid b. Velid, Huzeyfe b.
Yeman, Muaviye b. Ebi Süfyan, Abdullah ibn Sa’d ibn Sarh, Ubeyy b. Ka’b, Zeyd b.
Sabit, Şurahbil ibn Hasene, Muaz b. Cebel, Cehm ibn es-Salt, Hüseyin en-Nemri,
Eban İbn Said, Abdullah b. Zeyd, el-Alâ ibn el-Hadremî, Muhammed ibn Mesleme.( Yakubi Tarihi: 2/11.)

144-Mekke’de ilk vahiy katibi Abdullah ibn Sa’d ibn Sarh idi. Bu şahıs irtidat edip sonradan yine müslüman olmuştur.Medine’de ise ilk vahiy katibi Ubeyy b. Ka’b idi. Ondan sonra da devamlı olarak
Zeyd b. Sabit yapmıştır.(Fethu’l-Bari: 2/11.)

145-Rasulullah, gelen vahiyleri sadece vahy katiplerine yazdırmakla yetinmemiş, nazil olan ayetleri her sene Ramazan’da Cebrail’e arzederek, ezberindekilerin kontrolünü yapmıştır. Son Ramazan’da ise bu arzediş ve tekrarlayış iki kez gerçekleşmiştir.( Buhari, Sahih: 3/35; Müslim, Sahih:4/1803, 1904, 1905; Nesai, Sünen: 4/125; Müsned: 1/288, 325, 326, 363.)Böylece Kur’an’ın hem ezber, hem yazım açısından noksansız tamamlanması sağlanmıştır.

146-  Her yıl bir defa yapılan bu karşılıklı okuma işi Allah Resulu’nun vefat edeceği yıl iki defa yapılmıştı. Bu son yapılan okuma işine de ‘Arza-i ahire’ denilmiştir.
147-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
148-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
149-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
150-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
151-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
152-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
153-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
154-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.

155 -Kur’an’ın isimleri :Kur’an, kelime olarak, “toplamak, okumak, bir araya getirmek” mânalarına gelir. Bu isim, Kur’an’a, bizzat kendisi tarafından verilmiştir (Bakara: 185).

156-AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır. Kur’ân’da çok yemin kullanılmıştır. Yüce Allah; kendi adına, peygamberlere, Kur’ân’a, meleklere, kıyâmet gününe, göğe, aya, güneşe, yıldızlara, geceye, gündüze ve zamana… yemin etmiştir. 17 sûre yeminle başlamaktadır. Kur’ân’da birçok gerekçe ile yemin edilmiştir. Meselâ, Allah’ın tekliğini (Sâffât, 37/1-4), Kur’ân’ın (Vâkıa, 56/75-77) ve peygamberin (Yâsîn, 36/1-4) hak olduğunu, ceza, va’d ve vaîdin mutlaka gerçekleşeceğini (Zâriyât, 51/1-5; Tûr, 52/1-8) bildirmek için yemin edilmiştir.

Yemin, sözü tekit etmeyi ve muhatabı sözün doğruluğuna inandırmayı hedeflediği gibi yemin edilen şeyin değerini ve şanını da ifâde eder.

157-BESMELE:Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla anlamına gelen “Bismillâhirrahmânirrahîm” âyetinin adıdır. Besmeleye “Allah’ın adını anmak” anlamına gelen “tesmiye” de denir. Besmele, Neml sûresinin 30. âyetinin bir bölümü ve Fâtiha sûresinin ilk âyetidir. Tevbe sûresi hâriç diğer sûrelerin başında besmele yazılmıştır. Sûre başlarındaki besmeleler, müstakil birer âyettir. Ancak o sûreye dahil değildir.Peygamberimiz (a.s.) her hayırlı işe besmele ile başlanmasını tavsiye etmiş ve “Besmele ile başlanmayan her iş bereketsiz ve sonu güdüktür” buyurmuştur (Aclûni, Keşfü’l-Hafa, II,174). Kur’ân okumaya, bir şey yiyip içmeye ve bir işe başlanırken besmele çekilir. Kur’ân’da Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvanların etlerinin yenmeyeceği bildirilmiştir (En’âm, 6/121).

Besmele çeken insan; başka bir varlık adına değil sâdece Allah adına, O’nun rızası için ve O’nun izniyle başlıyorum, demiş olur. Besmelede Yüce Yaratıcının üç ismi geçmektedir: Allah, Rahman ve Rahim. Besmele çeken Kur’ân okumuş ve Allah’ı anmış olur.

158-DİRÂYET TEFSÎRİ:Kur’ân âyetlerini, âyetler ve hadislerle tefsîr etmekle yetinmeyip dil, edebiyat, din ve çeşitli bilgilere dayanılarak, akıl ve içtihatla yapılan tefsîre denir. Dirâyet tefsîrine re’y tefsîri de denir.Dirâyet tefsîrinde; kelimelerin etimolojik yapısı, hakikat veya mecaz oluşu, cümlelerin tahlili, emir ve yasakların ne ifade ettiği, sözün bağlamı ve belâğat yönleri dikkate alınır. Müfessir, ilmî gücüne göre âyetleri yorumlar. Dirâyet tefsîrinin makbul olabilmesi için bu tefsîrin, İslâm’ın ruhuna, Kur’ân ve sünnet bütünlüğüne uygun olması gerekir. Aksi takdirde bu tefsîr, ilhadî bir tefsîr olur.

Fahruddin Râzi’nin “Mefâtihu’l-Gayb”, Beydâvî’nin “Envâru’t-Tenzil ve Esrâru’t-Te’vîl”, Nesefî’nin “Medâriku’t-Tenzil ve Hakâiku’t-Te’vîl” adlı eserleri bu metotla yazılan tefsîrlere örnektir

159-EMSÂLÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân’ın meselleri anlamına gelir. Tâbirde geçen “emsâl” “mesel” kelimesinin çoğuludur. “Mesel”; benzer ve delil demektir. “Atasözüne” de mesel denir.

Kur’ân’da meseller (örnekler) vardır. Varlığının sebebi; düşündürme, hatırlatma, öğüt verme, duygulandırma, ibret verme ve böylece insanları iyiye, güzele ve doğruya yönlendirmedir.

“Andolsun biz bu Kur’ân’da insanlara öğüt almaları için her misali anlattık” (Zümer, 39/27), “Biz bu misalleri insanlara anlatıyoruz ama onları âlimlerden başkası düşünüp anlamaz” (Ankebût, 29/43) âyetleri ile Allah Kur’ân’da misaller anlattığını bildirmektedir. Meseller, Tahrim sûresinin 11-12. âyetlerinde olduğu gibi sarih ve zâhir; A’râf sûresinin 58. âyetinde olduğu gibi gizli, remizli ve imalı olabilir.

160-FÂTİHA:Sözlükte “açan, açılabilecek şeylerin başı, ilk açılacak yeri” anlamına gelen Fâtiha, Kur’ân’ın birinci sûresinin adıdır. Sûreye, indirilişinde, tertibinde, yazılışında ve namazda okunuşunda ilk olduğu için Fâtihatü’l-Kitap (Kitabın başı); her türlü övgü Allah’a mahsustur anlamına gelen “el-hamdü lillâhi” ile başladığı için el-Hamd, el-Hamdü lillah; Kur’ân’ın mukaddimesi, ön sözü ve özeti mesabesinde olduğu için Ümmü’l-Kur’ân (Kur’ân’ın anası), el-Esas (Kur’ân’ın esası); yedi âyetten oluştuğu ve her fırsatta tekrar tekrar okunduğu için Seb’u'l-Mesânî; namazda bölünmeden tamamı okunduğu için el-Vâfiye; yine namazda sadece Fâtiha okunularak yetinilebildiği için el-Kâfiye”; okuyan kimse Allâh’a şükür ve dua yapmış olduğu için şükür ve dua sûresi; her namazda okunduğu için salât (namaz) sûresi; dertlere deva olduğu için eş-Şifa; arşın hazinelerinden bir hazine olduğu için el-Kenz ismi verilmiştir. Hz. Peygamber (a.s.)’in beyanına göre; “Fâtihayı okumayanın namazı olmaz” (Müslim, Salat, 111). Fâtiha, her fırsatta okunur, okuyan kimse Allah’a karşı zikir, şükür ve hamd görevlerini îfa etmiş, dua ve niyazda bulunmuş olur. Fâtiha, Kur’ân’ın nitelik itibarıyla en büyük sûresidir.

161-FEVASILÜ’L-ÂYÂT:Âyetlerin fâsılaları demektir. Âyetlerin son kelimesine kendisinden sonra gelen âyeti evvelkinden ayırdığı için fâsıla denilmiştir. Çoğulu fevâsıldır. Kelimenin son harfine “fasıla harfi” denir. Fâsıla harfleri, bir tane veya daha fazla olabilir. Meselâ ihlâs sûresindeki âyetlerin fasılası dal harfidir. Fâtiha sûresindeki âyetlerin fasılası ise nûn ve mim harfleridir. (İ.K.)

162-GAYR-İ İLAHÎ VAHİY:İlâhî olmayan, cin ve insanlar arasında cereyan eden vahye denir. Zekeriya (a.s.)’ın kavmine vahyi gibi (Meryem, 19/11), bu vahiy, imâ ve işâret etmek anlamındadır. Şeytanın şeytana vahyi gibi (En’âm, 6/121); bu vahiy, fısıldamak ve gizli konuşmak anlamındadır.

163-İNZÂL VE TENZİL:Kur’ân’ın M. 610 yılında Ramazan ayında Kadir gecesinde toptan dünya semasına, Beytü’l-İzze’ye indirilmesine inzâl, parça parça âyetler hâlinde vahiy yolu ile Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmesine ise tenzîl denir.

164-İSTİÂZE:Sığınmak, korunmak ve sarılmak anlamındaki “a-v-z” kelimesinden türeyen istiâze; şeytanın ve kötü insanların şerrinden, her türlü zarar, bela, âfet ve musîbetlerden Allah’a sığınmak demektir. “Teavvûz” ve “iltica’” ile aynı anlamdadır.

Kur’ân’da istiâze; “eûzû billâhi” (Allah’a sığınırım) (Bakara, 2/67), “eûzü bi’r-Rahman” (Rahman’a sığınırım) (Meryem, 19/18), “eûzü bi Rabbi’l-felâk” (Sabah’ın Rabbına sığınırım) (Felâk, 113/1), “eûzü bi Rabbi’n-nâs” (İnsanların Rabb’ına sığınırım) (Nâs, 114/1) ve “meâzallah” (Allah’a sığınırım, Allah korusun) (Yûsuf, 12/31, 58) cümleleri ile ifade edilmiştir.

165-KELÂMULLAH:Allah’ın sözü demektir. Bundan maksat, Tevrat, İncil ve Kur’ân gibi vahiy ile Peygamberlere verilen kitaplar, sahifeler ve âyetlerdir. Kur’ân’da bu tâbir üç âyette geçmiş ve Tevrat (Bakara, 2/75), Kur’ân (Tevbe, 9/6) ve Allah’ın hükmü, va’di (Fetih, 48/15) anlamında kullanılmıştır.

166-KISASU’L-KUR’ÂN:Kur’ân kıssaları, hayat öyküleri demektir. Kur’ân’da geçmiş peygamberlere ve milletlere dair kıssalar vardır. Kur’ân kıssalarının amacı, tarihi olayları anlatmak değil, insanlara ibret dersi vermektir. Bu sebeple kıssalar, bir sûrede değil farklı sûrelerde yeri geldikçe anlatılmış ve tekrar edilmiştir. Adem ile melekler ve şeytan, Adem ile Havva, Adem ve oğulları Habil ve Kabil, Lokman ve oğluna öğütleri, Yusuf’u kardeşlerinin kıskançlığı, kuyuya atılması, Zeliha ile arasında geçen hadise, hapse girmesi, maliye bakanı olması, Musa Peygamber, Firavun ve Yahûdîlerle olan olaylar, inek ve Hızır hadisesi, Süleyman (a.s.) ve Belkıs, İsâ (a.s.) ve annesi Meryem, İsrailoğulları, Zülkarneyn, Ashab-ı Kehf, İbrahim (a.s.) ve Nemrut, Ashab-ı Uhdud, Ashab-ı Fil gibi bir çok kıssa ve olay anlatılmaktadır. Bu kıssalar, hayal ürünü değil, bizzat hayatta yaşanmış, gerçek olaylardır.

167-KİRÂAT-İ AŞERE:On kıraat, Kur’ân’ın 10 farklı okunuşu demektir

168-KONULU TEFSÎR:Kur’ân’ı, konu konu, kavram kavram ele alıp tefsîr etmektir. Buna “edebî metot” da denir. Bu tür çalışmada; Kur’ân’ın indirilişi, yazılması, toplanması, mushaf haline getirilmesi, Kur’ân’ın indiği çevrenin ve nuzûl sebeplerinin araştırılması yapılmakla birlikte asıl araştırma Kur’ân içinde yapılır. Kur’ân kelimelerinin sözlük, terim ve izâfi anlamları incelenir. Kelimenin semantik tahlili yapılır. Kelimeyi Peygamberin nasıl anladığı araştırılır. Kullanıldığı bağlam dikkate alınarak Kur’ân’daki anlamı tespit edilir. Terkipler aynı usulle ele alınır. Evlenme, boşanma, zekat, namaz, îmân, içki, hırsızlık vb. konular Kur’ân bütünlüğü içinde anlatılır, âyetlerin âyetle ve hadislerle tefsîrine dikkat edilir. Bu tür çalışmada âyetler, bağlamından koparılarak, aynı konudaki diğer âyetler dikkate alınmadan yorumlanmaz. Her konuya bir bütün olarak bakılır.

169-SADAKALLAHÜ’L-ÂZİM:”Allah doğru söyledi” demektir. Kur’ân-ı Kerim veya Kur’ân’dan bir veya daha fazla âyet okunduğu zaman “sadakallahü’l-azîm” denir. Bu tabiri söyleyen kimse, Kur’ân’ın hak ve doğru bir kitap olduğunu, Allah’ın her emir ve yasağının, helal ve haramının, hüküm ve tavsiyesinin, bütün sözlerinin doğru olduğunu ikrar ve ilan etmiş olur. Allah en doğru sözlü olduğu gibi, Allah kelamı olan Kur’ân da hem adalet hem de doğruluk bakımından tamamlanmıştır.

170-TASAVVUFÎ TEFSÎR:Tasavvuf, Kur’ân’ın sezgisel ve duygusal yönünü temsil eder. Tasavvuf kavramı, Kur’ân’da lafız olarak yoksa da ilke, amaç ve hayat tarzı olarak vardır. Kur’ân’ın ahlak, tefekkür, zikir, tesbih, tahmid, tekbir… vb. kavramlarını mutasavvıflar kendilerine konu edinmiş, ilgili âyetleri tefsîr etmişlerdir. Mutasavvıflar, yaptıkları tefsîre “işârî tefsîr” ismini vermişlerdir. İşârî tefsîr; ilk anda akla gelmeyen fakat tefekkürle âyetin işaretinden kalbe doğan ma’nâdır. Sûfîler, riyazet ve ibadetle ledünnî/vehbî ilmi elde ettiklerini, bu ilim sayesinde zihinlerine doğan yorumları kapalı bir üslupla, remiz ve işaretlerle ifade ettiklerini söylediler. İşârî tefsîre, sûfî ve tasavvufî tefsîr de denir.

171-VAHY-İ GAYRİ METLÜV:Okunmayan vahiy demektir. Bundan maksat, Peygamberin Kur’ân dışı aldığı vahiydir. Hz. Muhammed (a.s.)’in Kur’ân dışı vahiy aldığının, âyet ve hadislerden bir çok delili vardır. Bakara sûresinin 144, Tahrîm sûresinin 3, Necm sûresinin 3-4, Nisâ sûresinin 113, Ahzâb sûresinin 34. âyetleri; Cibrîl hadisi diye meşhur olan hadis (Ebû Dâvûd, Kader, 17) buna delildir. Cibril, Kur’ân için indiği gibi sünnet için de iniyordu (Tecrid, II/460-464). Hz. Muhammed (a.s.), “Bana Kur’ân ve onun gibi bir misli verildi.” demiştir (Ebû Dâvûd, Sünnet, 6; Ahmed, IV/131). Hz. Peygamber Kur’ân dışı vahiy almakla birlikte, bütün hadislerin vahiy ürünü olduğunu söylemek de mümkün değildir. Çünkü Peygamberimiz, Kur’ân âyetlerini tefsîr ve teyit sadedinde, öğüt vermek amacıyla, kendi re’yini beyan sadedinde sözler de sarf etmiştir. Bunlar dinde delil olmakla birlikte, vahiy ürünü olarak kabul etmemek gerekir; ancak, vahyin kontrolünde söylenmişlerdir.

172-VAHY-İ METLÜV:Okunan vahiy demektir. Bundan maksat Kur’ân’dır. “?Bu Kur’ân bana sizi ve ulaştığı herkesi uyarmam için vahyolundu?” (En’âm, 6/19); “Sana vahyedilmesi henüz tamamlanmadan Kur’ân-ı acele okuma…” (Tâ-hâ, 20/114) vb. âyetler, Kur’ân’ın vahiy ürünü olduğunu ifade etmektedir.

173-VÜCÛH VE NEZÂİR:Vücûh, çeşitli anlamlarda kullanılan müşterek (çok anlamlı) lafızlara; nezâir ise, bir çok kelimenin aynı anlamda kullanılmasına denir. Sâlat kelimesinin Kur’ân’da beş vakit namaz (Bakara, 2/3), ikindi namazı (Mâide, 5/106), Cuma namazı (Cum’a, 62/9), cenaze namazı (Tevbe, 9/84), dua (Tevbe, 9/103), din (Hûd, 11/87), kırâat (İsrâ, 17/110), rahmet ve istiğfar (Ahzâb, 33/56), namaz kılınacak yer (Hac, 22/40) anlamlarında kullanılması vücûha; sakar, nâr, hutame, cahim, hâviye, saîr kelimelerinin cehennemi ifade etmek için kullanılması ise nezâire örnektir.

174-ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Okuyucunun sürçmesi ve yanılması anlamına gelen zelletü’l-kârî, dinî bir kavram olarak, namazda kıraatte yanılmayı ifade eder. Buna lahn da denir.

175-Resulullahın Kur’anın zirvesi dediği sure hangisidir?d:)Bakara
176- Ahmet ismi kendisine zikredilen sure hangidsidir?d:)Saff
177-Zekatın kimlere verileceğini tek tek sayan ayeti kerime hangi surededir?d:)Tevbe
178-Bedir gavzesini anlatan süre hangisidir?c:)Enfal
179-İki Nebinin adı ile biten süre hangisidir?c:)Ala
180-Her ayetinde Allah (c.c) lafzı olan sure hangisidir?a:)Mecadele
181-Hendek gavzesini anlatan süre hangisidir?b:)Ahzab
182-Mirac hadisesini anlatan süre hangisidir?b:)Necm
183-Zülkarneyn süresini anlatan süre hangisidir?c:)Kehf
184-Talat-Calut kıssasını anlatan sure hangisidir?a:)Bakara
185-Musa (a.s) ile Hızır (a.s) kıssasını anlatan süre hangisidir?b:)Kehf

186-“Müşkilü’l-Kur’ân” ifâdesinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
b) Kur’ân’ın aralarında tenâkuz ve ihtilâf olduğu zannedilen âyetleri.
187-Tahkîk: En ağır okuma şeklidir. Yavaş yavaş, manayı düşünerek, bütün tecvit kurallarına uyarak, ruhsatları kullanmadan (mesela medd-i munfasılı da 4 elif uzatarak) okumaktır.

188-Hedr / Hadr: Süratli okuma şeklidir. Hatim indirenler, cüz okuyanlar bunu tercih ederler. Bunda yine medd-i lazım 4, medd-i muttasıl 2 elif uzatılır. Bu ikisinin dışında 1 eliften fazla uzatılanlar ise 1 elif uzatarak okunur.

189-Tedvîr: Tahkîk ile hedr’in ortasıdır. Bunda da mana düşünülür

190-HERZEME:Bu üç okuyuş tarzının dışında bir de caiz olmayan bir okuyuş daha vardır ki, buna Herzeme denir. Bu okuyuşta harfler, kelimeler birbirine karışır, okuyuş bozuluır. Kur’an-ı Kerim’i, bu şekilde okumak haramdır.

191-ARZ:Kur’an’ın Allah tarafından indirildiği şekilde muhafazası, âyet ve sûrelerin tertibinin doğru olarak tesbiti ve bunun kontrolü için Cibril (a.s) her sene Ramazan ayında, bir rivayete göre Ramazan ayının her gecesinde, Hz. Peygamber (s.a.s)’a gelirdi. Hz. Peygamber (s.a.s.) Kur’an âyetlerini Cibril’e okurdu. Buna “arz” denir. Aynı âyetleri, mukayese için, bir de Cibrîl (a.s) okurdu ki buna da “mukabele” denir.
192- KURAN’DA BULUNAN İŞARETLER م : Durmak vaciptir. Durulmayıp geçilirse anlam bozulur.
ط : Durmak evlâdır (daha iyidir). ج : Durmak evlâdır. قف : Durmak evlâdır. Hafif bir duruşla (bir nefeslik) durulmalıdır. ز : Geçmek evlâdır. ق : Geçmek evlâdır. ص : Nefes yetmediğinde durulabilir. لا : Durmak caiz değildir. Eğer durulursa bir önceki kelime ile birlikte tekrar okunur. Ayet sonunda durunca ise, tekrar edilmez çünkü durak sonlarında durmak caiz, hatta efdaldir. ك : Bir evvelki durağın aynısı demektir.
193-İlk hareke:Ebul Esved ed-Düeli
194-Harf Noktalama:Nasr bin Asım-Hayy b.Yamer
195-İrab Alametleri:Halid b.Ahmed
196-Secavend:Muhammed b.Tayfur es-Secavendi

197-Nâsih – Mensûh: Nesh, bir şeyi iptâl etmek ve onun yerine başka bir şeyi ikâme etmek, yer değiştirmek, izâle etmek. Şer’î bir hükmün yürürlüğe konmasından sonra, gelen diğer bir şer’î hükümle kaldırılması, iptâl edilmesi demektir. Hükmü kaldıran âyete “nâsih”, hükmü kaldırılan âyete de “mensûh” denir. Mensûh âyet ile amel edilemez.
198-Mücmel-Mübeyyen: Mânâsı kapalı lafızları ihtivâ eden âyetlere mücmel, mücmel âyetleri açıklayan âyetlere de mübeyyen âyet denir.
199-Mübhem-Muhkem: Üstü kapalı anlatım. Açık ifâdeli âyetler.
200-Müteşâbih: Birden fazla anlama gelen ifâdeler.
201 -İ’câzu’l-Kur’ân: Âciz bırakmak, iknâ etmek, muhâtabın delillerini çürütmek.
202-Vücûh – Nezâir: Eş sesli kelimelere vücûh; farklı anlamlı kelimelere de nezâir denir.
203-Emsâlu’l-Kur’ân: Özlü ifâdeler.
204 -Rivâyet Tefsiri: Kur’ân-ı Kerîm’deki bâzı âyet-i kerîmelerin başka âyetlerle veya Peygamberimizin sünneti veya Ashâb-ı kirâmın mübârek sözleriyle açıklanması. Buna me’sûr veya naklî tefsir de denir. En meşhurları:
Taberî: Câmiu’l Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân;
Semerkandî: Tefsîru’l-Kur’ân;
Beyzâvî: Medînetü’l-Menzil;
İbn-i Kesîr: Tefsîru’l Kur’ânü’l Azîm;
Süyûtî: ed-Dürru’l Mensûr;
Fîruzâbâdî: Tenvîru’l Mikbâs min Tefsîri İbn Abbas.

205-Dirâyet Tefsîri: Akla ve yoruma dayalı tefsir. Rasûlüllah’tan gelen rivâyetler (açıklamalar) esas alınarak, Kur’ân-ı Kerîm’in lisân bilgilerine ve zamanın fen bilgilerine, aklî ilimlere göre yapılan açıklaması. Bu tefsîre ma’kûl, re’y tefsîri ve te’vîl de denir. Başlıcaları:
Zemahşerî: el-Keşşâf;
İbn Kuteybe: Te’vilü’l Müşkilü’l-Kur’ân;
Şevkânî: Fethu’l Kadîr.
Arapça Tefsirler: Taberî, Zemahşerî, Beyzâvî, Râzî, Kurtubî, Celâleyn.
206- LAHN: Kur’an okurken harflerin sıfatlarında, harekelerinde, tecvid kaidelerinin uygulanmasında yapılan hatadır.
1- Lahn-ı Celi (Açık hata): Harflerin asli sıfat ve mahreçlerinde, hareke ve sükunlarda yapılan hatadır. Manayı bozduğu gibi çoğu zaman namazı da bozar.
2- Lahn-ı Hafi (Gizli hata): Sıfatı arızalarda meydana gelen hatadır. Harfin aslını değiştirmez. Mana bozulmadığı gibi namazı da bozmaz. Ancak hata olduğu için vebali vardır.
207- RAF-I SAVT(ses yükseltme): Kur’an okurken bazı kelime, cümle ve ayetleri ses tonu yükseltilerek okumak demektir.
Ses yükseltmeyi gerektiren sebepler:
1- Okunan yerin Hak ve Hakikati açıklaması;
2- Hakkın, haklının sözlerinde
3- Allâh’ın emir ve yasaklarında
4- Hafd-ı Savt ile okunan ayetleri takip eden ayetler; müjde, mükâfat ve merhamet bildiren ayetler Raf-ı Savt ile okunur.
208- HAFD-I SAVT (ses indirme): Kur’an okurken, bazı kelime, cümle ve ayetleri ses tonunu düşürerek okumaktır.
Hafd-ı savtı gerektiren durumlar:
1- Dua ve istiğfar ayetleri,
2- Batıla mensup sözler,
3- Tehdit ve taziye ayetlerinde,
209-TESHİL: sözlükte “kolaylaştırmak” anlamındadır. Kıraat ıstılahında ise, “birbirini takip eden iki hemzeden ikincisini, hemze ile elif, hemze ile vâv veya hemze ile yâ arası bir sesle okumak” demektir Bu üç çeşit teshilli okumaya aşağıdaki örnekleri vermek mümkündür: “Hemze” ile “elif” arası bir sesle okunan “hemze” için “ ءَ أَعْجَمِيٌّ ” (Fussilet, 41/44) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu, “Hemze” ile “yâ” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَئِنَّكُمْ ” (En’âm, 6/19) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu, “Hemze” ile “vâv” arası bir sesle okunan “hemze” için “ أَؤُنَبِّئُكُمْ” (Âl-i İmrân, 3/15) ayetindeki ikinci “hemze”nin okunuşunu örnek gösterebiliriz. Asım kıraatinde, sadece birinci gruptaki teshil uygulanmaktadır.

210-İslam’a göre Allah Kuran’ı ikinci bir isim olarak “Kitap”, olarak adlandırmak suretiyle, daha en baştan itibaren, bu metnin yazılı hale getirilmesinin önemine işaret etmiştir. (14)

211-Mushaf:Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline Mushaf denir. “
Mushaf”, “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelen bir kelimedir.
212-İslam’a göre Kur’an son peygamber Hz. Muhammed’in mucizelerindendir. Dil bakımından da Kur’an çoğu akademisyene göre Arapça’nın en güzel örneğidir.
213-Ebû Bekr’in (ö. 13/634) halifeliği sırasında Kur’an-ı Kerîm toplanıp iki kapak arasında kitap haline getirilince, uygun bir isim aranmış, Abdullah b. Mes’ud’un (ö.32/652) “Habeşistan’da bir kitap gördüm, ona Mişhaf, Mushaf adını vermişlerdi” demesi üzerine, halife tarafından bu isim uygun bulunmuştur (15)

214-Kur’ân’ın son inen âyeti de şudur: “Bu gün size dininizi ikmal ettim, üzerinize olan nimetimi tamamladım, din olarak sizin için İslâm’ı seçtim” (el-Mâide, 5/3).
215-Vahyedilen bütün sûrelerin hafızlar tarafından ezberlenmesi, kemik, tahta, papirüs, deri ve kiremit inceliğindeki pişirilmiş tuğlalara yazılmak suretiyle korunmuştur.
215-Kur’an sahifeleri Mekke lehçesi esas alınarak bir araya getirildi (16)

217-Hz. Osman zamanında bu nüshadan çoğaltılan mushafların yedi nüsha olduğu söylenir (17)

218-HURUF-U MUKATTAA: Kur’ân’ın bazı sûrelerinin başındaki hece harfleri. Kur’ân’ın yirmidokuz sûresi bu harflerle başlamaktadır. Bu sûrelerden üç tanesi bir; on tanesi iki; onüç tanesi üç; iki tanesi dört ve bir tanesi de beş mukattaa harfiyle başlamaktadır.

Bu sûreleri şöylece sıralayabiliriz: Bakara, Âlu İmran, A’râf, Yunuş Hud, Yusuf, Ra’d, İbrahim, Hicr, Meryem, Neml, Kasas, Ankebut, Rum, Lokman, Secde, Yâsîn, Sâd, Mü’min, Fussilet,

Arap dilinde kelimelerin harf sayısı ile de Hurûf-u Mukattaanın bir ilişkisi vardır. Şöyle ki; Arap dilinde kelimeler ya bir, ya iki, ya üç, ya dört, ya da beş harften oluşmaktadır. Arapça’da beş harften fazla harften oluşan kelime yoktur. Hurûf-u Mukattaa da birden başlamak üzere beş harfe kadar bir arada zikredilmiştir.

6 sûrede “elif-lâm-mîm” vardır: Bunlar: Bakara, Âl-i İmrân, Ankebût, Rûm, Lokman ve Secde sûreleridir.

Ârâf sûresinde de “Elif-lâm-mîm-sâd”

5 sûrede “elif-lâm-râ” vardır. Bunlar: Yunus, Hûd, Yusuf, İbrahim ve Hicr Sûreleridir.

Ra’d Sûresinde de “elif-lâm-mîm-râ” vardır.

6 sûrede “hâ-mîm” vardır. Bunlar: mü’min, Fussilet, Zuhruf, Duhân, Câsiye ve Ahkaf sûreleridir;

Şûrâ sûresinde de “hâ-mîm-ayin-sîn-kaf” bulunmaktadır.
Şuarâ ve Kasas Sûrelerinde “tâ-sîn-mîm“,

Neml Sûresinde “tâ-sîn“,

Meryem Sûresinde “kâf-hâ-yâ-ayîn-sîn-kaf“,

Tâhâ Sûresinde “tâ-hâ“,

Yâsin Sûresinde “yâ-sîn“,

Sâd Sûresinde “sâd“,

Kaf Sûresinde “kaaf“,

Kalem Sûresinde de “nûn” harfi bulunmaktadır.

219-Kur’an-ı Kerim: Son vahiy dini olan İslâm’ın kutsal kitabı. Kur’ân, tercih edilen görüşe göre, “karae” fiilinden edilen bir mastar olup, Allâh’ın son kitabına özel ad olmuştur. Kök anlamı; okumak, toplamak, bir araya getirmek demektir.
220-Tevrat: İbranice Tura kelimesinin Arapçalaşmış biçimi olan Tevrat kanun, ittifak, birlik, anlaşma, sözleşme, adlaşma gibi anlamları dile getirir. İslâm geleneğinde Hz. Musa’ya nazil olan kitabı belirtir. Yahudi geleneğinde ise, bugün Ahd-i Atik (Eski Ahit) denilen kitaplar toplamının adıdır.
221-Zebur: Allah tarafından Hz. Dâvud (a.s)’a gönderilen Mezmurlar ve Mezâmir adı ile de anılan mukaddes kitap. Lügatte Mezmur, “Kavalla söylenen ilâhî, Hz. Dâvud’a inen Zebur’un sûrelerinin her biri” anlamlarına gelir. Mezmur “yazılmış” manasına gelen kitap anlamındadır. Büyük bilgin Zeccac, Zebur’un “Hikmetli kitap” manasına geldiğini; Âlu İmran, 3/184 ayetindeki “Zebûr” kelimesinin “menetmek” manasına gelen “Zebr” kökünden olduğunu açıklamıştır. Kitap da halkın hilâfına olan hususlardan meneden şeyleri bildirdiği için Zebûr diye adlandırılmıştır (18) 18-(Fahreddin er-Râzi, Mefâtihu’l-Gayb, Ankara, 1990, VIII, 417).
222-İncil: Allah tarafından Hz. İsa’ya gönderilen; Tevrat’ın aslını doğrulayan Kur’an-ı Kerîm tarafından tasdik edilen ve bir anlamı da “yol gösterici, aydınlatıcı” olan (el-Maide, 5/46-48), dört büyük kitaptan birisi. Yunanca “Evangelion”; iyi haber, müjde demektir. Esas itibariyle Hz. İsa’nın hayatını, mucize ve faaliyetlerini, söylediği hikmetli sözleri, tebliğ etmiş olduğu şeriat hakkındaki peygamberane hakikatları anlatmak için kullanılmıştır. Bu kelime ile ilk hristiyanlar; İsa’nın insanlara bildirisini, onları kötülük ve günahtan kurtarmağa ve selamete götürmeğe geldiğine dair vaadini anlatmış ve adlandırmışlardı. Hz. İsa da onu; “Tanrı’nın Krallığı’nın müjdesini (iyi haberini) duyurma” olarak tanımlar (19)

DİPNOTLAR:

1-Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 3.

2-İbn Hişâm, I, 370-373

3-Hamîdullah, Kur’ânı Kerîm Tarihi, s. 43).

4-Buhârî, ”Bed,ü’l-vahy”, 5, ”Feçâ,ilü’l-Kur,ân”, 7, ”İ.tikâf”, 17, ”Menâkıb”, 25; Müslim, ”Feçâ,il”, 50, ”Feçâ,ilü’s-sahâbe”, 98, 99; Nesâî, ”Sıyâm”, 2).

5-İslam Tarihi

6-Dini Kavramlar Sözlüğü(DİB)

7-Cem‘u‘l-Cevami‘ , 59 ;Zürkani, Menahilu‘l-Irfan, 1:12)

8-Yakubi Tarihi: 2/11.)

9-Fethu’l-Bari: 2/11.)

10-Keşfü’l-Hafa, II,174

11-Müslim, Salat, 111

12-Ebû Dâvûd, Kader, 17)

13-Tecrid, II/460-46

14-“Ana Hatlarıyla Kuranı Kerim”, Prof. S. Yıldırım, s.56

15-Celâleddin es-Süyûtî, el-İtkân fi Ulûmi’l-Kur’ân, terc. Sakıp Yıldız, H. Avni Çelik, İstanbul 1987, I, 124). Mushaf; sayfalardan meydana gelmiş kitap anlamına gelir.

16-Muhammed Hamidullah, İslam Peygamberi, çev. Salih Tuğ, İstanbul 1980, III, s. 761).
17-Muhammed Hamidullah, a.g.e., II, s.763
).

18-Fahreddin er-Râzi, Mefâtihu’l-Gayb, Ankara, 1990, VIII, 417).

19-Kitâb-ı Mukaddes, Matta, I, 1, 14; S.C.F.Brandon, A Dictionary of Comparative Religion, London, 1970, s. 310; Anne Merie Sechimmel, Dinler Tarihine Giriş Ankara 1955, s. 210).

 

 

 

 

 

 

20

Ekim
2012

Fatiha Suresi

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  221 Kez Okundu

Kur’an’ın ilk sûresi olduğu için açış yapan, açan manasına “Fâtiha” denilmiştir. Diğer adları şunlardır: Ana kitap manasına “Ümmü’l-Kitâp” dinin asıllarını ihtiva eden manasına “el-Esâs”, ana hatlarıyla İslâm’ı anlattığı için “el-Vâfiye” ve “el-Seb’u'l-Mesânî”, birçok esrarı taşıdığı için “el-Kenz

20

Ekim
2012

Müsebbihat ve Zehrevan Sureler

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  488 Kez Okundu

Müsebbihat olarak isimlendirilen sureler;Hadid,Haşr,Saff,Cuma ve Teğabun sureleridir.
Zehrevan:Kur’an’deki sure-i Bakara ile Sure-i Al-i İmran.

20

Ekim
2012

MUAVVİZETEYN(İki koruyucu )-Muavvizât (koruyucular) Sureler

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  642 Kez Okundu

Hareketli Gül Resimleri 2Hareketli Gül Resimleri 2

Muavvizeteyn:İki koruyucu demektir. Bundan maksat, Kur’ân’ın Felak ve Nâs sûreleridir. İhlas, Felak ve Nâs sûrelerine ise muavvizât (koruyucular) denir. İhlas sûresi, Allah’ı anlatmaktadır. Felak ve Nâs sûrelerinde ise; yaratıkların, karanlık gecelerin, büyücülerin, haset edenlerin, insanların göğüslerine kötü düşünceler fısıldayan cin ve insan vesvesecilerinin şerrinden insanların ilahı, meliki ve Rabbi olan Allah’a sığınılması tavsiye edilmektedir.

Peygamberimiz (a.s.), “Akşam ve sabah olunca İhlas, Felak ve Nâs sûrelerini üçer kere oku, onlar her şeye karşı sana yeter.” buyurmuş (Tirmizî, Deavat, 117) kendisi veya ailesinden biri hastalandığı zaman (Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 14; Müslim, Selâm, 50-51) ve göz değmesine (Nesâi, İstiaze, 37; Tirmizî, Tıb, 17) karşı muavvizeteyn’i okumuştur. Yatmadan önce üç kere muavvizâtı okumuş, eline üflemiş ve elleriyle bütün vücudunu meshetmiştir (Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 14).

19

Ekim
2012

Surelerin Tasnifi

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  429 Kez Okundu

Sûre kelimesi lügatte: yüksek makam, yüce derece, şan ve şeref, binanın kısım veya katlan anlamına gelir. Çoğulu “Suver”dir(Sûre kelimesinin çeşitli anlamları için bkz. Sıhah el-Cevheri, 2/690 ; Lisânu’l-Arab, 4/386 ; Menâhil, 1/343.)Istılahta ise, Kur’ân-ı Kerîm’in biri diğerinden ayrılmış 114 bö¬lümden oluşan parçalanna sûre denilir. Gerçekten her sûre Allah’ın kelâmını ihtiva etmekte, yüksek ve şerefli bir konumda bulunmak¬tadır. Âyetleri toplayan ve birbirinden ayrılan sûreler, önemli bir özel¬lik ve güzelliği sergilemektedirler.
Kur’ân’da en uzun sûre Bakara’dir ve 286 âyettir. En kısa sûre de 3 âyetten oluşan Kevser süresidir.
1. es-Seb’u't-Tuvel: En uzun 7 sure demektir. Fatiha’dan sonra Tevbe suresinin sonuna kadar yani 2-9 sureleri arasını kapsar.
2. el- Muin: Ayet sayıları 100′e yaklaşan veya biraz geçen sureler.
3. el- Mesani: Ayet adedi 100′den az olanlar.
4. el- Mufassal: Mushaf-ı Şerif’in son bölümü olup, tercih edilen görüşe göre, başlangıcı 50. Olan Kaf suresinden itibaren, sonuncu (114.) Nas Suresine kadar olan kısımdır. Bu grup da 3′e ayrılır:
A) Tıval-ı Mufassal: (uzun) Kaf-Büruc, yani 50.-85. sureler.
B) Evsat-ı Mufassal: (orta) Tarık-Beyyine, yani 86.-98. sureler.
C) Kısar-ı Mufassal: (kısa) Zelzele- Nas, yani 99.-114. sureler.”(Suat Yıldırım, Anahatlarıyla Kur’ân-ı Kerim ve Kur’ân İlimlerine Giriş, Ensar Neşriyat, İstanbul, 2009.)

Bazen bir surenin birden fazla isminin olduğu görülür.

İnsan – Dehr

Fatır – Melaike

İsra – beni İsrail

Bazen iki veya daha fazla sureye bir isim verilmiştir.

Zehrevân: Bakara ve Ali-i İmran surelerine denilmektedir ki, iki parlak sure anlamına gelmektedir.

Muavvizetân: Felak ve Nass surelerine denmektedir.

Muavvizât: İhlâs, Felak ve Nass surelerine denmektedir.

Müsebbihât: Hadîd, Saff, Cum’a, Teğâbûn ve Âlâ surelerine denmektedir.

KUR’AN’ı Kerim 23 yılda tedrici olarak nazil olmuştur. Bunun 12 yıl 5 ay 13 günü Mekke’de 9 yıl 9 ay 9 günü ise Medine’de gerçekleşmiştir. Mekke’de inen sürelere Mekki, Medine’de inen sürelere ise Medeni süreler denir.İlk nazil olan ayet “İKRA” ayeti ilk nazil olan süre “MÜDDESİR” veya “FATİHA” süresi; son nazil olan süre ise “NASR” süresidir. KUR’AN’ı Kerim ilk olarak Levh-i Mahfuzdan dünya semasına inmiş, oradan da daha çok bir sual veya bir hadise sebebi yle tedrici olarak nazil olmuştur. (KUR’AN’I KERİM BİLGİLERİ, Osman KESKİNOĞLU)

 

 

19

Ekim
2012

Kıraat Çeşitleri

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  1.394 Kez Okundu

Kırâatları, senedleri açısından sahih ve gayr-i sahih (şazz) olarak iki kısma ayrılır. Sahih olarak kabul edilenler “mütevâtir” ve “meşhur”, gayr-i sahihler (şazz) ise “âhâd”, “müdrec” ve “mevzu”

1-Sahih Kırâatlar:Sahih olarak nitelendirilen bu kırâatlar mütevâtir ve meşhur olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

a)Mütevâtir Kırâatlar Yedi meşhur kıraattir. Yalan üzerine bir araya gelmeleri aklen

imkansız olan bir topluluğun başka bir topluluktan Hz.Peygamber’e kadar

muttasıl bir senedle rivâyet ettikleri kırâatlara mütevâtir kırâatlar denir.Mütevatir olan yedi kıraat;

1- İbni Kesîr- Mekke.
2- Nafi’ -Medine.
3- İbni Âmir -Şam. 4-Ebu Amr – Basra.
5-Hamza-Küfe.
6-Kisaî-Küfe.
7- Âsım – Küfe.

b)Meşhur Kırâatlar:. Sahîh kırâatların mezkur şartlarına uyan, ancak

tevâtür derecesine ulaşmamış kırâatlara denir.

1- Ebu Cafer Yezid Medenî (H 132 / M 749)
2- Yakup bini İshak (H
205/M 820)
3- Ebu Muhammed Halef bini Hişam (H
229/M 843) Yedisi mütevatir
2-Sahih Olmayan (Şazz) Kırâatlar
Senedi sahîh olmayan kırâatlardır. Şâzz kırâat,

mütevâtir kırâatlara özge üç şarttan birisi eksik olan kırâatlardır

a-    Ahâd KırâatlarSenedi sahîh olmakla beraber, ya imam nüshasına

ya da Arapçanın gramerine ters düşen kırâatlara “Ahad Kırâatlar” denir.

b-    Müdrec Kırâatlar

c-    Mevzû/Apokrif Kırâatlar


 

18

Ekim
2012

Kuran-ı Kerim Bilgileri

Yazar: arafat  |  Kategori: KUR’AN-I KERİM  |  Yorum: Yok   |  190 Kez Okundu

MÜTEVATİR KIRAATLAR (Yedi Kıraat)
1- İbni Kesîr- Mekke.
2- Nafi’ -Medine.
3- İbni Âmir -Şam. 4-Ebu Amr – Basra.
5-Hamza-Küfe.
6-Kisaî-Küfe.
7- Âsım – Küfe.
mütevatir olan yedi kıraat sahipleri yedi Kurrâ’ bunlardır.
Bizim kıraatimiz Hafs rivayetiyle Âsım kıraatidir. (Ebu Ömer Hafs bini Süleyman (H. 180/M. 796).
Mütevatir olan bu yedi kıraattan sonra meşhur olan üç kıraat gelir ki onlar da şu üç zata nisbet olunur:
MEŞHUR KIRAATLAR
1- Ebu Cafer Yezid Medenî (H. 132 / M. 749).
2- Yakup bini İshak (H. 205/M. 820).
3- Ebu Muhammed Halef bini Hişam (H. 229/M. 843).

Toplam 186 sayfa, 86. sayfa gösteriliyor.« İlk...102030848586878890100110...Son »



© Tüm Hakları Saklıdır - Gül Medine
Yazılar kaynak belirtilmeden kullanılamaz.

Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.