20

Mayıs
2012

Terimler: Ebabil kuşları,eimme-i selase

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  466 Kez Okundu

EBABİL KUŞLARI:Kâbe’yi yıkmak üzere büyük bir orduyla gelen Yemen valisi Ebrehe’nin ordusuna saldıran kuşlar.Ebâbil, Arapça’da “bölükler, sürü, sürüler” demektir. Kelime, Kur’ân-ı Kerim’de Fil sûresinin üçüncü âyetinde geçmektedir. Fil sûresinde olay şöyle anlatılmaktadır: “Görmedin mi Rabbin fil sahiplerine ne yaptı? Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı? Üstlerine sürü sürü kuşlar gönderdi. Onlara çamurdan sertleşmiş taşlar atıyorlardı. Nihâyet onları yenilmiş ekin yaprağı gibi yaptı.” (el-Fil, 105/1-5).Bu olay Hz. Peygamber’in doğduğu yıl olmuş ve orduda bulunan fil/fillerden dolayı Araplar arasında “Fil Vak’ası”, geçtiği yıl ise “Fil Yılı” olarak meşhur olmuştur. Olay kaynaklarda şöyle zikredilmektedir:

EBU DÂVUD(202/817-275/888):Kütüb-i Sitte adı verilen büyük hadis mecmuâlarının Buhâri ve Müslim’den sonra gelen Sünen’in müellifi olan büyük muhaddis.”İmam”, “Şeyhu’s-Sünne”, “Mukaddemu’l-Huffâz” ve “Muhaddisu’l-Basra” gibi ünvanlara sahip olan Ebû Dâvûd, 817′de Sicistan’da doğdu. Tam adı, Ebû Dâvûd Süleyman b. El-Eş’as b. İshak b. Beşir b. Şeddad b. Amr b. İmrân el-Ezdı es-Sicistânı’dir. Büyük dedelerinden İmrân, Sıffin’de Hz. Ali’nin yanında şehid düşmüştür. Oğlu Ebû Bekr Abdullah da meşhur bir muhaddistir.

EBU HANİFE:(80/150 – 700/767)İmam Âzam (büyük İmam) lâkabıyla bilinen, Ebû Hanife künyesiyle meşhur Numân b. Sâbit b. Zevta (Zûta) mutlak müctehid ve fıkıhta Hanefi mezhebinin imamı.

EBÛ TURÂB:“Toprak babası -veya- sahibi” anlamında Hz. Ali’ye Rasûlullah (s.a.s.) tarafından verilmiş bir künye.

EBU YÛSUF(113/731-183/798)Hanefî mezhebinin imamı Ebû Hanife’den sonra gelen büyük Hanefi fâkihi .

ECEL:Belli bir zaman parçası ve bu parçanın sonu; vakit ve son.Birşey için belirlenmiş zaman dilimine ecel denir. İnsanın veya herhangi bir canlının eceli, kendisine tâyin edilen ömürdür. “Ecelin gelmesi” ise, tâyin edilmiş bulunan ömrün son bulması, yani ölümdür.Allah indinde her canlı için tâyin edilmiş bir ecel vardır. Eceli geldiğinde dünya hayatı son bulur.

ECR-İ MÜSEMMA:Belirlenmiş ücret, bedel.Ecr; bedel, ücret, ödül, sâlih amele verilen sevap; ecr-i müsemmâ ise; tef’il bâbında ismi mef’ul bir kelime olup konuşulan, belirlenen, tesbit edilen demektir. Terim olarak iş veya kira akdinde işe girerken veya akdi yaparken tarafların miktarını belirledikleri ücrete “ecr-i müsemmâ” denir. Akit sırasında miktarı belirlenmeyip iş yapıldıktan sonra veya kiralananda oturulduktan sonra emsal ücrete göre bilirkişi tarafından belirlenen ücrete ecr-i misil denir.

ECR-İ MÜSEMMA:Belirlenmiş ücret, bedel.Ecr; bedel, ücret, ödül, sâlih amele verilen sevap; ecr-i müsemmâ ise; tef’il bâbında ismi mef’ul bir kelime olup konuşulan, belirlenen, tesbit edilen demektir. Terim olarak iş veya kira akdinde işe girerken veya akdi yaparken tarafların miktarını belirledikleri ücrete “ecr-i müsemmâ” denir. Akit sırasında miktarı belirlenmeyip iş yapıldıktan sonra veya kiralananda oturulduktan sonra emsal ücrete göre bilirkişi tarafından belirlenen ücrete ecr-i misil denir.

EDİLLE-İ ERBAA:Dört delil: Kur’ân, Sünnet, İcmâ, Kıyas.

EHL-İ BEYT:Hz. Peygamber (s.a.s.)’in ev halkı. Ehl-i Beyt, bir evde yaşayan aile fertleri, aile demektir. İslâm fıkıh terminolojisinde bir terim olarak Hz. Peygamber (s.a.s)’in hısımlarından kendilerine zekât verilmesi yasaklanan aile fertlerinin tamamını ifade etmek için kullanılmıştır. Bu anlamda ehl-i beyt; Hz. Peygamber (s.a.s.) ve ailesi, Ca’fer, Âkil, Abbâs ve aileleridir. Şia’ya göre ise; Hz. Peygamber (s.a.s.)’in ailesi, eşleri ve çocuklarıyla Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’dir (Sahih-i Müslim, II . 751-752; .IV, 1873).Rasûlullah (s.a.s.) ile ehl-i beyt’e de salât ve selâm getirmek müslümanların bir görevidir (Ahmed b. Hanbel, Müsned, VI, 323).

EHL-İ HİBRE:Ehl-i Vukuf, bilirkişi, eksper, hakimin, kendi ihtisası dışında kalan alanlarda bilgisine başvurduğu, konunun uzmanı kişi veya kişiler.

EHL-İ KIBLE:Kıbleye dönüp namaz kılan müslümanlar, Ehl-i İslâm.

EHL-İ KİTAP:İslâm literatüründe yahudiler ve hristiyanlar için kullanılan bir tâbir, kitab ehli.

EHL-İ SÂLİB:Ehl-i Kitâb’tan hristiyanlar, Haçlılar.Arapça Sâlib kelimesi “haç” (istavroz, çarmıh) demektir. Ehl-i sâlîb, Haçlılar için kullanılır. Haç, Hristiyanlığın sembolü olan ve Hz. İsa (a.s.)’ın gerildiğine inandıkları birbirini dikey kesen iki çizgidir.

EİMME:İmamlar, İmam kelimesinin çoğulu. Kur’an’da misal, rehber, lider, önder, örnek, manalarında kullanılmıştır.

EİMME-İ ERBAA:Dört imam, ehl-i sünnet ekolünde tedvin edilmiş olan dört büyük mezhebin imamları hakkında kullanılan bir terim.

EİMME-İ SELÂSE:Üç imam. Hanefî mezhebinde İmâm-ı Â’zam Ebû Hanife Nu’man b. Sabit * (80-150/699-767) ile iki büyük öğrencisi olan İmam Ebû Yûsuf Yâkub b. İbrahim el-Ensârî* (113-183/731-799) ve İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî * (132-189/750-805) hakkında kullanılan bir terim.

ELFÂZ-I KÜFÜR:Elfâz’ın tekili olan lâfız; söz, sözcük ve ifade demektir. Küfür ve küfr ise “kefera” fiilinden mastar olup, sözlükte; bir şeyi örtmek anlamına gelir. Kalbindeki imanını örten kimseye de bu yüzden “münkir” veya “kâfir” * denilmiştir. Bir terim olarak, kişiyi küfre düşüren ve dinden çıkmasına sebep olan sözlere “elfaz-ı küfür” adı verilir.

EMÎRU’L MÜMİNÎN:Müminlerin emîri, halife, İslâm ümmetinin lideri, idarecisi anlamında kullanılan bu tabir, Hz. Peygamber (s.a.s.) in vefâtından sonra ilk olarak ikinci halife Hz. Ömer (582-644 M.) için kullanılmıştır. Yalnızca emîrlik unvânı ise Hz. Peygamber (s.a.s.)’ın önemli işleri idare etmek üzere tâyin ettiği kişiler için de kullanılmıştır. Harplerde kumandan olarak tayin ettiği kişiye emîr ifadesini kullandığı gibi, Hz. Ebû Bekir’i de hicretin dokuzuncu yılında hacca gidecek kafilenin başına hac emîri olarak tayin buyurmuştur.

ENBİYÂ:Peygamberler, Nebî kelimesinin çoğulu. Nebî, peygamber demektir. Farsça bir kelime olan ‘peygamber”in kelime anlamı; “haber getiren”dir. “Resul” kelimesi de peygamber demektir. Ancak nebî ile rasûl arasında şu fark vardır: Resul yeni dinî hükümler (şerîat) getiren peygamberdir. Nebî ise kendinden önce gönderilen peygamberin getirdiği hükümlerle amel ederek insanları Allah’ın birliğe ve yalnız O’na kulluğa çağıran peygamberdir. Kur’an’ın yirmi birinci sûresinin adı “Enbiya sûresi”dir. Sûrede peygamberlerin kıssalarından söz edildiği için bu adı almıştır.

ENSÂR:Mekke’den Medine’ye hicret ettikleri zaman (M. 622) Peygamber efendimiz (s.a.s.) ve muhâcirlere kucak açıp tüm imkânlarıyla yardım eden Medineli müslümanlar.

ESÂTÎRU’L-EVVELİN:Öncekilerin Masalları. “Esâtîr”, “setara” kelimesinden türemiş çoğul bir kelime olup, tekili, “ustûr, ustûre veya estîr, estıra” dır. Bâtıl olan, aslı olmayan uydurma hikâyeler ve “evvelîm” kelimesi ile birlikte, “İslâm öncesi milletlerin yazdıkları hikâyeler, masallar” manasına gelir.

ESBÂBU’N-NÜZÛL:Kur’an-ı Kerîm ayetlerinin iniş nedenleri.Bazı ayetler, Hz. Peygamber (s.a.s.)’e yöneltilen bir soru yada vukûbulan belli bir olay üzerine inerdi. Ayetlerin inişinde etken olan soru ya da olaya ‘nüzûl sebebi’ denir.

EŞ’ARİYYE:Ebu’l-Hasen el-Eş’ârî’nin (324/935-36) öncülüğünü yaptığı, kelâm metodunu benimseyen kelâm ekolü. Çoğulu “Eşâ’ira” gelir.

EŞHURU’L-HURUM:Haram aylar, hürmete lâyık aylar (Zilkâde, Zilhicce, Muharrem, Receb). Bu aylarda savaş yapmak yasak olduğu için bu adı almıştır.

EVS:Medineli bir kabile olup, İslâm döneminde ensârın bir bölümünü oluşturmuştur.

EVTAS OLAYI:Hicretin sekizinci yılında Huneyn gazvesinden sonra meydana gelen olay.

EYYÂM-I MA’DÛDE:Sayılı günler. Kur’an’da bilhassa Ramazan ayı ve Kurban Bayramı’nda teşrik tekbirlerinin alındığı günler için kullanılan bir tabir

 

18

Mayıs
2012

BAZI TERİMLER

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  390 Kez Okundu

AVRET:Vücudun açılması, gösterilmesi ve bakılması dinen haram olan yerlerine
ve organlarına dinî literatürde avret tabir edilir. Setr-i avret tabiri erkek ve
kadının namaz dışındaki örtünme vecîbesini de belirtmekle birlikte daha çok namaz esnasında belli uzuvların örtülmesini ifadede kullanılır.

“Hz. Peygamber’e ipek bir ferace hediye edilmişti. Hz. Peygamber
bunu giydi ve namaz kıldı. Sonra ondan pek hoşlanmamış bir biçimde üzerinden çıkararak ‘Bu müttakilere yakışmaz’ buyurdu” (Buhârî, “Libâs”, 12).

Atletizm (koşu): Günümüzde en yaygın uygulama imkânı olan spor
dallarından biridir. Koşu yarışmaları, bu sporu yapanların sağlığı açısından yararlı olduğu gibi, bunu izleyenler açısından da heyacan verici, dinlendirici ve hoş vakit geçirici özelliktedir. Hz. Peygamber’in, eşi Hz. Âişe ile zaman zaman koşu yarışı yaptığı, bu şekildeki yarışları teşvik ettiği ve sahâbenin de bu tür yarışmalar yaptığı kaynaklarda zikredilmektedir (Ebû Dâvûd, “Cihâd”, 68).
Güreş: Hz. Peygamber’in, kuvveti ile tanınan Rükâne adındaki birisiyle
güreştiği ve onu yendiği rivayet edilmiştir (İbn Hişâm, Siyer, I, 390-391).
Tam anlamıyla ata sporu olarak adlandırılmaya lâyık olan güreş, hem amatörhem profesyonel olarak teşvik edilmesi gereken bir spor dalıdır.
Okçuluk: Okçuluk ve atıcılık sporuna gelince Hz. Peygamber, “Onlara
karşı elinizden geldiğince kuvvet hazırlayın” (el-Enfâl 8/60) âyetindeki kuvveti,ok atma (remy) olarak açıklamıştır. Bunun yanında, Hz. Peygamber’in ok atmayı, öğrenmeyi ve uygulamayı teşvik ettiğine dair birçok rivayet vardır(Buhârî, “Cihâd”, 78; Müslim, “İmâre”, 169). Ancak, Hz. Peygamber, tâlimve uygulama yaparken hedef tahtası olarak canlı hayvanların kullanılmasını yasaklamıştır (Buhârî, “Zebâih”, 25).

Binicilik de Hz. Peygamber’in devamlı teşvik ettiği, kazananlara zaman
zaman maddî ödül verdiği, çoğu kere bizzat iştirak ettiği sportif
faaliyetlerdendir(Nesâî, “Hayl”, 16; Tirmizî, “Cihâd”, 22). Çocukluğunda yüzmeyi de öğrenen Resûl-i Ekrem atıcılık, binicilik ve koşunun yanı sıra yüzmenin de öğrenilmesi ve öğretilmesini teşvik etmiş, hatta bir babanın evlâdına karşı vazifelerinden söz ederken onları helâl rızıkla besleme, yazıyı öğretme yanında atıcılık ve yüzme öğretmeyi de zikretmiştir. Bu teşvikler sonucudur ki sahâbîler arasında bu tür faaliyetlerin oldukça yaygın olduğu, Hz. Ömer’in de gerek hutbelerinde Medine halkına, gerek mektup ve tâlimatlarında diğer bölge halklarına ve ordu kumandanlarına atıcılık, binicilik, yüzme, koşu gibi eğitici ve yetiştirici sportif faaliyetlere önem verilmesini, bunların çocuklara öğretilmesini istediği rivayet edilir (Serahsî, Siyerü’l-kebîr,I, 112-113

Halife , “bir kimsenin yerine geçen, onu temsil eden kimse”demektir.

1789 yılında Fransa’da yayımlanan İnsanHakları Bildirisi, Batı’da insan haklarının kazanılmasında en önemli adımlardanbiridir. Fransız Devrimi özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkelerini dünyaya ilân etmiştir.
1948 yılında Birleşmiş Milletler tarafından ilân edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannâmesi insan hakları konusunda dünyada atılan en ileri ve en kapsamlı adımdır.
Akid:Sözlükte, “bir şeyin kenarlarını toparlamak, ipin iki ucunu birbirine bağlamak”gibi anlamlara gelen akid, hukuk terimi olarak genelde “hukukî birsonucu meydana getirmek üzere karşılıklı iki iradenin birbirine uygun olarakaçıklanması” anlamını ifade eder.

Hileli artırma (neceş). Hz. Peygamber neceşi yasaklamıştır. Neceş,
satın almak niyeti olmadığı halde, başkalarını kandırmak maksadıyla, satışa arzedilmiş bir malı överek veya benzeri şeyler yaparak fiyatını yükseltmeye çalışmak şeklinde açıklanmaktadır. Diğer bir anlatımla neceş, müşteri kızıştırarak fiyatların yükselmesini sağlamaktır.

İbadet Vakti Açısından Konan Satım Yasağı:Böyle bir yasak, sadece cuma günü cuma namazı vakti hakkında vârit
olmuştur. Âyette, “Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında (ezan okunduğunda)alışverişi terkederek Allah’ı anmaya koşun” (el-Cum‘a 62/9)buyurulmaktadır.Bu âyetten hareketle İslâm hukukçuları, cuma namazı için bugün iç ezan denilen ezan okunduğu sırada yapılan alım satımların yasaklandığı konusunda görüş birliği etmişlerdir. Hanefîler, bu yasak hükmünü tahrîmen mekruh, çoğunluk ise haram terimi ile ifade ederler.

Şüf‘a:Fıkhî bir terim olarak şüf‘a, “sahibine, satım akdine konu olan bir akarı,müşteriye mal olduğu bedel karşılığında mülkiyetine geçirme yetkisi verenbir hakkı” ifade eder.
Takas:Borç ilişkilerinin özel bir türü olan takas (Arapça’da mukassa) hukuk dilinde,“iki kişi arasındaki karşılıklı borçların birbirine mahsup edilmesi”ni ifade eden bir terimdir.
Satım Çeşitleri:İslâm hukukunda satım akdi, satış bedelinin (semen) belirlenme tarzına göre murâbaha, tevliye, vedîa ve müsâveme şeklinde dört kısma ayrılarak incelenir.

13

Mayıs
2012

DİNLER TARİHİ NOTLARI

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  541 Kez Okundu

1-İmam Gazali (ö.1111) Din kul l ile Allah arasındaki  muamele  olarak tarif etmektedir.

2-İlk Dinler tarihi  kürsüsü  1873  de Cevevre  Üniversitesinde  kurulmuş, bunu  1876 yılında  Hollanda da  kurulan  4 yeni  Dinler  Tarihi  kürsüsü  takip etmiştir.

3-Sintoizmin  kutsal kitabı  KOKJİKİ denilen  eski  nesneler  kitabıdır.

4-Hinduizm Kutsal kitapları  Vedalardır bu kitapların  dili Sanskritçedir.Ölülerini yakarak, Ganj Nehrine atarlar. Yakmalarındaki sebep ruhun ölümsüzlüğüne olan inançlarıdır.

5- Budizm’de İman  kararına  “ tri-ranta ” ( üç cevher ) denir. “ Buda’ya sığınırım, dhammaya  sığınırım ve sanghaya sığınırım “ şeklinde ifade edilir.Budizmin kitabı yoktur.

6-Sihizm: Hindistan ‘da ortaya çıkan İslam ve Hinduizm karışımı bir dindir.Sihizmin kurucusu Guru Nanak’tır.

 7-Caynizm:Buda ile aynı dönemde yaşamış olan Cina(Mahavire)’ya dayanır. Buduizme yakındırlar fakat züht hayatını daha çok önem verirler.

8-NİRVANA: Doğum – ölüm girdabından kurtulma. Aydınlanma

9-OM: Hinduizm’in simgesidir. Bizdeki besmeleye benzer.

10-Şaman;İlkel kabilelerde dini ayinleri yöneten büyü yapan gelecekten haber veren din adamlarıdır.

11-Hint Dinleri:Hinduizm, Budizm, Caynizm, Sihizm’dir.

12-Çin ve Japon Dinleri: Konfüçyanizm, Taoizm, Şintoizm.

13-Konfüçyanizmin Kurucusu Çin’in büyük filozoflarından olan Konfüçyüs’tür.  

14-Taoizmin Kurucusu Lao – Tzu’dur. Tao Te King  ( Hikmete Götüren Kitap ) Taoizm’in kitabıdır.

15-Zerdüş’lerin  kutsal metinleri Gathalar (Avesta)dır. Zerdüştlerin tanrısı Ahura Mazdah’dır.

16-Dinler Tarihi metod olarak Tarihi Karşılaştırmalı Metodu kullanır.
17-Dinler Tarihi işlemleri esnasında filoloji (dilbilim ), antropoloji (insanbilim ), etnoloji (halkbilim ), arkeoloji,mitoloji,sosyoloji ve psikoloji bilimlerinin verilerinden faydalanır.
18-Dini fenomenlerin dışavurumlarından haraket ederek onları isimlendiren ve sınıflandıran bilim Din Fenomenolojisi’dir.
19-Din-Toplum ilişkisini ve bu ilişkileden doğan fenomenleri ve dini grupları inceleyen bilim Din Sosyolojisi’dir.
20-Dinin fert üzerindeki etkilerini ve fertlerin dinden kaynajklanan tecrübe,his ve beklentilerini inceleyen din bilimi Din Psikolojisi’dir.
21-Başta Tanrı inancı olmak üzere ,dini elsefesi’dir.inanç ve hükümlerin mantığını ve geçerliliğini inceleyen bilim Din Felsefesi’dir.Diğer dinleri tarafsız olarak inceleyen ilk müslüman bilginler ; Ebul_Meali Muhammed b. Ubeydullah (Beyanül Edyan ) ve Biruni (El Asarul Bakiye ve Kitabut_Tahkik Mal,il_Hind ) tir.
22-Tarihi Edyan yazarları ; Ahmet Mithat Efendi , Mahmud Esad b. Emin seydişehri , Es’ad, Şemsettin Günaltay’dır.
23-Dinler Tarihi yazarları ; H. Ömer Budda , Ömer Rıza Doğrul , Annamarie Schimmel , Mehmet Toplamacıoğlu , Ahmet Karaman , Ekrem Sarıkçıoğlu , Günay Tümer , Şaban Kuzgun , Mehmet Aydın ‘dır.
-Osmanlı devletinin son zamanlarındaTarhi Edyan adı altında bazı kitaplar yayınlanmış ve 24Dinler Tarihi eğitim kurumlarında ders olarak okutulmuştur.
-İslam inancına zaman içerisinde diğer din ve kültürlerden taşınan hurafelere İsrailiyat adı verilir.
25-Kur’an_ı Kerimde bulunan Arapça olmayan bir takım kelimelere Tefsir usulünde Garibu’l Kur’an adı verilir.
26-Din kelimesi Arapçada ve Kur’an’da Kanun, Teslimiyet, Egemenlik, Yol gibi anlamlarda kullanılmıştır.
27-Dinin kaynağını bilimsel metodlarla Tanrısal ilk vahye dayandırmaya çalışan filolog Max Müller’dir.
28-Dinler temelde insanın kurtuluşunu esas almıştır.
29-Belli bir kurucusu , inanç sistemi, kutsal kitabı olmayan ve belli bir kabileye ait olan ve yayılma özelliği olmayan dinlere Geleneksel Dinler adı verilir.
30-Hem dinin hem insandaki din duygusunun kaynağı Allah’ tır.
31-Kur’an da Mecusilik adıyla anılankurucusu Zerdüşt , Tanrısı ise Ahura Mazdah olan din Zerdüştilik’tir.
32-Temel prensibi tabiattaki düzeni takip etmek olan ve bu şekilde huzura kavuşulacağını savunan, mensuplarının çoğunun Çin’de yaşadığı din Taoizm ‘ dir.
33-Adını kurucusu Konfiçyüs’ten alan ve Ahlaki öğretilerin ön planda olduğu din Konfiçyüsçülük’tür.
34-Canlılara zarar vermemeyi büyük ahlaki vazife edinen , Tanrı yerine Tirthankara denilen kutsal varlıklara tapınan ve alemin ebediliğine inanan din Caynizm ‘ dir.
35-Günümüzde yaşayan dinlerin nüfus bakımından en yaygın olanı Hıristiyanlık ‘ tır.
36-Dinin başlangıcının Totemizm olduğunu savunan bilim adamı E. Durkheim ‘ dir.
37-Dinin başlangıcının Büyü olduğunu savunan bilim adamı J. G. Frazer ‘ dir.
38-Dinin başlangıcının Animizm olduğunu savunan bilim adamı E .B. Taylor ‘ dur.
39-Dinin tanımlanmasına sosyolojik açıdan yaklaşan ve sosyolojik bir din tanımı yapan bilimcisi E. Durkheim ‘ dir.

40-Yahudilerin atası Hz. İbrahim’e (eberin atası ) anlamına gelen İbrani , konuştuğu dile ise İbranice denmiştir.
41-Yahudiler Hıristiyan topraklarında İsraeli İsraelite , Müslüman topraklarında ise Musevi adını kullanmışlardır.
42-Babil sürgünü dönüşü Asurluklar tarafından topraklarına yerleştirilip Yahudiliği kabul etmiş Samiriler’den kendilerini ayırmak için Yahuda Halkı adını alan Yahudiler bundan sonra Yahudi olarak anılmaya başlanmıştır
43-Kur’an’da Hz İsa’ dan öncekiYahudilere kasteden İsrailoğulları , daha sonraki Yahudileri kasteden Yahudi ismi kullanılmıştır.
44-Kral Süleyman’ın inşa ettiği mabed Bet Hamiktaş (Kutsal Ev ) İslam tarihindeki adı ile Mescid_i Aksa ‘ dır.
45-Yahudilerin 1.Mabed Dönemi , Kral Süleyman’ın Tanrının Hz Musa’ya vadettiği gibi Kudüs’ teki Marah dağında mabed inşa etmesiyle başlamıştır.
46-Yahudilerin 2. Mabed Dönemi , Pers Kralı Kores’ in Yahudilerin Kudüs’e dönmelerine izin vermesi ve Yahudilerin Ezra önderliğinde mabedi yeniden inşa etmeleriyle başlar.
-Yahudi din adamlarına göre Yahudi olmanın dini ve ırki en önemli şartı Yahudi bir anne-babadan veya Yahudi bir anneden doğmaktır.
47-Hz. Musa ya vahyedilen ON EMİR: Başka tanrı edinmeyeceksin, Put yapmayacak ve hiçbir şeyin resmini yapıp tapmayacaksın, Tanrının adını boş yere ağzına almayacaksın, Cumartesi günü daima hatırlayıp onu kutsal bileceksin , Babana ve annene hürmet edeceksin, Öldürmeyeceksin, Zina yapmayacaksın, Çalmayacaksın, Komşuna yalancı şahitlik yapmayacaksın, Komşunun malına ve ırzına göz dikmeyeceksin.
48-Hz. Musa Tanrı’nın kendisine vahyettiği ayetleri bir kitap haline getirerek iki levha ile birlikte daha sonra İsrailoğullarının göç yolunda daima yanlarında taşıyacakları Ahit Sandığı (Tabutu’l-Ahd) içine koydu.
49-II. Mabedin yıkılması sonucu Tevrat’ın tefsirine ağırlık veren Yahudiler, Şam ekolünden sonucunda Mişna, Bağdat ekolü sonucundada Kudüs Talmut’u meydana gelmiştir.
50-Yahudiliğin kutsal metinleri yazılı ve sözlü bölümlerden oluşmaktadır. Yazılı metinler Türkçe’de Eski Ahid olara bilinir bunlar, Tora (Tevrat ) , Neviim ( Peygamber) , Ketuvim (Kitaplar) bölümlerinden oluşur.
51-Hıristiyanlık öncesi Yahudi mezhepleri ; Ferisilik, Sadukilik, Essenilik ‘ tir.
52-Hıristiyanlık sonrası Yahudi mezhepleri ; Rabbani Yahudilik ve Karailik ‘ tir.
53-Hz. Musa’ya Tanrı’nın kendisine vahyettiği ON EMİR Tevrat’ın Çıkış ve Tesniye bölümlerindedir.
54-Yahudiliğin en temel özelliği onun bir Ahid dini olması, Kutsal topraklarv ( Filistin ) , Mabed ve Mesihçilik’ tir.
55-Yahudilikte pek çok ibadet mabette gerçekleşmesi gerekir. Bu mabed herhangi bir Sinagog ( havra ) değil, Kral Süleyman’ın inşa ettiği ve pek çok kez tahribata uğrayan ve bugün sadece Batı Duvarı sağlam kalan Yahudilerin kotel dedikleri ve önünde ağıt yaktıkları Bet Hamiktaş’ tır.
56-Yahudiliğin inanç esasları XII: yy da Maimonides tarafından Hırıstiyanlık ve İslamiyet inanç sistemlerinden faydalanarak 13 madde olarak belirlenmiştir.
-Yahudiliğin onüç maddelik inanç esasları arasına Mesihçilik inancını koyan Maimonides’ tir.
57-Yahudiler günlük ibadetlerini mabedi temsil ettiğine inandıkları Sinagoglarda yaparlar.
-Sinagoglarda bulunması gereken üç şey : Kutsal dolap, Miharap ve Kürsü (Teva ) ‘ dür.
58-Günde üç vakit ibadet eden Yahudiler sinagoglara kadınlar başörtülü olarak , erkeklerde kipa denilen şapka giyerek girerler ve Siddur denilen dua kitabından bölümler okurlar.Amida denile ayakta yapılan dua ibadetin asıl kısmıdır.
59-Yahudiler Hac bayramları olan Şukkot, Fısıh ve Şavuot’ ta hacca gitmek zorunda olmalarına rağmen mabedin yıkılmasında dolayı bu ibadetlerini yerine getirememektedirler.
60-Yahudiliğin en önemli hususlarından olan evlenme töreninde Haham nezaretinde Ketuba denilen evlilik sözleşmesi imzalayan
Yahudiler Hubba denile evlilik çadırına girerler.
60-Günümüzde Yahudi Mezhepleri : Ortadoks Yahudilik , Hasidizm, Reformist Yahudilik ve Muhafazakar Yahudilik’ tir.
61-Ortadoks Yahudiler ; Tevrat’ın ve din bilgini rabbilerin mutlak otoritesini kabul ederler , On Emir’ e uymada çok dikkatli davranırlar ve Ferisilikle başlayıp Rabbani Yahudilikle devam eden ana bünyenin günümüzdeki temsilcileridir.
62-Hasidizm :Tüm hayatı dine adayan , çok çocuk yapıp onlar sıkı bir eğitime tabi tutan ,herhangi bir işte çalışmayan , özel giysilerle dolaşan aşırı Ortadoks Yahudilerdir.
63-Reformist Yahudilik : Yahudiliği yalnızca İsrailoğullarına mahsus bir din olarak görürler ve Tevrat’ı Tanrı tarafından indirilmiş bir kitap olarak değil atalarının yaşadığı dini tecrübe olarak görürler.Ayrıca Tevrat’taki yaratılış hikayesi yerine Darwin’in Evrim teorisine inanırlar.
64-Muhafazakar Yahudilik : Geleneksel Yahudilik ilkelerine uyarlar ancak uygulamada Ortadoks’lar kadar katı değildirler.
65-Samiriler : Hz. Musa ‘yı dinin gerçek takipçisi olarak görürler ve İbadetlerinde Müslümanların ibadet şekline çok yakın olan Rüku ve Secde içeren bölüümler vardır.

66-Kur’an’da Hıristiyanlar için Nasrani ve Nasara kelimeleri kullanılmıştır.
67-Bugünkü Hıristiyanlığın kurucusu Pavlus sayılır.
68-Pavlus’a göre Tanrı ; oğlu İsa’yı ,insan şeklinde yeryüzüne göndererek Adem’in günahını ortadan kaldırması için onu çarmıhta feda etmiş ve insanlığı kurtarmıştır.
69-Piskoposlar ve kilise temsilcilerinin din ve disiplin konuları üzerinde tartışmak için düzenledikleri resmi toplantılara Konsül adı verilir. Hıristiyanlığın şekillenmesi açısında önemli sayılan 4 konsül vardır.bunlar; İznikkonsülü, İstanbul konsülü, Efes konsülü ve Kadıköy konsülü’ dür.
70- 325 Yılında İznik’te toplana konsülde , İncillerin sayısı 4 ‘e indirilmiş ve Hıristiyanlığın inanç esasları oluşturulmaya çalışılmıştır.
71-381 de toplanan İstanbul konsülünde Kutsal Ruh’un da Tanrılığına karar verilmiş ve böylece Teslis (üçlü Tanrı anlayışı) ‘ in unsurları tamamlanmıştır.
72-431 de Efes’ te toplanan konsülünde ,Meryem’e Tanrı doğuran (Theotokos) ünvanı verilmiş ve Nestoryus afaroz edilmiştir.
73-451 de toplanan Kadıköy konsülü karaları sonucunda Monofizit görüşü benimseyen Antakya Süryani, Habeş Kıpti ve Ermeni Gregoryan Kiliseleri ortaya çıkmıştır.
-Doğu-Batı ayrılığı sonucunda Latin Roma Kilisesi Katolik yani Evrensel, Bizans kilisesi ise (Özebağlı) manasında Ortadoks olarak adlandırıldı.
74-Martin Luther’in reform haraketi, mevcut dini anlayış ve uygulamaların bir kısmını reddeden Protestanlığı doğurmuştur.
doğu-Batı ayrılığından sonra kendine özgü dini inanç ve uygulamalarını genişleten Katolik kilisesi , siyasi alandaki boşluğuda doldurarak her alanda egemen olmuştur.Özellikle din , bilim ve düşünce alanında kendini gerçek otorite olarak görmesi bilimsel gelişmelerin önünü tıkayarak din-devlet ve din-bilim çatışmalarına neden oldu.
75- II:Vatikan konsülünde ilk defa diğer din mensupları ile ilgili kararlarda alınmış ve onlarla iyi münasebetler kurulması benimsenmiştir.
76-II:Vatikan konsülünde ele alınan en önemli konulardan biride Okümenizm’ dir.Okümenizm ; Tüm Hıristiyan Kiliselerinin evrensel birliğini ifade etmektedir.

77-Hıristiyanlığın kendine mahsus temel özellikleri ; Asli Günah, Kurtuluş, Teslis (üçlü tanrı anlayışı) , Ahit, Mesihçilik ve Misyonerliktir.
78-Teslis (üçlü tanrı anlayışı) ‘e göre Tanrı, Baba, Oğul ve Kutsal Ruhtan oluşan üçlü bir görünümdedir ve bu inanç Hıristiyanlığın inanç esaslarının çıkış noktasıdır.
Hıristiyanlığın inanç esasları, Havariler inancı temel alınarak 4. ve 5. yy’ larda konsüllerle belirlenmiştir.
79-Hıristiyanlığın kutsal kitabı kitab-ı Mukaddes , Tanrının Musa ile yaptığı ahit’e ait kutsal metinler yani Yahudi kutsal metinleriv Eski Ahit ve İsa’dan sonra yazılan Yeni Ahit’teki metinlerin tamamından oluşmaktadır.
80-Kaleme alınmış ilk İncil Markos İncili, daha sonra ise Mattave Luka İncilleri yazılmıştır.Bu incilleri Yuhanna incili takip etmiştir.
81-Hıristiyan kilisesinin ilk örneği İsa’nın ölümünden on gün sonra Kutsal Ruh’un havarilere inmesiyle resmen kurulmuştur.
82-M.S 313′ te Hıristiyanlara serbestik tanınması ile Hıristiyanlar ibadet mekanları oluşturmaya ve bunlara kilise denmeye başlayınca kilise ibadet mekanlarının adı olmuştur.
83-Hıristiyanlar baharda Hz. İsa’ nın öldükten sonra yeniden dirilişi anısına Paskalya bayramı olarak kutlarlar.
84-Tüm Hıristiyanlığın kabul ettiği iki sakrement olan Vaftiz ve Evrastiya yanında kuvvetlendirme, evlilik, ruhbanlık, son yağlama sakrementleride uygulanmaktadır.
85-İsa’nın ölmeden önce havarileriyle yediği son akşam yemeği nin anısına yapılan ve Hıristiyan inanç ve ibadetlerin temelini oluşturan ayin Evrastiya’ dır.

86-Katolik Mezhebinden ayrılarak ortaya çıkan bazı küçük mezhepler vardır:

1- Keldani Mezhebi
2- Ermeni Mezhebi
3- Süryani Mezhebi
4- Maruni Mezhebi
5- Kıpti Mezhebi

87-Protestan Mezhebi öncelikle kendi bünyesinde üç ana kola ayrılmıştır:

1- Lutheryanizm,
2- Kalvinizm,
3- Anglikanizm.

88-AHD-İ ATİK: İki kelimeden meydana gelen bir terimdir. Ahd, “sözleşme”, Atik ise, “eski” anlamına gelmektedir. Ahd-i Atik, “eski sözleşme” demektir. Ahd-i Atik kelimesiyle Yahudilerin mukaddes kitabı olan “Tevrat” kastedilir.
89-AHD-İ CEDİD:İncil.Kitab-i mukaddes`in sadece hiristiyanlara ait olan ikinci kisminin adi. İncil kelime olarak “müjde, tâlim ve öğretici” anlamına gelir.
90-CİVİTLER:Katolik Hiristiyanligin Isa Cemiyeti d denilen ikinci büyük tarikati.
91-ÇAN:Hiritiyanlikta ayin vaktini haber vermek üzere kullanilan alet.8. yüzyilda piskopaslar tarafindan kullanilan ca „ mukaddes su „ ile yikanan can kilisenin asli unsurlarindan sayilmaya baslanmistir.Hadislerde“ceres“ kelimesi gecmektedi.
92-ÇARMIH:Hiristiyanlarin Hz.Isa icin söz konusu ettikleri, tarihin cesitli dönemlerinde uygulanan bir idam sekli.
93-DİNLER TARİHİ:Dinler tarihi; tarih ve dil metodlarini kullanarak, dinleri, dogus, ve gelismesinden , inanc, ibadet ve ahlak konularina kadar, tarihi seyir icinde inceleyen bir disiplindir.
94-EHL-İ SALÎB: Ehl-i Kitâb’tan hristiyanlar, Haçlılar.Arapça Sâlib kelimesi “haç” (istavroz, çarmıh) demektir. Ehl-i sâlîb, Haçlılar için kullanılır. Haç, Hristiyanlığın sembolü olan ve Hz. İsa (a.s.)’ın gerildiğine inandıkları birbirini dikey kesen iki çizgidir.Haç sâhipleri. yerine getirmekte kolaylık duymaktır. (İmâm-ı Rabbânî)Târihte papalığın teşvikiyle müslümanlara karşı birleşerek seferler tertipleyen, milyonlarca insanın canına kıyan, devletlerin yıkılmasına sebeb olan hıristiyan milletler topluluğu, haçlılar, hıristiyanlar.1099 (H. 492) senesinde Ehl-i salîb orduları Kudüs’e girmeye muvaffak oldular. Şehre girince müslüman ve yahûdî 70.000 kişiyi boğazladılar. Câmilere sığınan müslüman kadınları ve çocukları hiç acımadan öldürdüler. Kalbde hakîkî tasdîkin, doğru îmânın bulunmasına bir alâmet, Ef’âl-i mükellefîni Sokaklardan sel gibi kan aktı. Sokakları dolduran ölüler yüzünden yollar tıkandı. Ehl-i salîb o kadar vahşîleştiler ki, daha Almanya’da Ren nehri kıyılarında iken, rastladıkları on bin yahûdîyi orada boğazladılar
95-EHL-İ KİTAP:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.
96-EKÂNİM-İ SELÂSE :Uknum kelimesinin çoğulu olup sözlükte “asıl esas ve temel” anlamına gelmektedir. Dînî ıstılahta ise Hristiyanlarca Allah anlayışının teşekkül ettiği üç sıfatın birbiriyle olan ilişkisini sağlayan baba oğul ve Ruhu’l-Kudüs demektir. Bu üç esas (ekânîm-i selâse) şöyle açıklanmaktadır; Allah Teala’dan ibaret olan zat (baba) İsa’dan ibaret olan ilim (oğul) ve Meryem’den ibaret bulunan hayat (zevce) dir.
97-ENDÜLÜJANS:Günahlardan kurtulmak amaciyla kiliseden satin alinan belge.
98-ENDÜLÜS:İslam hakimiyetindeki İspanya.Endülüs, Ispanya`nin güneyinde 8.yüzyil yasamis bir medeniyet, cografya ve imparatorlugun adidir. Önceleri bu devletin adiyla, sonralari bir davanin adi oldu. Fetihlerin yikilisina kadar her safhasinda binbir ibret levhasi tasiyan bir sembldür Endülüs..711 yilinda Tarik bin Ziyad tarafindan fethedildi. 1492 yilina kadar devam etti.
99-ENGİZİSYON MAHKEMELERİ:Hiristiyanlik`tan uzaklasan veya dini esaslara aykiri davranan kimselri cezalandirmak icin kurulan Katolik kilise mahkemeleri.Kilisenin baskanliginda toplanir, genellikle kilisenin ögretilerine karsi cikanlara ölüm cezasi verirdi.
100-ESFAR-İ HAMSE:Esas itibarı ile Tavrat 39 fasıldan neydana gelmiştir. Bunlardan ilk 5 kitaba “esfâr-i hamse” (beş büyük kitap) denir. Bazı kaynaklara nazaran da esas Tevrat bu beş kitaptan ibarettir. (el-Müncid 337)Tevrat’ın içine aldığı beş bölüm şunlardır:
1- Tekvin: 2- Çıkış: 3- Levîliler: 4- Sayılar: 5- Tesniye:.
101-EVHARİST:Isa`nin carmiha gerilmeden önce harvarileriyle yedigi son aksam yemegi anisina icra edilir.Katolik, Ortadoks ve Protestan Hiristiyanlarca düzenli olarak Pazar günlerim yapilmaktadir.”Kutsal Komünyon”,”Mass”,”Rabbin Son Aksam Yemegi” ve “ Ekmek ve Sarap Ayini” olarak da bilinen bu sakramente Evharist denir.
102-EVÂMİR-İAŞERE:Allahü teâlânın Tûr dağında Mûsâ aleyhisselâma bildirdiği on emir. Yahûdîlikte uyulması şart olan on kâide.Mûsâ aleyhisselâm Tûr dağında Allahü teâlâ ile konuştu. Allahü teâlâ ona Evâmîr-i aşereyi bildirdi. O da bunları kavmine bildirdi.

103-HİNDUİZM:Hindistan`in geleneksel dini.Hinduizmin en eski/ en temel yazılı kaynağı;Vedalar.
104-HAHAM:Yahudilerin , musevilerin din adami.
105-HAHAMBAŞI:Yahudi cemaatinin dini lideri.
106-HAÇLI SEFERLERİ:Hacli seferlerini baslatan devletler:Bizans imparatorlugu.Papalik, Almanya, Fransa, Ingiltere, Napolik kralligi.Hacli seferlerinin nedeni:Batili hiristiyanlarin, papalarin tesvikiyle Kudüs`ü müslümanlarin elinden kurtarmak Anadolu ile Avrupa`da bulunan müslümanlari buralardan atmak amaciyla gerceklestirdikleri seferlerin genel adi. Hacli seferlerine karsi koyan devletler:Anadolu selcuklu devleti,Musul atabeyligi,Eyyübiler,Memlukler,Suriye selcuklulari, Sam atabeyligi, Danismendler, Fatimiler, Saltuklar, Artukklar.
107-HANÎF DİNÎ :Hz. İbrahim tarafından temsil edilen tevhid esasına dayalı hak din.Hanîf kelimesine lügat itibâriyle çeşitli mânalar verilmişse de genellikle kabul edildiğine göre “hakka ve doğruya yönelen, istikamet üzere bulunan kimse” demektir. İslâm literatüründe ise câhiliye döneminde her türlü sapıklıktan ve putperestlikten yüz çevirerek hakka yönelen, Hz. İbrahim’in dinine tâlip olarak yalnız bir Allah’a inanan kimseler için ad olmuştur.Peygamber Efendimizin nübüvvet ile görevlendirilmeden önce Arap Yarımadası’nda putperestliğin hâkim olduğu ve insanlığın dalâlet içerisinde bulunduğu cahiliye döneminde putlardan ve her türlü sapıklıktan yüz çevirerek, Hz. İbrahim dini olan hanîfliğe tâbi olmuş, hakka yönelerek hak dinin arayışı içerisine girmiş kişiler, çok az da olsa mevcut idi. İslâm tarihi kaynakları bunların bir kısmından ve faâliyetlerinden bahseder. Meselâ bunlardan birisi Varaka b.Nevfel idi.(Şamil İslam Ansiklopedisi)
108-HAVARİYYUN:Havâriyyûn, İsa (a.s.)’nın peşinden giden saf ve has mü’minler. Bunlar, İsa’ya (a.s.) yardım

109-Hiristiyanlik:Hiristiyan dini, Isevilik,Nasraniyet
110-HIRİSTİYANLIK FIRKALARI:Hıristiyanlık Fırkaları: Hakikate sahip olduğuna inanan Hıristiyanlık, diğer dinler ve mezhepler konusunda çok müsamahasızdırlar. Hıristiyanlık çekişmelerle bölümdü.Coğrafi bir plan olarak eski şark kiliselerinden başlayıp Doğu Avrupa Güney Avrupa Katoliklerdi, Kuzey Avrupa ve Kuzey Amerika Protestanlarını zikredebiliriz.
1. Eski şark kiliseleri: A)Monofizitler B) Nasturiler .2-Rum Ortodoks kilisesi: Batı katoliğinden 1054 yılında kesin olarak ayrılmıştır.
1-Roma Katolik kilisesi: Kendilerini havarileri birincisi olan Petrusun vekili Papalar Katolikliği Hıristiyanlığın geçerli unsuru saydılar. Papa yeryüzü Hıristiyanlığının temsilcisi ve Hz. İsa’nın vekilidir.
2-Protestanlar: Tanrı ile insan arsına giren kilise otoritelerini, adamlarını red ederler. Martin Luther en ünlü simalarandandır. Calvin de eklenebilir.
3-Milleraniste gruplar,
4Mormonlar: Kuzey Amerika’da ortaya çıkıp ilgi uyandıran fırkalardan birisidir. Kurucusu Joseph Smith (1805-1844)
110-İBRÂNÎ:Eski yahûdî sülâlesi veya o soydan olan. Yahûdî topluluklarından birine mensûb kimse.
111-İSLAMİYET –BUGÜNKÜ HRİSTİYANLIK FARKLARI : Özetle söylemek gerekirse; İslâmiyet ile bugünkü Hristiyanlık arasındaki belli başlı ayrılıklar şunlardır:
1. Hristiyanlık’ta teslis akidesi olduğu halde İslâm’da tevhid akidesi vardır.
2. İslâm bütün semâvî dinleri ve peygamberleri içine alır; Hristiyanlık ise, yalnız Kitab-ı mukaddes’i hak bilir ve Kur’an-ı Kerim’i vahye dayalı bir kitap olarak kabul etmez.
3. Hristiyanlık, insanın doğuştan günahkâr olduğunu ve bu sebeple temizlenmesi için vaftiz edilmesi gerektiğini savunur; İslâm ise, bütün insanların günahsız doğduğunu ve hiç kimsenin bir başkasının günahını yüklenmeyeceğini belirtir.
4. Hristiyanlıkta papaz ve rahiplerin günah çıkarmak ve affetmek yetkisi vardır; İslâmiyet’te ise, günahlar yalnız Allah tarafından bağışlanır.
5. Hristiyanlık’ta Hz. İsa’nın sözleri Allah kelâmı olarak telakki edilir; İslâmiyet’te ise, ilâhi emirler vahiy yoluyla, Cebrâil vasıtasıyla bildirilir.
6. Hristiyanlar’a göre İsa (a.s) çarmıha gerilmiştir. İslam’a göre ise, Allah onu kendi katına yükseltmiştir.
7. Her ne kadar bugünkü Hristiyanlar, kendi dinlerinin son din olduğunu iddia ediyorlarsa da, bu iddiânın İslâm nazarında hiç bir geçerliliği yoktur. Çünkü
“Allah katında din, şüphesiz İslâmiyet’tir…” (Âli İmrân: 3/19)
“Kim İslâm’dan başka bir dine yönelirse, onunki kabul edilmeyecektir ve o, âhirette de kaybedenlerden olacaktır” (Âli İmran: 3/85)
(Ahmet Güç, Şamil İslam Ansiklopedisi)
112-İSRALİYET:İsrailogullarinin kitaplarında olup, oralardan aktarılmış uydurma hikayeler.Yahudilikten,Hıristiyanlıktan ve diğer kültürlerden, İslamiyete giren rivayetlerdir.Kelime olarak İsrail oğullarına nisbet edilen rivayetler manasınadır. İslâmî terimler içinde, umumiyetle Yahudi kültüründen islamiyete geçen, daha doğrusu İslâmî rivayetler arasına karışan çoğu Tevrat’tan nakledilmiş şeylere denir.
113-İSRAİLOĞULLARI:Yahudiler, Yakub aleyhisselamın on iki oğlundan türemiştir. Hazret-i Yakub’un adı İsrail olduğu için, bunlara Beni İsrail, yani İsrail oğulları denildi.
Yahudilik, İsrail oğullarından Hz. Musaya iman edenlerin dinidir. Hz. Yakubun bir ismi de İsraildir. İsrail, Abdullah, Allahın kulu demektir. Hz. Yakubun 12 oğlundan çoğalan insanlara (Beni İsrail) denir. Beni İsraile Peygamber olarak gönderilen Hz. Musa, Tevratı getirdi.
İsmi Yâkûb olup İbrânicede Saffetullah, yâni ”Allahü teâlânın sâf ve temiz kıldığı kul” mânâsına gelmektedir. Diğer adı İsrâil olup ”Allah’ın kulu” mânâsına gelmektedir. İbrâhim aleyhisselâmın küçük oğlu olan İshâk aleyhisselâmın oğludur. Yâkûb aleyhisselâmın on iki oğlu vardır. Bu yüzden, onun on iki oğlunun torunlarına Beni İsrâil, yâni İsrâiloğulları denilmiştir. Oğullarından her birinin sülâlesine ”Sıbt”, hepsine birden torunlara mânâsına gelen ”Esbât” denir. Sonradan Yahûdi adı verilmiştir.
İstidrak:Sözlükte, bir nesne ile diğerini anlamak istemek, kaçırılan bir şeyi diğer bir 114-İZNİK KONSİLİ:Hiristiyanlik tarihindeki ilk genel konsil(325)
115-KADİYANLIK:Mirza Gulam Ahmet Kadiyani(ö.1908) tarafindan kurulan dini hareket.On dokuzuncu yüzyılda, Hindistan’da Mirzâ Gulâm Ahmed tarafından kurulan bozuk yol. Kurucusunun doğum yeri olan Kâdiyan kasabasına nisbetle bu adla anılmaktadır. İsmine nisbetle, Ahmediyye de denilmektedir.
116-KARNAVAL:Kötü ruhları kaçırmak için korkunç maskeler takma töreni. Hıristiyanların büyük perhizinden önce yapıldığı için, İtalyanca et kaldırmak anlamına gelen carnelevare kelimesinden türetilmiştir. Kaynağı hıristiyanlıktan çok öncedir. Güneş ışınlarının bir süre gökte hapsedildikten sonra yeniden özgür bırakıldıkları inancıyla ilgilidir. Karnavalda kullanılan hayvan maskeleri, aynı zamanda, hayvanlara tapanlardan hıristiyanlığa geçmiş bir putperest geleneğidir.
117-KATOLİKLER:Basindaki kisiye Papa denir.Dinsel merkezi Roma`dir.Inanc ve ahlak alaninda papanin otorite kabul edildigi, Hiristiyanligin en kalabalik cemaatini teskil eden hiristiyan kilisesi/merkezi..
118-KİTAB-İ MUKADDES:Ahd-i Atik ile Ahd-i Cedid`den olusan hiristiyan kutsal kitabi.
119-KONSÜLLER:Konsüller Akide ibadet ve kilise nizamını düzenlemek için emeklerin (Piskoposların ) teşkil ettiği şuraya “konsül” denir. Hıristiyanlık tarihinde ilk konsül 105 yılında Kudüste toplanıp Yahudi olmayanların sünnet olma meselesini görüştü ve onların sünnet olması gerekmediği hükmünü kararlaştırdı. Konsüller dünya çapında ve mahalli olmak üzere iki nevidir. İlk konsüller papa tarafından değil imparator tarafından teşkil edilmiştir. Onların tek tek incelenmesi imparatorların konsüllerde oynadıkları rolün önemini göstermektedir. 1-İznik konsülü (325): Aziz Arius un karşısında olanların zaferini temin etti,2-İstanbul l. konsülü (381),3-Efes konsülü (431),4-Kadıköy konsülü (451),5-İstanbul 2. konsülü (553 ),6-İstanbul 3. Konsülü (680-681),7-İznik 2.konsülü(787),8-İstanbul 4. konsülü (869-870),9-Trente konsülü (1545-1563): Bu konsül, Katolik din esaslarının hemen hemen hepsini gözden geçirmiş olmazsı itibarı ile oldukça önemlidir. 10-Vatikan l. konsülü (1869-1870),11-Vatikan 2. Konsülü (1962-1965): Hıristiyanlığın zahiri ihtişamı yönüyle bu en büyük konsülün akdedilmesi papa Jean 13 tarafından 25 Ocak 1959 da ilan edildi takriben bir buçuk yıllık ilk hazırlıkları sürdü.
120-KONSÜLÜN GAYESİ: Katolik inancını geliştirip kuvvetlendirmek,Dini yaşayışlarında yeni bir moral vermek,Dini müesseselerini modern çağın ihtiyaç ve metotlarına uyarlamak,Ayrılan Hıristiyanları birliğe çağırmak .Konsüller başlangıçta dini müdafaa vesilesi idiler. Sonra makam ve nüfuz heveslisi bazı din adamlarını doyuran imparatorların maksatlarına alet haline geldiler. Böylece de muhtelif ülkelerdeki Hıristiyanlar arasında ayrılık sebebi oldular.
121-KONFÜÇYÜSCÜLÜK:Konfücyüs`e nisbet edilen dini, ahlaki, sosyal, politik, ekonomik konularla ilgili inanc ve uygulamalarin bütünü.
122-KONSİL:Katolik hiristiyan litaratüründe dini meseleleri tartisip cözmek üzere bir araya gelen yüksek düzeydeki din adamlari kuruluna verilen ad.
123-KÜTÜB-Ü EHADİS:.Ilahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
124-KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
124-MANASTIR:Hıristiyanlıkta ibâdet edilen ve din adamlarından bir râhib veya râhibenin idâre edip, barındığı binâ.
125-MANASTIR:Hiristiyanlikta yaygin olarak bulunan rahip ve rahibelerin dünyadan el etek cekerek yasayip dini egitimlerini yaptiklari yer.
126-MUSEVİLİK:Allahu teala`nin MusaAleyhisselam vasitasiyla Israilogullarina gönderildigi din.Mukaddes kizabi Tevrat`tir.Isa Aleyhisselamin gelmesiyle Musevilik dininin hükmü devam etti.Davud Aleyhisselama gönderilen Zebur kitabi Musevilik dininin hükmünü kaldirmadi, onu kuvvetlendirdi.Isa Aleyhisselamin dini, Museviligi neshetti yani hükmünü kaldirdi.Musa ve Harun Aleyhisselamdan sonra gelen Davud, Süleyman, zekeriya ve yahya Aleyhisselamda Israilogullarina peygamber gönderildiler.
127-MUSEVİ:Musa Aleyhisselamin bildirdigi hak dine inanan ve bu dine tabi olan kimse.Musevilik dini, israilogullarina ve Misir`in yerli halki olan kiptilara gönderildi.Kiptilar, Musevilik dinini kabul etmediler.
128-ORTODOKSLAR :Hıristiyanlık mezheblerinden.Başındaki kişiye Patrik denir. Ortodoks mezhebinin rûhânî (dînî) lideri patrik olup, merkezi İstanbul Fener’deki patrikhânedir. Roma İmparatoru Konstantin üç yüz on senesinde hıristiyanlığa izin verdi. Kendi de hıristiyan oldu. İstanbul şehrini yaptı. Roma’dan İstanbul’a taşındı. Fakat bu dînin esasları bozulmuş, unutulmuş olduğundan, papazların elinde oyuncak oldu. Mîlâdın 395. senesinde Roma Devleti ikiye ayrıldı. 1054 (H.446)’da İstanbul patriği olan Mihael Kirolarius, Roma’daki papadan ayrılarak Ortodoks kilisesini (mezhebini) kurdu. Roma’daki papaya tâbi olanlara katolik, İstanbul’daki patriğe tâbi olanlara ortodoks denildi. Kiliselere resimler, heykeller kondu. (M. Sıddîk Gümüş) Şark kiliseleri olarak da bilinen ortodoks dünyâsında İstanbul’dan başka İskenderiye, Antalya ve Kudüs’te de patriklik vardır. Çok sayıda millî kiliseler bu dört patrikliğe bağlıdır. (Yeni Rehber Ansiklopedisi) Ortodoks mezhebini diğer hıristiyan mezheplerinden ayıran noktalardan bâzıları şunlardır: Rûhânî başkanları patriktir. Papanın üstünlüğünü, hazret-i Îsâ’nın vekîli olduğunu, yanılmazlığını kabûl etmezler. Rûh-ul-kuds’ün (kutsal rûhun) oğul yoluyla ba badan çıktığını ileri sürerler. İbâdetlerini her ülkenin diliyle yaparlar. Papazlar evlenebilir, keşişler, piskoposlar ve patrikler evlenemez. Boşanma bâzı şartlara bağlı olarak vardır. (Yeni Rehber Ansiklopedisi)
129-ORYANTALİZM(Doğu Bilimi):Doğu araştırmaları anlamına gelen oryantalizm, ilk defa rahiplerin ve daha sonra Hıristiyan bilim adamlarının, Doğu ülkelerinin tarihi, edebiyatı, kültürü, medeniyeti, buralarda yaşayanların örf ve adetleri, gelenek ve görenekleri, dini, sosyal ve etnik yapısı ve çeşitli doğu dillerini araştırmaya yönelik oluşturdukları bilim dalıdır.Oryantalizm:Din, dil, bilim, düsünce, snat, tarih gibi alanlarda Dogu dünyasini inceleyen ve Dogu hakkinda deger yagilari üreten Bati kaynakli kurumsal faaliyet.
130-SAMİ:Hz.Nuh`un oglu Sam`in soyundan gelen kavimler.Asurlular, Fenikeliler, Filistinliler, Araplar, Israiller ve habesliler sami kavmindendirler.
SAMİRİ :Kendilerini Firavun’un zulmünden kurtarıp Mısır’dan çıkaran peygamberleri Hz. Musa’dan, tapınmak için put isteyen İsrailoğullarına, Hz. Musa Allah’tan emir almaya gidip kendilerinden ayrıldığı bir sırada, fırsattan istifade ile istedikleri putu altından buzağı şeklinde yapan; bilgisiyle onun böğürmesini sağlayan ve yaptığı bu buzağının İsrailoğullarının ve Musa’nın gerçek ilahı olduğunu, Musa’nın da zaten bunu aramaya gittiği yalanını söyleyerek oradakilerin çoğunluğunun tapınmasını sağlayan; Musa’nın dönüşünden sonra ise hatalarını anlayan İsrailoğullarının kendisini yalnız bıraktığı, Musa a.s tarafından lanetlenip kovulan, ölünceye kadar da yalnız yaşamak zorunda bırakılan put yapımcısı.
131-SAMSKARA:Hinduizm`de günlük ibadetlerin disinda dogum, evlenme ve ölüm gibi insan hayatinin gecis dönemlerinde gerceklestirilen dinsel törenlere samskara denir.
132-SİNOPTİK İNCİLLER:Kitabı Mukaddes’te yer alan ve doğru kabul edilen dört İncil’den Matta, Markos ve Luka’ya ait olan üçü. Sinoptik, Yunanca “eşgörünümlü” demektir-Bu üç İncil konu ve üslup olarak birbirine benzediği, hatta önemli miktarda ortak metin içerdiği için Sinoptik adını almıştır. Dördüncü İncil olan Yuhanna da İsa’nın hayatını anlatmakla birlikte, üslubu ve içeriği Sinoptiklerden farklıdır
133-SÜRYÂNÎLER:Hıristiyanlıktaki katolik mezhebine bağlı olan ve süryânî dili ile konuşan bir hıristiyan topluluğu. Süryânîler, katolik kısmından Yâkûbiye fırkasındandırlar. Monafisiyye (Hazret-i Îsâ’da ilâhî ve insânî özelliklerin birleşerek tek tabîat olduğunu savunanların) inancında olup, Îsâ aleyhisselâma tanrıdır derler. Urfa patriği olan Yâkûb-i Berdeî taraf ından kuruldu. Antakya patriği Mihâil-i Süryânî tarafından yayıldı. Sûriye’deki hıristiyanların bir kısmı süryânî bir kısmı da Marunîdir. (M. Sıddîk Gümüş)
134-YAHOVA ŞÂHİDLERİ:Amerika Birleşik Devletleri’nde Ch. Şarl Russel tarafından 1872′de kurulan, 1931 senesinden sonra kendilerini bu adla tanıtmaya çalışan mezheb ve misyoner teşkîlâtına verilen ad. Yehova şâhidleri, Tevrât’ın, Yehova adını verdikleri tanrının kelâmı olduğunu, kendilerinin hazret-i Âdem’in oğlu olan Hâbil’den, hazret-i Îsâ’ya kadar süregelen uzun devredeki şâhidlerin son temsilcileri olduklarını, Îsâ krallığının 144.000 uyruklu yeni bir dünyâ olacağını ileri sürerler. Propagandalarını çeşitli yazılar, broşürler ve sloganlarla yaparlar. Asker olmayı ve bayrağı selâmlamayı reddederler. Bunların hahamları yoktur. Gezici vâizleri vardır. Toplanma yerleri New York’tadır. İstatistiklere göre özellikle anglosakson olmak üzere sayıları 900.000′e varmaktadır. Mezheb 1945′ten beri Batı Avrupa’da yayılmıştır. (Yeni Rehber Ansiklopedisi) Yehova şâhidleri tatlı, okşayıcı dillerle müslüman yavrularını aldatmaya çalışıyorlar. Telefon rehberlerinden aldıkları adreslere, broşürler, risâleler gönderiyorlar. Şık, süslü giyinmiş güzel kızlar kapı kapı dolaşarak evlere bu risâlelerden bırakıy orlar. Çok şükür ki müslümanlar bu yaldızlı, hîleli yalanlara aldanmıyorlar. Çünkü müslümanlar onların zannettikleri gibi câhil insanlar değildir.
135-YAHUDİLİK VE MUSEVİLİK:Musevîlik, kurucusu Musa’ya izafetle bu adı almıştır. Yahudi, İbrani, ve İsrail terimleriyle de Musevîlik kastedilir. Yahudiliğin sembolleri arasında en önemli yeri Yedi Kollu Şamdan ile Altı Köşeli Yıldız işgal eder. Hıristiyanlık öncesi dönemde başlıca üç mezhep vardır 1-Ferisiler, 2-Sadukiler, 3- Esseniler. İslâm’dan sonraki Yahudi mezhepleri de üçtür: 1- İshakiyye, 2- Yudganiyye, 3- Karaim. Halen yaşamakta olan Yahudi mezhepleri şunlardır: 1- Muhafazakâr Yahudiler,2- Ortadoks Yahudiler ,3- Reformist Yahudiler. 4-Yeniden Yapılanmacılar. Mukaddes Kitapları: Yahudilerin mukaddes kitapları iki ana başlık altında incelenebilir: 1- Tanah, 2-Talmud,
Hristiyanların Eski Ahit adını verdikleri Tanah da üç bölümden oluşur:
1-Tora, (Tevrat) 2- Neviim, 3- Ketuvim. Çoğu zaman Yahudilerin mukaddes kitabının tamamı “Tora” kelimesiyle ifade edilir. İbranice bir kelime olan Tora, Arapça Tevrat’ın karşılığıdır.
Tevrat “Kanun, şeriat, emir, ders, önder” vb. manalara gelir. Beş bölümden oluşan Tevrat, Allah’ın 7704 kelimeyle Musa’ya verdiği dinî esasları ihtiva eden kitap olarak kabul edilir. Tevrat metninin orjinal dili İbrancadırEski Ahit yanında hahamların nesilden nesile naklettikleri rivayetler mecmuasına Talmud denir. M.S. 150 yıllarında Yudas adında bir haham, kendilerine kadar rivayetle gelen haberlerin, kaybolmasından korkarak onları Mişna’da toplamıştır. “Tekrar edilen şeriat” anlamına gelen Mişna, Tevrat’ın tekrarı, şeriatın izahı ve tefsiri sayılır Mişna’nın anlaşılmasını kolaylaştırmak üzere O’na Yahudi alimlerince haşeyeler ve şerhler yazılmıştır Bunlara Gemara denir. İşte Talmud (1) da Mişna ve Gemara adı verilen eserlerin toplamından teşekkül etmiştir. (2) Kabala, İbranca “gelenek görenek” anlamına gelir. Yahudilerin harfçilik ve sayıcılıkla karışık tasavvufî kâinat öğretisidir. Daha açık bir ifade ile Kabala, Kutsal Kitap metinleri ile sözlü gelenekler üzerine yapılan her tür yorumların genel bir adıdır. Zannedildiği gibi bir kitap veya kitaplar toplamı olmayan Kabala’yı “Kâinatın görünür kargaşasını açıklamaya ve zıtlıklarını kolay anlaşılır bir kalıp haline getirmeğe uğraşan bir doktrin” diye tanımlamak mümkündür.
Günümüzde Musevilik;Tüm dünyada sayıları 22.000.000 olmasına rağmen Yahudiler; bir çok ülkede oluşturdukları güçlü lobileri ile dünya ülkelerinin yönetimlerinde ve dünya ekonomisinde büyük söz sahibidirler. 1948’ e kadar dünyada dağınık olarak yaşayan Yahudiler Filistin’de İsrail Devleti’nin kurulmasıyla kendilerine ait bir devlete aynı zamanda bir toplanma merkezine sahip olmuşlardır. 1933 – 1945 yıllarında Alman Nazileri tarafından soykırıma uğrayan Museviler, bugün Filistinlilere karşı soykırım uygulamakla suçlanmaktadırlar. İsrail Devleti’nin Arap ülkeleriyle girdiği savaşlardan doğan sıkıntılar ve günümüzde Filistinlilerin bağımsızlık hareketleri Yahudilerin çözülemeyen sorunlarının başında gelmektedir.
Musevilerin en yoğun yaşadığı ülke İsrail’dir ( Ülke nüfusunun %84’ü ). İsrail’i ikinci sırada A.B.D izlemektedir ( %3,4). Yahudiler bu iki ülkenin dışında Etiyopya, Almanya, Avustralya, Kanada, Brezilya, Meksika başta olmak üzere içlerinde Türkiye’nin de bulunduğu dünya nın bir çok ülkesine dağılmış vaziyette yaşamaktadırlar. (10) Talmud, Kudüs Talmudu ve Babil Talmudu olmak üzere ikiye ayrılır.
(11) Ekrem Sarıkçıoğlu , Dinler Tarihi, İst., 1983, s. 188.
136-YED-İ BEYZ :Beyaz el; Hz. Musa’ya verilen mucizelerden biri.Kur’an-ı Kerim’de İsrâ sûresinin 101. âyetinde Cenab-ı Hakk şöyle buyuruyor:”Andolsun biz Musa’ya açık dokuz âyet (mucize) verdik.” İşte bu dokuz mucizeden birisi de “Yed-i Beyzâ”dır. Mucizelerin hepsi ise şunlardır. Bunlar A’râf sûresinde genişçe anlatılmıştır:
1-Yılan şekline dönüşen asâ;2- Koynundan çıkardığında ışık saçan el, “yed-i beyzâ”;
3- Hz. Musa’nın sihirbazları açık bir yenilgiye uğratması;
4- Hz. Musa’nın daha önceden verdiği habere uygun olarak ülkede umumi bir kıtlığın meydana gelmesi;5-Fırtına;6- Çekirge;7- Ambarlarda buğdayları yiyip bitiren buğday kurdu ile beraber insan ve hayvanları saran bir istilâ olayı;8- Her tarafı kurbağaların kaplaması;
9- Gökten yağmur hafinde kan yağması (Mevdûdî, Tefhîmü’l-Kur’an, Terc. Heyet, II, 84-86).

 

9

Mayıs
2012

TERİMLER-1

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  490 Kez Okundu

-Abdullah:Hz.Peygamberin babasi(ö-570)
-Abdullah b.Amr b.As:Hz.peygamberden duydugu hadisleri onun huzurunda yazmasina izin verilen sahabe.
-Abdullah b.Amr b.Haram:Uhut savainda ilk sehit düsen sahabi.
-Akabe:Akabe antlasmalarinin yapildigi yer.
-Akabe biatlari:Resulullah(sas)`in Mekke döneminde iken Medineli yeni müslümanlarla yapmis olduklari iki anlasma ve sözlesmelere”Akabe Biatlari” adi verilmistir.
1.Akabe biati(M.621):12 kisi.
2.Akabe biati(M.622):Bir yil sonra 72 kisi.
-Asere-i Mübessere:Hz.Peygamber tarafindan dünyada müjdelenen on kisi. Bu sahabilerin tamami ilk müslümanlardan olup,Kureyislidirler.
-Ashab:Mümin olarak Hz.Peygamber(sas)`i görüp sohbetinde bulunan kimseye sahabe denir.En son vefat eden sahabe, Ebu Tufeyl Amir b.Vasile el-Leysi`dir.
-Ashab-i Kehf: Ashab-i Kehf; magara arkadaslari. Keyf; dag da bulunan genisce magara
-Ashabü`s-Secere:Hudeybiye`de agac altinda Hz.Peygamber`e biat eden sahabiler hakkinda kullanilan bir tabir.
-Ashabü`l-Uhdud:Islammiyetten önceki bir devirde müminleri dinlerinden döndürmek ici ates dolu hendeklerde yakarak iskence eden kimseler hakkinda Kur`an-i Kerim`de kullanilan tabir.
-Ashabü`l-Yemin:Amel defteri sag tarafindan cerilenler, cennetlikler anlaminda bir Kur`an terimi.
-Asim b. Adi:hz.Peygamberin Mescid-i Dirar`i ortadan kaldirmak icin görevlendirdigi sahabe.
-Asiye:Islam`a göre Fravun`un Hz.Musa`ya iman etmis olan esi.
-Atik :Kabe ve Hz.Ebu Bekir hakkinda kullanilan bir sifat.
-Atike bint Abdulmattalib :Hz.Peygamberin halasi.
-Atire :Araplarin Cahiliye devrinde putlara kestikleri kurban.
-Asr-i Saadet:Peygamberimizin, peygamber olarak gönderildigi tarih ile vefat ettigi tarih arasinda gecen zaman icin kullanilir.Hz.Peygamber ve dönemi hakkinda yazilan bazi eserlerin ortak adi.
-Asere-i Mübessere:Hz.Peygamber tarafindan cennete girecekleri daha hayatta iken kendilerine müjdelenen on sahabi.
-Basra:Güney Irak`ta Hz.Ömer tarafindan kurulan bir sehir.
-Batn-i Nahle Seriyyesi:Müslümanlarin Kureyisliler`e güclerini hissettirdikleri ilk seriyye.
-Bedevi:Cöl ve vahalarda develeriyle birlikte konar göcer olarak yasayan Araplar`a verilen ad.
–Bedir-Uhud-Hendek savaslari:Bedir Medine`ye 60 km. Mesafededir.Islam`da ilk savas burada yapilmistir.Bedir savasinda(624) 14 sehit,70 düsman kayip 70 de esir alinmistir.Uhut savasinda 70 sehit, 22 düsman ölmüstür. Hendek savasinda 6 sehit, 8 düsman ölmüstür.Uhut sehitlerinin cenaze namazlari kilinamamisti.Veda haccindan döndükten sonra Uhud sehitlerini Peygamberimiz ziyaret etti.Namazlarini kildi.(Tecrid Tercemesi, c.11,sh.4)
-Belkis: Kur`an`da tevhid dinini kabul ettigi bildirilen Sebe meliki.Sebe hükümdarindan olan bir kadindir.Süleyman aleyhisselam zamaninda yasamis, onunla mektuplasmis, Hz.Süleyman aleyhisselamin davetini kabul edip putperestligi(günese tapmayi terketmis ve tek Allah inancina kavusmustur.
-Bedir:Mekke ve Medine arasinda es-Safra vadisinin tarafinda bir subasi.Islam`da ilk savas burada cereyan etmistir.Bedir medine`ye 60 km. mesafededir.Hz.Peygamber ile Mekkeli müsrikler arasindaki ilk savas.
-Betul:Hz.Meryem ve Hz.Fatima icin kullanilan“iffet ve namauslu kadin“ anlaminda bir sifat.

-Beytü`l-haram:Mekke`de Kabe`nin bulundugu sahadaki caminin adidir.Bu haram denilmesini o sahaya saygi ve tazim göstermek vacip oldugu icindir.Kendisine karsi saygisizlik caiz olmadigindan dolayi Mekke`de Belde-i haram denilmistir.
-Beytülizze:Kur`an-Kerim`in bir bütün halinde indirildigi ve dünya semasinda bulundugu rivayet edilen yerin adi.
-Beyti- Makdis :Mukaddes ev, Küdus`deki Mescid-i Aksa.
-Bilal-i Habes:Ibn-i Rebah.Künyesi Ebi Abdullah veya Ebu Abdilkerim`dir.Peygamberimizin ilk müezzini olan sahabe.Medine de ilk defa sabah ezanini, Mekke`nin fethinde Kabe`de ögle ezanini okudu.
-Bi`set-i Muhammediye:Peygamberin,peygamberlikle gönderilisi.
-Buharinin serhleri:Askalani-fethul bari, Kastallani-irsadüs-sari,ayni-umdetü`l Kari.
-Burak: Mi`rac gecesinde Hz.peygamber`i tasidigi icin rivayet edilen binek.Peygamberimizi mirac gecesinde tasiyan binek.Sevgili Peygamberimizin (sas)Mirac gecesinde binmesi icin tahsis edilen bir binek atidir.Buna Burak isminin verilmesi y renginin son derece parlak oldugu ya da hizli gidisi berk(simsek`i) andirdigi icindir.
-Buvat Gazvesi:Hz.Peygamber`in ilk gazvelerinden biri.
-Cebrail: Ilahi emirleri meleklere ve peygamberlere ulastiran vahiy melegi.Dört büyük melekten birinin ismi olup,Peygamberlere vahiy getirmekle görevlidir.Kur`an`da bu melegin ismi Cibril,Ruhu`l-Kudüs, Ruhu`l-Emin, Ruh ve Rasul seklinde gecmektedir.cebrail, Peygamberimize asli seklinde iki kere görünmüstür.Biri Hira magarasinda ilk vahyi getirdigi zaman, digeri de Mirac`da“Sidretü`l-Münteha“ da gercejklesmistir. Bazen de Rasulullah`a insan sekilinde ashabtan yüzü nurlu olan Dihye el-Kelbi suresinde görünmüstür.(Dini Kavramlar Söz.DiB.Sh.85)-Cebel-i Nur:Nur dagi demektir.Mekke`de bulunan bir dagin adidir.Hz.Muhammed(sas)`e ilk vahiy, Nur daginin tepesinde bulunan Hira magarasinda nazil olmustur.
-Cebel-i Tur(Tur-i Sina):Hz.Musa`nin Allah ile bir nevi mulakatta bulundugu mahaldir.
-Cemel Savasi:Hz.Ali ile Hz.Aise arasinda cerayan eden savas(36/656).Hicri 36. senesinde vuku bulan, elem verici ilk muharebedir.Hz.Aise, Hz.Talha ve Hz.Zübeyr`in 30.000 bin,Hz.ali`nin 20.000 .netice de her iki taraftan 10.000 sehid ediliyor.
-Cihar-i Yar-i Güzin:Farsca 4 anlamina gelen cihar,dost dost anlamina gelen güzin kelimelerinin birlesmesinden meydana gelmistir.4 seckin dost, 4 halife, Hülefa-i Rasidin:Hz.Ebubekir, Hz.Ömer, Hz.Osman, Hz.Ali (radiyallahu anhum).
-Ci`rane:Huneyn Gazvesinde elde edilen ganimetlerin dagitildigi yer.
-Cöle Inen nur:Necip Fazil Kisakürek`in(ö.1983) Hz.Muhammed(sav)`in hayatina dair eseri.
-Daru`l-erkam:Mekke döneminde sikintili yillarinda Islai teblig faaliyetlerinde merkez olarak kullanilmis ev.Hz.Peygamber`in bi`setin ilk yillarinda Mekke`de islamiyeti teblig ettigi ev.
-Delailu`l Hayrat:Hz.Peygamber icin kullanilan salavat-i serifleri toplayan kitaplarin adidir.
-Delailu`n-Nübüvve:Peygamberlik müessesini, özellikle Hz.Muhammed`in peygamberligini ispatlamak amaciyla yazilan eserlerin ortak adi.
-Ebabil:Kur`an-i Kerim`de Ebrehe`nin ordusunu helak eden kuslar hakkinda kullanilan bir tabir.
-Ebrehe:Tarihte Fil Vak`asi olarak bilinen olayin kahramni, Yemen valisi.
-Ebtah:Mekke ile Mina arasinda bir yer.
-Ebu Bekir:Ilk müslümanlardan Hülafa-iRasidi`nin birincisi.
-Ebu Eyyub el-Ensari(ö.49/669):Hicret esnasindaHz.Peygamber`i Medine`de evine misafir eden ve Türkiye`de”Eyüp Sultan” unvaniyla anilan sahabe.
-Ebu Kebse(ö13/634):Hz.Peygamber`in azatlı kölesi.
-Ebu Eyub el-Ensari:Peygamberimiz, Medine de Neccar ogullarindan Ebu Eyub el- Ensari`ye Hz.Ebubekir`le misafir oldugu sahabe.
391-Ebü`l-Kasim:Hz.Peygamberin künyesi. Araplar arasinda, ilk dogan cocuga nisbetle künye alma ve bu künye ile anilma adeti eskiden beri mevcuttur.Peygambaerimiz de Hz.Hatice`den olan oglu Kasim`a nisbetle Ebü`l-Kasim künyesini almistir.(Islam Ansk. Cilt.10,sh.332, TDV)
392-Ebu Leheb:Peygamberimizin amcasi olmasina ragmen ona düsmanlik edenlerin en basinda geliyordu.Karisi Ümmü Cemil de bu düsmanliginda kocasina katilir, hatta zaman zaman dikenli calilar tasiyip H.Peygamberin gelecegi yollara dökerdi.“Tebbet süresinde“ , bunlarin hem bu düsmanliklari, hem de bu yüzden ugrayacaklari azap dile getirilmektedir.(Diyanet Meali, Sh.602)
394-Ebu Mahzure(ö.59/678-79):Mescid-i Hram`in müezzini.
395-Ebu Musa el-Es`ari(ö.42/662-63):Hakem vak`asinda Hz.Ali`yi temsil eden fakih sahabi.
396-Ebu Talib:Hz.Peygamber`in amcasi(ö.619)
397-Ebu Türab:Hz.ali`nin lakabi.

400-Ebukubeys:Kabe`nin yaklasik 100 m. dogusunda bulunan kücük bir dag.
401-Ebü`l-Esved el-Düeli(ö.69/688):Kur`an-i Kerim`e hareke sistemini getiren ve Arap nahvinin ilk esaslarini tesbit eden alim, sair.
402-Ebü`l –Vefa el-Buzcani(ö.388/998):Trigonometri ilminin kurucusu.

404-Ebu Rudeyha:Peygamber Efendimizin Mekke`den Medine`ye göc ettiginde orada yapmis oldugu ensar- muhacir kardesligi antlasmasinda Hz.Bilal-i Habesi`ye kardes olarak yazilan sahabidir.
405-Ebva:Hz.Peygamber`in annesi Amine`nin kabrinin bulundugu yer.
406-Ecnadeyn Savasi:Müslümanlarin Suriye ve Filistin`i fethi sirasinda Bizanslilar`la yaptiklari ilk savas(13/634)
407-Ecel-i Müsemma:Allah tarafindan tayin edilmis ömrün sonunda gelen ecel.
408-Ecel-i Kaza:Tehlikeye ugramak suretiyle gelen ecel.
409-Eda:Bir namazi vaktinde kilmaya eda denir.
Huda Rabbim nebim Hakka Muhammeddir Resulüllah, Hem Isalm dinidir dinim, kitabimdir kelamullah,Akaidde, Ehl-i sünnet oldu mezhebim, hamdolsun, Amelde, Ebu Hanife mezhebi, mezhebim vallah.(I.Hakki Erzurumi)
410-Edebali(ö.72671326):Ilk Osmanli kadisi ve musavvuf.
411-Edebiyat-i Cedide:Türk edebiyatinda 1896-1901 yillari arasinda faaliyet gösteren edebi topluluk.
412-Edeb:Edeb, güzel ahlak ve terbiyedir.
413-Ed-Din ve`d- devle:Hiristiyan iken ihtida eden Ali b.Rabben et-Taberi`nin (ö.247/861`den sonra)Hz.Muhammed`in Peygamberligini ispat icin yazdigi eser.
414-Edebu`d-Dünya ve`d-Din:Bu eserin yazari Maver`di.
415-EdirneAntlasmasi:1828-1829 Osmanli-Rus savasi sonunda 14 eylül 1829 tarihinde imzalanan antlasma.
416-Efendi:Osmanlilar`da cesitli mevkilerdeki kisilere verilen bir unvan.
417-Efendi daimiz:Padisahlar tarafindan Seyhülislamlar icin kullanilan bir tabir.
418-Ehl-i Beyt:Hz.Peygamber aile fertleri icin kullanilan bir tabir.
419-Ehl-i Kitap:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.
420-Ehl-i Sünnet:Hz.peygamber ile ashabin dinin temel konularinda takip ettikleri yolu benimseyenler anlaminda bir tabir.
421-Efalatun(platon):M.Ö.427-347/Aristonun üstadi,sokratin talebesi, eski yunan filozofudur.
422-Egoizm:Bencillik, kendi menfatini ön plana alma.
423-Egzotizm: Baska ülkelerin sanatlarina olan hayranlik.
424-Ehl-i kible:Kabe`ye dogru yönelerek namaz kilmanin farz olusunu kabul eden kimseler icin kullanilan bir kavramdir.
425-Ehl-i sünnet:Peygamberimizin yolunda gidenler.
426-Eimme-i sitte:Eimme-i sitte, hadiste kütüb- ü sitte denen, 6 meshur hadsi mecbuasinin yazarlarina verilen isimdir.
427-Elfiyye:Bazi bilgilerin kolay ögretilmesi ve hatirda tutulmasi icin manzum olarak yazilan 1000 beyitlik eselere verilen ortak ad.
428-Elhamdülillah:Allah`a hamd olsun.
429-Elmalili Muhammed Hamdi(1878-1942):Hak Dini Kur“ an Dili adli tefsiriyla taninan son devir din adamlarindan.
430-El-Hamra sarayi:Ispanya `da Girnata(Granada) sehrine hakim bir tepede insa edilmis olan El Hamra sarayi, kirmizi kil hullanilarak yapildugi icin bu kaleye “El-Hamra “ denilmistir.Islam mimarisininIspanya`daki en önemli ypilarindan biri.
431-Emeviler:Hulefa-i Rasidin`den sonra 661-750 yillari arasinda hüküm suren ilk Islam hanedani.
432-Emin:Islamiyetten önce Hz.Peygambere verilen sifatlardan biri
433.Emir Buhara(ö.922/1516):Islam`da ilk naksibendi tekkesini kuran mutasavvauf.
434-Emir Sultan(ö.833/1429):Bursali meshur sufi,Yildirim Beyazid`in damadi.
435-Emirü`l-Müminin:Islam tarihinde Hz.Ömer`den itibaren devlet baskanlarina verilen unvan..
436-Emperyalizm:bir devletin sinirlarini genisletme politikasi.Gaye, basta memleketlerin zenginlik kaynaklarini ele gecirmek ve insanlari kendi hesabina calistirmaktir.
437-Emsalü`l-hadis:Icerisinde darbi mesel yada mesel bulunan hadisleri derleyen kitaplara”emsalü´l-hadis” denir.
438-Emsalu`l-Kur`an:Kur`an-i Kerim`deki meseleler.
439-Enbiya:”Nebi” kelimesinin coguludur.Nebi ise Peygamber demektir.
440-Enderun:Osmanlilar`da idari ve askeri kadronun yetistirilmesi icin teskiledilen saray egitim kurumu.Osmanli sarayinin teskilati.sarayda devlet adami yetistiren okul
441-Endülüjans:Günahlardan kurtulmak amaciyla kiliseden satin alinan belge.
442-Endülüs:Islam hakimiyetindeki Ispanya.
443-Endülüs Emevi Devleti:Endülüs müslümanlari 711-1492 tarihleri 780 yil boyunca Iberik yarimadasinda hüküm sürmüs; bu dönemde bütün Avrupa`yi ilim ve medeniyet ile tanistirarak, onlarin Rönesans hareketine öncülük etmislerdir,
444-Endülüs:Endülüs, Ispanya`nin güneyinde 8.yüzyil yasamis bir medeniyet, cografya ve imparatorlugun adidir. Önceleri bu devletin adiyla, sonralari bir davanin adi oldu. Fetihlerin yikilisina kadar her safhasinda binbir ibret levhasi tasiyan bir sembldür Endülüs..711 yilinda Tarik bin Ziyad tarafindan fethedildi. 1492 yilina kadar devam etti.
445-Enfal: Genel olarak ganimet, fey veya selep anlamina gelen terim.Kur`an.-Kerim, surelerinden birinin ismidir.Enfal suresinin ilk ayetinde Enfal; Allah`in ihsanlari, lutuflari anlaminda savas ganimetleri demektir.
446-Engizisyon mahkemeleri:Hiristiyanlik`tan uzaklasan veya dini esaslara aykiri davranan kimselri cezalandirmak icin kurulan Katolik kilise mahkemeleri.Kilisenin baskanliginda toplanir, genellikle kilisenin ögretilerine karsi cikanlara ölüm cezasi verirdi.
447-Ensab:Hadis ravilerinin ve muhaddislerin kimliklerini aciklayan ilim dalina ensab” denir.
448-Ensar:Peygamber`e ve muhacirlere yardimci olan Medineli müslümanlar.Peygamberimizi Medineli arkadaslarindan olan ve muhacirlere yardim eden sahabi.
449-Erbain:Kirk sayisi esas alinarak Islami konularda yazilan eserlerin ortak adi.
450-Erbaun:Hadis literatüründe kirk hadis toplayan eserlere denir.
451-Eshab-i Hicr:Salih peygamberin gönderildigi kavim.
452-Esmaü-Hüsna:Allah`in güzel isimleri ve sifatlari.
453-Eshuru`l_hurum:Haram aylar;Zilkade, Zilhicce,Muharremve recep aylari.Araplar bu aylarda savas yapmayi haram sayarlardi.
454-Ertugrul Gazi:Osmanli Devleti`nin kurucusu olan Osman beyin babasi.
455-Esbab-i Nüzul:Tefsir ilminin ayet veya surelerin inis sebeplerini arastiran dali.
456-Esma-i Hüsna:Allah`in isimleri icin kullanilan bir tabir.
457-Etiyopya:Dogu Afrika`da ülke.Eski adi Habesistan.
458-Etnografya :Toplumlarin öz kültürlerini inceleyen bilim dalidir.
459-Evvabin namazi:Aksam namazindan sonra veya kusluk vaktinde kilinan nafile namaz.
460-Eyke halki:Hz.Suayb`in kavmi idi.Eyke, birbirine girmis sik agaclar demktir.Suayb kavmi agaclik bir bölgede yasadigi icin onlara eyke halki denilmistir.
147-Ezan-Kamet:Vakitlerin degil, namazlarin sünnetidir.
148-Ezlam:Cahiliye Araplari`nin fal oklarina verilen ad.
148-Ezvac-i Tahirat:Peygamberimizin ismetli ve iffetli, temiz zevceleri; peygamberimize hanim olma serefine ermis olan kadinlar.Hz.Hatice,Hz.Aise, Hz.Sevde,Hz.Hafsa,Hz.Ümmü Habibe, Hz.Safiye, Hz.Meymune,Hz.Ümmü seleme, Hz.Zeynep binti Cahs, Hz.Zeynep, Hz.Zeynep, Hz.Reyhane ve Hz.Cüveyriye.
149-Fahr-i Kainat:Kainatin övgüsü, serefi;Hz.Muhammed (sas)
150-Fahr:Arap siirlerinde kasidenin bir bölümü.
151-Fahriyye:Klasik sark edebiyatlarinda bir edebi serde sanatkarin kendini övdügü kisim.
150-Faite(Fevait):Vaktinde kilinmamis bir namaza da faite.
151-Faiz:Ödünc islemlerinde ve alisveriste karsiligi bulunmayan hakiki veya hükmi fazlilik.
103-Fakih:Fikih ilminde uzman olan kimselere fakih , cogulu fukahadir.Din bilgini, fikih alimi.
104-Fakirullah:erzurumlu Ismail Hakki`ninmürsidi.
105-Falname:Türk ve Fars kültürlerinde falla ilgili eserlerin genel adi.
106-Farabi(ö.339/950):Islam felsefesini metot, termonoloji ve problemler acisindan temellendiren ünlü Türk filozofi.
107-Faratlit:Incil`de Hz.Isa`nin kendisinden sonra gelecegini müjdeledi kimseye verilen ad.
108-Faruk:Hz.Ömer`in lakabi.
109-
103-Fasik:Allah`a itaat cizgisinin disina cikan kimse demektir. Kelime, Kur`an-i Kerimde“Kafir“, günahkar, yalanci ve kötülük yapan anlamlarinda kullanilmistir.(Diyanet Meali, Sh.4)Ilahi emirlere itaatten ayrilip asi olan mümin ve kafir anlaminda kelam veya fikhi terim.(Islam Ansiklopedisi,Cilt:12)
103-Fatiha suresi:Kur`an- i Kerim`in mukaddimesi durumunda, diger surelerin asli, kökü , tohumu ve Kur`an`in özü durumunda. Allah`i tanimak, haklarin , vazifelerin ve müeyyidelerin kaynagi olarak yalniz O`nun dinini bilmek,yarisindan sonra gelen ayetleri özlü bir duadir.Allah`in verdigi nimetlere hamdediyor, sükrediyor.
104-Fatih:Istanbul`u fetheden yedinci Osmanli padisahi Sultan Mehmet Han`a bu fethinden ötürü verilen ünvan.
104-Fatima(ö.11/632):Hz.Peygamber`in soyunu devam ettiren kizi.
105-Fatima bint Esed:Hz.Ali`nin annesi, sahabi.
106-Fatima bint Hüseyin:Hz.Hüseyin`in kizi.
107-Fatih Tetimmelleri:Sahn-i seman medreselerine talebe yetistirmek üzere kurulan orta ögretim seviyesindeki sekiz maddeye verilen ad.
107-Fecr-i Ati:2.Mesrutiyet`ten sonra tesekkül eden, sanatta ferdiyetciligi ve estetik degerleri benimseyen edebiyatcilar toplulugu.
105-Fecr süresi:Azginlik yapan gecmis ümmetlerin akibetleri ile , on geceye isaret edilmektedir.
106-Fedek:hayber`in fethinden sonra baris yoluyla alinan ve yarisi Hz.Peygamber`e tahsis edilen köy.
107-Feraiz:Islam miras hukukunu inceleyen ilim dali.
108-fetih:Cemaatla kilinan namazlarda imamin yanlis okuyusunu düzeltme veya unuttugu ayeti hatirlatma anlaminda fikih terimi.
109-Fetih:Müslümanlarin ülke veya ehirleri i`la-yi kelimetullah amaciyla Islamiyet`e acmalari, Islam devleti idaresine almalari.
105-Fersah :Bir uzunluk ölcü birimi.5685 metre uzunluk.
106-Fetret:Peygamberimize gelen vahyin bir süre kesilmesi ile ilgili olarak fetret denilmistir.
107-Fetret Devri:Ankara Savasi`ndan sonra Yildirim Beyazid`in ogullarinin birbiriyle saltanat mücadelesi yaptiklaridönem(1402-1413)
108-Fetva:Fikhi bir meselenin dini-hukuki hükmümü aciklayan cevap.
109-Fetvahane:Osmanli devletin`de mesihat makami icerinde fetva islemlerini yürütmekle görevli birim.
110-Fey:Islam devletinin gayri müslim tebaadan aldigi cizye, harac, ve ticaret mallari vergilerinin ortak adi.
106-Ficar savaslari:Islam`dan önce cahiliye devrinde bazi arap kabileleri arasinda haram aylarda meydana gelen ic savas, 4 defa yapilmistir.Peygamberimiz, amcasi Zübeyr ile katildi.Utbe b. Rebia`nin girisimi ile taraflar arasinda baris gerceklestirildi.Bu savas Fil olayindan 25 yil sonra(591) meydana geldi.
107-Figano(ö.938/1532):Divan sairi.
108-Fihi Ma Fih(ö.672/1273):Mevlana`nin sohbetlerinden derlenen eseri.
107-Fil olayi:Kabe`yi yikmak amaciyla Mekke üzerine yürüyen Habes ordusunun Allah tarafindan gönderilen kuslar vasitasiyla imha edilmesi olayi. Ebrehe`nin ilahi bir ceza ile perisan hale düsürülmesi.
108-Filistin Kurtulus Örgütü:Israil isgaline karsi mücadele veren Filistinli direnis grup toplulugu.
109-Firdevsi(ö.411/1020):Iran`in milli destani Sahname`nin müellifi.
110-Fitre:Ramazan ayinin sonunda gücü yeten müslümanin ödemekle yükümlü oldugu sadaka.
108-Filoloji:Dil bilimi.Toplumlarin dillerini inceler.
108-Fitne :Iyi veya kötü seylerle deneme, manevi cöküntü, soyal kargasa ve kaos demektir.
109-Firak-i Dalle:Dogru yoldan ayrilmis, hak yoldan sapmis guruplar, topluluklar demektir.Hariciye,Mutezile,Cebriyye, Murcie, Müsebbihe,Sia.
110-Fikhu`l Ekber:Ebu Hanife`ye nisbet edilen risalesi.
111-Fihu`l-hadis:Hadislerin anlasilmasini ve onlardan hüküm cikartilmasina konu edinen ilim dali.
110-Fikih:Islam ibadet ve hukuk ilmi.
111-Firat:Türkiye topraklarinda dogup Irak`ta Dicle ile birlestikten sonra denize ulasan akarsu.
111-Fizilali`l-Kur`an:Seyyid Kutub`un(ö.1966):Kur`an-i Kerim tefsiri.
110-Fukaha-i Seb`a:Ashab-i Kiram`dan sonra Medine-i Münevvere`de de fetva vermeye baslayan yedi meshur fakihe verilen isimdir.
111-Franklar:Islam dünyasinda Katolik ve protestan mezheplerine ve mensup hiristiyan Avrupalilara verilen.
112.Frenk:Osmanlilarin Bati Avrupalilar hakkinda kullandiklari bir terim.
109-Fravun:Eski Misir hükümdarlarina verilen bir ünvandir.
110-Fuhus:Evlilik disi cinsel iliskiler; dinve ahlak ölcülerine uymayan her türlü asirilik.Medineli yedi tabiin fakihi.
111-Füru:Islam hukukunun ameli-tatbiki bölümünü ve miras hakkinda alt soy hisimlari ifade eden fikih terimi.
110-Gabe Gazvesi(6/627):Hz.Peygamberin Gatafan kabilesi üzerine yaptigi gazve.
111-Ganimet:Gayri müslimlerden savas yoluyla elde edilen her türlü mal ve esirleri ifade eden terim.
110-Garanik olayi:Garanik, arapca da kugu anlamina gelir.Hz.Peygamberin, Mekke döneminin sikintili günlerinden birinde Kabe`de Kur`an okurken , lat, uzza, menat isimli putlardan “Onlar yüce kugulardir, sefaatlari umulur “ diye övgü ile secdeye kapandigi yönündeki carpitilmis bir rivayet oryantalistler tarafindan üzerinde önemle durularak meshur edildiginden , bu olay Garanik olayi diye anilmaktadir.
111-Garibü`l-Kur`an:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
112-Gasiye süresi:Kiyametin dehsetinden , inanan ve inanmayanlarin niteliklerinden , ahiretteki halleri.
111-Gaye-i hilkat:Yaratilis gayesi.
111-Gazel:Eski siirin en cok kullanilan ve sevilen nazim sekli.
111-Gazi Osman Pasa(1833/1900):Plenve müdafasiyla söhret kazanan Osmanli kumandani ve müsiri.
111-Gazneliler:963-1186 yillari arasinda Horasan, Afganistan ve Kuzey Hindistan`da hüküm süren bir müslüman-Türk hanedani.
111-Gazve ve seriyye:Peygamber Efendimizin bizzat sevk ve idare ettigi savaslara„gazve“ denir.Peygamberimizin gazvelerinin sayisi 27`dir.Seriyye;Ashab-i Kiram `dan bir zatin kumandasi altinda savasa giden az bir kuvvete“seriyye“ denir. Seryyelerin sayisi 44 veya 104`dir.
113-Gazvetü`l-Usre(Tebük Gazvesi):Hazirlik safhasinda büyük güclüklerle(usre) karsilasildigi icin Tebük Gazvesi`ne verilen ad.
114-Gazzali:Esari kelamcisi, safii fakihi, mutasavvuf, filozoflara yönelttigi elestirilerle taninan Islam düsünürü.
112-Gazze:Peygamberimizin bizzat kumandan olarak bulundugu, askeri harekata ve savaslara gazve denilmistir.Bedir ve Uhud gazvekeri gibi.Bilginlerin cogunlugu gazvelerin sayisini 27 seklinde tesbit etmislerdir.Bunlardan 9 tanesinde bilfiil savasilmis, digerlerinde ise carpisma olmustur. Savas vuku bulan gazveler sunlardir:Bedir, Uhut,Müreysi, Huneyn, Hendek, Kureyza, Hayber, Mekke, Taif, ilk gazvesi(623) Ebva veya Veddan, en son ve en fazla askerle(30 bin) ciktigi Tebük gazvesidir.
113-Gelibolu:Canakkale iline bagli oce merkezi.
114-Hayrü`l- Beser:Insanlarin en hayirlisi Hz.muhammed.
114-Hil`at:Halife hükümdarlar tarafindan verilen seref elbise.
115-Hilye:Bilhassa Hz.Peygamber`in fiziki özellikleri, bunlari anlatan edebi eserler ve ayni konuda hüs-i hatla yazilmis levhalar icin kullanilan terim.
116-Himyerler:Milattan önce 115-milattan sonra 525 yillari arasinda Yemen`de hüküm süren Arap hanedani.
117-Hinduizm:Hindistan`in geleneksel dini.
118-Hipokrat:Tibbin babasi sayilan ilkcagin en ünlü hekimi.
119-Hira:Hz.Muhammed`e ilk vahyin geldigi magaranin bulundugu dag.
Hisbe:Islam devletlerinde genel ahlaki, kamu düzenini korumak ve denetlemekle görevli teskilat.
Hittin savasi:Selahaddin-i Eyyubi`nin Haclilar`i bozguna ugrattigi ünlü meydan savasi(583/1187)
120-Hu:Sufilere göre Allah zatina isaret eden ismi.
122-Hubbu`n Nebi:Peygamber sevgisi demektir.
121-Hucr b.Adi(ö.51/671):Hz.Ali taraftarligi sebebiyle Muaviye döneminde öldürülen sahabi.
122-Huda:Farsca`da Allah hakkinda kullanilan isimlerden biri.
123-Hulasatü`l-Beyan:mehmet Vehbi Efendinin(ö.1949)Türkce Kur`an tefsiri.
124-Hulefa-i Rasidin(632-661):Hz.Peygamber`den sonra ilk dört halife.
125-GENEL KÜLTÜR(Türkiye –Baskanlik yayinlari)
-Cografi Bölgeler:Türkiye 1941 yilinda 7 cografi bölgeye ayrilmistir.Maramara bölgesi ülke yüzeyinin % 8,5`ini, ege bölgesi % 11`ini, Akdeniz bölgesi% 15`ini, ic anadolu bölgesi % 19`unu,Karadeniz bölgesi % 18`ini, Dogu Anadolu bölgesi ülkenin %21 `ini kaplar.Güneydogu Anadolu bölgesi %9,7`sini kaplar.
-Genel kültür:Sultan Ahmet camii 17.yüzyilda Sultan 1.Ahmet tarafindan 6 minareli olarak yaptirilmis,Istanbul`un semboludur.Anitkabir`in yapimina 1944 yilinda baslanmis(Rasattepe üzerinde) 1953 yilinda tamamlanmistir. 2. Mura ve yavuz Sultan Selim Amasya`da dogdu.Trabzon 1204 yilinda Pontos devletinin baskenti oldu.1471`de Trabzon Fatih Sultan Mehmet tarafindan fethedildi.Kanuni Trabzon`da dogdu.Dogu Anadolunun kalesi Erzurum Dogu Anadulunun kültürel merkezidir. 22 Temmuz 1919 `da Erzurum kongresi yapildi.Kars, Kafkasya kapisi olarak bilinir.KARS ; Ruslar tarafindan 1828,1855,1877 de 3 kez Ruslarca isgal edildi.yaklasik 40 yil Rus egemenligi altinda kalmistir. Ishak Pasa sarayi Agri`nin Dogu Beyazit ilcesinde bulunmaktadir.Van, tarihte Urarti devletinin baskenti Tusba idi. Van gölünde bulunan adalar arasinda en güzeli Akdamar adasi`dir.Cin seddinden sonra dünyanin ikinci uzun surlari “Diyarbakir surlari” dir.
-Tarih Bilgisi:
– Otlukbeli savasi(1473):Fatih ile Akkoyunlu devleti Uzun Hasan arasinda oldu. Fakat osmanli hükümdari fatih Sultan mehmet ilk yaptigi Otlukbeli savasini kaybetti.
-Ulusal Kurtulus Savasi:1919-1923
-Sevr Antlasmasi :22 Agustos.1920
-Mudanya Mütarekesi :11 Ekim .1922
-Lozan Baris Görüsmesi:21 Kasim .1922
-Lozan baris antlasmasi :24 Temmuz .1923
-Cumhuriyeti ilani :29 Ekim .1923
-1928 yilinda devletin dininin Islam oldugu hükmü anayasadan cikarildi.
-1937 yilinda Türkiye´nin laik bir devlet oldugu ilkesi Anayasaya konuldu.
-1931 yyilinda Türk tarih Kurumu kuruldu.
-1932 yilinda Türk dil kurumu kuruldu.
-1936 yilinda Motreux antlasmasi.
-1934 yilinda balkan, 1937 yilinda sadabad pakti kuruldu.
-Anayasa:Ilk anayasa 1876,(Kanuni esasi),1921 anayasasi, 1924 , 1961 ve 1982 anayasasi.
-Devletin temel organlari:yasama, yürütme, yargi.
-Cumhurbaskanlari:M.Kemal Atatürk 1923-1938, Ismet Inönü1938-1950,Celal Bayar 1950-1960,Cemal Gürsel 1961-1966,Cevdet Sunay 1966-1973,Fahri S.Korutürk 1973-1980,Kenan Evren 1982-1989,Turgut Özal 1989-1993, Süleyman Demirel 1993-2000,A.Necdet Sezer 2000-2007,…
-Polis Teskilati:1845 yilinda kuruldu.Polis koleji ve devami polis akademileri.
-Jandarma teskilati:81 il jandarma komutanligi,896 ilce jandarma komutanligi,2581 jandarma ic güvenlik karakolu.
-Kibris: 300 yil Türk hakimiyetinde kaldi. 1878 de ingiltere yönetimine girdi.
-D-8 ülkeleri:Bangledes,misir,endonezya, iran, malezya, nizerya ve pakistan Disisleri bakanlari 18 ocak 1997`de Istanbul`da bir arayagelerek, ülkelerin ekonomik büyüme ve sosyal gelismesiyle ilgili D-8 adli yeni bir isbirligi projesi baslatmistir.
-Türk Isci Sendikalari:Türkis:1952`de kuruldu.35 bagli sendika 2091.891 üyesi var.
-Disk:1967 `de kuruldu. 26 bagli sendikasi 347 bin üyesi var.
-Hakis: 1976 da kuruldu.7 bagli sendikasi, 345 bin üyesi var.
-Tisk(Türkiye Isveren Sendikalari9: 1962 de kuruldu.18 isveren sendikasi var.
-Dini Hayat:Türkiye nüfusunun % 99`u müslümandir. Geri kalan % 1 `lik kisim Ortodoks, yahudi, Katolik, protestan ve hiristiyan mezheplerinden olanlar olusturmaktadir.Islam dini hosgörüye önem vermektedir.Ispanya`da Engizisyon mahkemeleri zulmüne ugrayan Yahudiler 15.yüzyilda Türkiye`ye siginmistir.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-2

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  290 Kez Okundu

-Matbaa:Ilk matba 1464 yilinda Yahudiler tarafindan kurulmus ve Tevrat tefsiri sanilan ilk kitapta ayni tarihte basilmistir.Ilk Türk Matbaasi 1779 yilinda yayin hayatina baslamis, ilk basilan eser“lugat-i Vankulu“ denilen Türk-Arapca bir sözlük olusmustur.
-Edebiyat:
-Destanlar:Alp Eren Destani,Bozkurt Destani,Ergenokon Destani.
-Orhun yazitlari:Tonyokuk, Kül Tigin ve Bilge Kagan adina.
-Kutadgu Bilik:Yusuf Has Hacib
-Divan-i lügat-i Türk:Kasgarli Mahmut
-Divan Edebiyati:Dehhani,Kadi Burhanettin,Nesimi,Ahmedi,Fuzuli,Baki,Bagdatli Ruhi,Nedimi.
-Halk Edebiyati:Karagöz oyunlari,Orta oyunu,Dede Korkut
-Alevi-Bektasi Edebiyati:Pir Sultan Aptal
-Tasavvuf Edebiyati:Ahmet Yesevi,Yunus Emre, Nasrettin Hoca.
-Asik edebiyati:Köroglu,Karacaoglan, Emrah, Seyrani,Dadaloglu, Gevheri.
-Tanzimat Edebiyati:Namik Kemal, Ziya Pasa,Semsettin sami,Recaizade Ekrem.
-Edebiyati Cedide:Halit Ziya Usakligil, Mehmet Rauf.
-Milli edebiyat akimi:Ali canip Yöntem, Ömer seyfettin,Ziya Gökalp,yakup Kadri Karaosmanoglu, Halide edip Adivar, resat Nuri Güntekin, Refik halit karay,mehmet Akif, yahya Kemal Beyatli.
-Milli Edebiyatcilar(Cumhuriyet dönemi):Resat Nuri Güntekin,Peyami Safa, Yakup Kadri Karaosman, Nazim Hikmet,Ziya Osman saba, Ahmet Hamdi tanpinar, Kemalettin kamu,Fazil Hüsnü daglarca,Ilhan Berk,N.Fazil Kisakürek,Tarik Bugra,Oktay Akbal,Haldun Taner, Orhan Veli Kanik,Oktay Rifat,Orhan Seyfi Orhan,Necati Cumali,Bedri rahmi eyyüpoglu,Yasar Kemal,Kemal Tahir,Arif Nihat asya,Ilhan Selcuk, Cetin altan, Ayla Kutlu,Adalet Aloglu.
114-Goldziher ignaz(1850-1921):Yahudi asilli Macat asilli sarkiyatci.
115-Gömen, Mehmet Fatih(1877-1955):Kandilli rsathanesinin ilk kurucusu, ve ilk müdürü.
116-Gönenli Mehemet Efendi(1903-1991):Vaiz, reisulkurra.
117-Gülbahar Hatun(ö.988/1492):2.Beyazid`in annesi.
118-Gülbank:Tarikat toplantilarinda, bazi dini ve resmi törenlerinde belli bir eda ile veya makamda okunan dua.
119-Gümilcine:Yunanistan`in Trakya kesiminde eski bir Osmanli kasabasi.
120-Günah:Ilahi emir ve yasaklara aykiri fiil ve davranislari io´fade eden bir terim.
121-Gültekin Resat Nuri(1889-1956):Cumhuriyet döneminin önde gelen roman, hikaye ve tiyatro yazarlarindan.
122-Gürsel, Cemal(1895-1966):Türkiye Cumhuriyetinin dürdüncü cumhurbaskani.
123-haber-i Vahid:Mütevatir derecesine ulasmayan haber.
124-Habib en-Neccar:Islami kaynaklara göreYasin suresinde anlatilan kisi.
125-Habil ve kabil:Hz.Adem ileHz.havva`nin ilk iki oglu.
126-Hacamat:Sagligi koruma veya tedavi amaciyla kan alma.
127-Hacer:Hz.Ibrahim`in esi ve Hz.Ismail`in annesi.
128-Haci Bayram-i Veli(ö.833/1430):Bayramiyye tarikatinin kurucusu .
129-Haci Bektas-i Veli(ö.669/1271):Bektasilik tarikatinin kurucusu olarak kabul edilen Türkmen seyhi.
129-Hac:Hiristiyanlikta büyük önem tasiyan dini figürü.
130-Haclilar:11.Yüzyilin sonlarinda Avrupa dünyasinin“Kudüs`ü kurtarma „ slogani ile, Türkleri Anadolu`dan atmak ve bütün Ortadogu`yu ele gecirmek icin baslattigi siyasi amacli askeri harekata katilanlara verilen ad.
113-Habil ve Kabil:Adem Aleyhisselamin iki oglu Habil ve Kabil idi.Habil`in kurbani kabul edilmis , kabil`in ki kabul edilmemis, bunun üzerine Kabil, Habil`i öldürmüstü.
114-Haham.Yahudilerin , musevilerin din adami.
115-Hahambasi:Yahudi cemaatinin dini lideri.
116-Habesistan:Müslümanlarin ilk kez hicret ettikleri ve iyi karsinlandiklari, halki Hristiyan olan ülke(Etopya).Habesistan`a 1.ci hicret de 11 erkek, 4 kadin toplam 15 , 2.hicrette 77 erkek , 13 kadin toplam 117 kisi. Peygamberligin 5.yilinda ilk kafile yla ciktilar.
118-Hacer`ül Esved`in öpülmesi:Peygamberimiz, Mekke`yi fethedip Kabe`deki putlari kirdiktan sonra tavaf ederken hacer-i esved`e ellerini sürmüs ve onu öpmüstür ki, buna bir tazim olarak istilam denir.(Ilahiyat Ans.c:2, Sh.120)
119-Hacli seferlerine karsi koyan devletler:Anadolu selcuklu devleti,Musul atabeyligi,Eyyübiler,Memlukler,Suriye selcuklulari, Sam atabeyligi, Danismendler, Fatimiler, Saltuklar, Artukklar.
120-Hacli seferlerini baslatan devletler:Bizans imparatorlugu.Papalik, Almanya, Fransa, Ingiltere, Napolik kralligi.
121-Hacli seferlerinin nedeni:Batili hiristiyanlarin, papalarin tesvikiyle Kudüs`ü müslümanlarin elinden kurtarmak Anadolu ile Avrupa`da bulunan müslümanlari buralardan atmak amaciyla gerceklestirdikleri seferlerin genel adi.
123-Hadim:genellikle harem hizmetlerinde calistirilan erkekligi giderilmis erkek.
124-Hadikatü-s Suada:Fuzuli`nin Kerbela vak`asini isledigi meshur eseri.
Hafiz Osman(ö.111=/1698):Aklam-i sitte de devir acan Türk hattati.
122-Hafsa(ö.45/665):hz.Ömer`in kizi ve Hz.Peygamber`in hanimi.
123-Hafsa hatun(ö.940/1534):Kanuni Sultan Süleymanin annesi.
124-Haham:Yahudi dini teskilatinda unvan.
125-Hak Dini Kur`an Dini:Elmalili Muhammed Hamd`nin(ö.1942)Türkce Kur`an tefsiri.
126-Hakem b.Ebü`l-As(ö.31/651):Hz.Peygamberin Taife sürgüne gönderdigi sahabi.
127- Hala Sultan Tekkesi:Kibris`ta Hz.Peygamberin süt halasi Ümmü Haram`in türbesini barindiran tekke.
128-Halid b. Velid(ö.21/642):Hz.Peygamberin seyfullah unvani verdigi kumandan sahabi.
129-Halime:Hz.Peygamberin süt annesi.
122-Hamdele:el-Hamdülillahi Rabil alemin cümlesinin kisaltilmisidir.Anlami, hamd alemlerin Rabbine mahsustur.Hz.Peygambere , O`nun ashabina ve ehl-i beytine salat ve selam okumaya ise salvele denilir ve hamdele – salvele birlikte kullanilir.
123-Hanbeli mezhebi: Dört büyük sünni fikik mezhepten biri.
121-Hanefi Mezhebi:Hanefi mezhebi su yedi esas üzere kurulmustur:Kitap, sünnet, sahabenin sözleri, kiyas, istihsan, icma ve örf.
Hanefi Mezhebine dair imam Muhammed`in yazdigi meshur 6 kitabi sunlardir:Mebsut, ziyadat, cami-us Sagir, cami-ul kebir, siyer-i sagir, siye-i kebir.
122-Hanim Sultan:Osmanlilarda padisah ve sehzade kiz cocuklari icin kullanilan unvan.
123-Hanif:Islam öncesi dönemde Hz.Ibrahim`in teblig ettigi dine tabi olanlara verilen ad.
124-Hanzale b.Ebu Amir(ö.3/625):Uhud savasinda sehit oldu. Boy abdesti almaya firsat bulamadan Islam ordusuna katildi.Hanzale`nin nasini meleklerin yikadigini Hz.Peygamber`den ögrenen müslümanlar, meleklerin yikadigi kimse lakabini verdiler.
125-Haram:Din tarafindan yasaklanan fiil.
126-Haram aylar:Islami literatürde savasin haram kabul edildigi 4 kutsal ay.Zilkade,zilhicce,muharrem, recep.
127-Harbi:Gayri müslim devletin vatandasi anlaminda fikhi terimi.
128-Harbiye:2.Mahmud zamaninda 1835`de subay yetistirmek üzere acilan askeri mektep.
129-Hareket ordusu:31 Mart Vak`asini bastirmak üzereSelanik`ten Istanbul`a gelen ordu.
130-Harem:Mekke ve Medine sehirleriyle cevrelerindeki belirli bölgeler icin kullanilan terim.
131-Haremeyn:Mekke ve Medine sehirleri birlikte ifade eden tabir.
132-Hariciye nezareti:Osmanli devletinde 1836`da kurulan ve Cumhuriyet döneminde Disisleri Bakanligi adini alan teskilat.
133-Harran:Sanli Urfa iline bagli bir ilce merkezi.
134-Hartum:Sudan cumhuriyetinin bassehri.
135-Harura:Siffin savasinda Hz.Ali`nin saflarindan ayrilan Haricilerin toplandigi yer.
136-Harut ve Marut:Kur`an-i Kerim`de adlari gecen ve insanlara sihir ögrettiklerine inanilan iki melek.
136-Hasan:Hz.Peygamberin torunu.Hz.Fatima ile Hz.Ali`nin büyük oglu.
137-Hasan el –Benna(1906/1949):Ihvan-i müslimin teskilatinin kurucusu, Misirli fikir ve mücadele adami.
128-Haset:Baskalarinin sahip oldugu imkanlari kiskanma anlaminda bir terim.
129-Hassan b.Sabit(ö.60/680):Hz.Peygamberin sairi olarak taninan sahabi.
130-Hasiye:Kitaplarin sayfa bosluklarina yazilan cogu kisa aciklamalar icin kullanilan terim.
131-Hatice:Hz.Peygamberin ilk hanimi.
132-Hatun:Türkler de ve Mogallarda hükümdar ailesine mensup kadinlar icin kullanilan bir unvan.
121-Havaic-i Asliye:Asil ihtiyaclar, temel ihtiyaclar.Zekat matrahi disinda tutulan temel ihtiyac mallari disinda tutulan temel ihtiyac mallari anlaminda fikih terim.
122-Hariciler:Hz.ali ile Hz.Muaviye arasinda meydana gelenen Siffin savasindaki hakem olayindan sonra meydana cikmistir.”Hüküm Allah`indir diyerek hakem olayina karsi ciktilar.Hakem olayini küfür, taraflarini da kafir ilan ettiler.
121-Havariler:Hz.Isa`ya herkesten önce inanan ve yardimci olan , onun Allah`in kulu ve peygamberi oldugunu tasdik edenlerdir.
123-Havelan-i havl:Senenin devretmesi, gecmesi demektir.
122-Havkale:La havle ve la kuvvete illa bi`llahil-aliyyi`l –azim cümlesini söylemeye denir.
122-Hayber:Hicaz`da Medine-Suriye yolu üzerinde bulunan eski bir ticaret ve ziraat merkezi.
123-Haydar:Hz.Ali`nin lakabi.
124-Haremeyn:Iki mukadde sey demektir. Mekke medine sehirleri icin kullanilir.
125-Hasan(r.a):H.3(624) Ramazan ayinda Medine` de dogdu.H.50(670) tarihinde vefat etti. Baki mezarligina defnedildi.
126-Hasan-i Basri(ö.110/728):Tabiinden, Medine `de dogdu.Hadis ve fikihta büyük alimlerdendir.Alim ve zahid.
1126-Harun (as):Hz.Musa Aleyhisselamin kardesi.
125-Hatemü´l-Enbiya:Peygamberlerin sonuncusu;Hz.Muhammed(sas).
126-Hatem-i Nübüvvet:Hz.Muhammed(sas)` in Peygamberligine denir.
126-Havariler:Hz.Isa`ya herkesten önce inanan yardimci olan ,O`nun Allah`in kulu ve peygamberi oldugunu tasdik edenlerdir.Hz.Isa`nin kendisine yardimci olamak üzere sectigi on iki kisiden herbiri icin kullanilan tabir.
127-Havva:Ilk kadin, Hz.Adem`in zevcesi, ve insan neslinin annesi.
128-Havz-i Kevser:Ahirette Hz.Muhammed`in ümmetiyle yaninda bulusacagi bildirilen havuz ve nehir.
126-Hayrü`l-beser:Insanlarin en hayirlisi Hz.Muhammed.
127-Hedy:Hac ve umre yapan kimselerin harem sinirlari icinde kestikleri kurban.
128-Helal:Yapilmasi dinen serbest olan fiil.
129-Helenizm:yunan medeniyet, yunan medeniyetine has.
130-Hendek gazvesi:Müslümanlarla Mekkeli müsrikler ve müttefikleri arasinda yapilan savas(5/627)
131-Heraldik:Mühür bilimi.Eski mühürleri inceler.
131-Hicret:Peygamberimizin Mekke`den Medine`ye göcü. Hicret, 12 Rebiulevvel/23 Eylül 622`de olmustur.Bu tarih Peygamberimizin 53`üncü dogum yil dönümüdür.
132-Hicr:Kayalik böge demek olup Medine`in Kuzeyeinde bir yerin adidir.Salih peygamberin kavmi semud burada yasardi.
133-Hilye-i Seaadet:Hz.Peygamber(sas)Efendimizin yüce sifatlarini anlatan manzum veya nesir halindeki yazilara hilye-i seaadet veya hilye-i serif denir.
134-Hira:Cebel- Nur(Nur Dagi):Mekke`nin Kuzey dogusunda Kabe`ye yaklasik 5 km. Mesafe de bulunan ve zirvenin 20 km. Altindaki magara.Hz.Peygambere ilk vahyin geldigi dagdir.
135-Hitabet Türleri:Asker, siyasi, dini hitabet, panel.
135-Hiristiyan mezhepler arasinda catisma:Katolik ve protestanlar arasinda din ve mezhep kavgalarinda hesapsiz kanlar akti.Engizisyon mahkemeler masum canlara kiydi.Iskence altinda ölenlerin deftere kaydolanlarin 390 bin kisidir.Bunlarin: 200 bini ateste yakilmistir. Islamiyette böyle bir vahset görülmüs müdür?
136-Hiristiyanlik:Hz.Isa`nin peygamberi oldugu Ilahi 136-Hiritiyan mezhepler:Katolik mezhebi(Roma kilisesi),Ortodoks mezhebi,Protestan mezhebi.Temelde ayni inanclari paylasmakla beraber, ayrintilara ait konularda katolik mezhebinden ayrilarak ortaya cikan bazi kücük mezhepler vardir.Bunlar;Keldani mezhebi, ermeni mezhebi, süryani mezhebi, maruni mezhebi ve kipti mezhebi.Kurulus döneminde bütün dogu Ortodoks kiliseleri Istanbul Ortodoks Kilise`sinin idare ve kontrolu altinda iken, daha sonralari parcalanmalar olmus su kiliselere ayrilmis; Süryani ortodoks kilisesi,, rum ortodoks kilisesi, ermeni ortodoks kilisesi, rus ortodoks kilisesi.Protestan mezhebi öncelikle kendi bünyesinde su 3 ana kola ayrildi:Lutheryanizm, kalvanizm, anlikanizm.
137:Hidane:Kücük cocuklarin bakimi, gözetimi ve terbiyesi anlaminda bir fikih terimi.
138-Hilafet:Islam tarihinde devlet baskanligi kurumu.
139-Hirka-i Saadet:Peygamberimizin Topkapi Sarayinda mukaddes emanetler dairesinde korunan hirka.
140-Hitan:Sünnet, sünnet ameliyesi.Sünnet olmak , erkekler icin sünnettir.Ilk sünnet olan Ibrahim Aleyhisselam`dir,Sünnet olmak hem dinin ve hem dindarligin siaridir.Usaym b. Kelb`in babasindan naklettigine göre, dedesi demiski;“Peygamberimize geldim ve Islamiyeti kabul ettim Bunun üzerine Efendimiz(sas) söyle buyurdular:“Kendinden küfrün killari temizle, tiras et ve sünnet ol.“(Ahmet b. Hanbel,3,41;Ebu davud, Taharet,129)
141-Hizir:Hz.Musa döneminde yasayan , kendisine ilahi bilgi ve hikmet ögretilen kisi.
142-Hizirbe(ö.86371459):Osmanli alimi, Istanbul`un ilk kadisi.
143-Hüdhüd:Cavuskusu veya ibibik denilen ve Hz.Süleyman ile Sebe meliki Belkis arasinda haberlesmeyi saglayan kus.Kur`an- Kerim`de Hz.Süleyman kissasiyla ilgili olarak zikredilen bir kus.
144-Hülafa-i rasidin:Dört halife.Hz.Ebubekir, Hz.Ömer, Hz.Osman, Hz.Ali.
145-Hülagü(ö.663/1265):Ilhanli Devletinin kurucusu ve ilk hükümdari(1256-1265)
145-Hümanizm:Insancilik, Avrupa`da ortaya cikan ve mücerred bir insan sevgisini esas alan görüs.
146-Hümeze süresi:Sapitan bazi insanlarin vasiflarinin beyan edildigi, mal varliginin insani ilahi azbtan kurtaramayacaginin haber verildigi.
147-Hüsn ü ask(ö.1213/1799):Seyh Galib`in kaleme aldigi divan edebiyatinin son büyük tasavvufi mesnevi
148-Hüvelbaki:Allah`in edediligini ifade eden ve Osmanlilarda mezar taslarina yazilmasi adet olan Arapca ifade.
146-Hüsn-i Hatime:Son nefeste, ruhunu iman ile teslim etme.Su-i hatime ise imansiz gitme demektir-
146-Hüsuf Namazi:Ay tutuldugu zaman iki rekat kendi basina kilinan namaza da Hüsuf namazi denir.
147-Hüseyin(r.a):Peygamberimizin torunu,hicretten 5 yil sonra saban ayinin besinde Medine´de dünyaya geldi.Hz.Peygamber`in torunu,Hz.Fatima ile Hz.Ali`nin kücük oglu, Kerbela sehidi.
147-Hüzün yili:Hz.Peygamberimizin amcasi ile zevcesi Hz.Hatice`nin (Bisetin 10.yili) vefat ettigi yila denir.(Bi`setin 10.yili)
148-Hudeybiye:Mekke`nin kuzey batisinda bir yer adi.
148-Hud(as):Ad kavmine gönderilen peygamberin adidir.Ad kavmi Ahkaf denilen yerde yasarlardi.Ad kavmi irem adinda meshur bir sehir insa etmislerdi.Ad kavmi putlara tapardi.Inanmayanlari Allah(c.c), Hud Aleyhisselam ile beraber iman edenleri kurtulusa erdirip kafirleri helak etti.
149-Hukuku`l-ibad:Kul haklari anlamina gelen “hukuku`l –ibad“ kavrami; temel insan haklari ifadesinin karsiligidir.Kur`an`in inmesi ile kemale eren hak din Islam`in amaci;malin,canin, aklin, irzin ve dinin korunmasidir. Bu bse esas, kul haklarini korumaya yöneliktir.
149-Hulül:Tanrinin insanda bedenlesmesi inancina hulül denir.
149-Humeyra:Peygamber Efendimizin, Hz.Aise validemize verdigi lakab.
149-Huneyn:Taif yakinlarinda Mekke`ye 10 mil bir yer.
150-Hurafe:Mantiki temeli olmayan telakki ve uygulamalari, din adina sürülüp benimsenen batil inanc ve davranislariifade eden bir terim.
151-Hutbe:Cuma ve bayram namazlari basta olmak üzere bazi ibadet ve merasimlerin icrasi esnasinda topluluga hitaben yapilan konusma.Hutbenin vacipleri:Hatibin taharet üzere bulunmasi, avret sayilan yerlerini örtülü olmasi ve hutbeyi ayakta okumasi.
151-Huzeyfe:sahabeyi kiramdan olup cumadan önce vaz ve nasihat eder. Ya Huzeyfe ! Fitneden nasil kurtulalim?Dua eden kurtulur der. Ne zaman dua edelim? Namazdan sonra cevabini verir. 656 senesinde sirlari ile beraber Hz.Peygambere kavustu.Huzeyfe bin Yeman (r.a), babasi ile Medine`ye gelip müslüman oldu.Huzeyfe , peygamberimizin sirdasi.Peygamberimi ona, ashab-i kiram arasina karisarak kendilerini gizleyen münafiklarin kim oldugunu tek tek bildirmisti.Hz.Huzeyfe, Hz.Ömer döneminde Nusaybin halkina vali gönderilir.Hz.Ömer mektubu yazar. Valiye itaat edilmesini ister.Huzeyfe varir , halk karsilar. Hayvan üstünde bir kuru etle ekmek yiyordu.Halk bizden istediklerin ne diye sorar. Yeni vali, tebessüm ederek sizlerden; sadece, kendimin ve hayvanlarimin yiyecegini istiyorum dedi.
153-Huzeyme b. Sabit(ö.37/657):Züssehateyn (sehadeti iki sahit yerine gecen) diye taninan sahabi.
154-Huzur Dersleri:Osmanlilarda 1759`dan itibaren 1924 yilinda hilafetin kaldirilmasina kadar ramazan ayinda padisahin huzurunda yapilan tefsir dersleri.
152-Ibadet:Ibadet, Allah`a kulluk etmek, saygi göstermek ve O `nun bize verdigi nimetlere sükretmektir.Dini mana da ise, namaz, oruc, zekat ve hac gibi dini görevlerimizi kapsamakla beraber Allah`in bizden yapmamaizi istedigi her türlü güzel is ve davranis, bütün dini ve ahlaki görevleri yerine getirmektir.
153-ibn Batutta(ö.770/1368-69):Ortacagin en büyük müslüman seyyahi.
154-Ibn Haldun(ö.808/1406):Meshur tarihci, sosyolog, filozof, siyaset ve devlet adami.
155-ibn Irak(ö.427/1036`dan önce):Biruni`nin hocasi, matematik ve astronomi alimi.
156-Ibn Ishak(ö.151/768):Siyer, megazi müellifi, muhaddis.
157-Ibn Mülcem(Abdurrahman b. Amr b.Mülcem ö.40/661):Hz.Ali`nin katili.
158-Ibn Rüst(ö.595/1198):Messai okulunun son temsilcisi, filozof, fakih, hekim.
159-Ibn Sina(ö.595/1037):islam messai okulunun en büyük temsilcisi, filozofu, Ortacag tibbinin önde gelen temsilcisi.
160-Ibn Teymiye Takiyyüddin(ö.728/1328):Görüs ve elestirileriyle Islam düsüncesinin geleismesine tesir eden Selefi alimi, müctehid.
161-Ibn Ümmü Mektum(ö.89/708):Hz.Peygamberin müezzini, ama sahabi.
154-Ibrahim bin Ethem (ö.161/778): Zahid , sufi ve muhaddis.Babasi Belh sehrinin hükümdari idi.Hicri 3. asirda yetismis büyük bir evliyullahtir.Bir cok kerematleri görülmüs, Allah rizasi yolunda dünya saltanatini terkederek fakirligi kabul etmis ve bütün ömrünü ibadet ve itaat ile gecirmistir.Kerametleri dillere destandir.
155-Ibrahim Hakki Erzurumi(ö.161/1780):18 Mayis 1702 de Erzurum`un Hasankale ilcesindem dogdu. Ma`rifetname adli eseriyle taninan alim, sufi ve sair.Babasi dervis Osman Efendi, annaesi Serife hanife hanim`dir.
156-Ibrahim Müteferrika(ö.1160/1747):Ilk Türk matbaasinin kurucusu, yayimci , Osmanli devlet adami ve aydini.
154-Ibn Ya`mer(ö.89/1240):Tasavvuf ve Islam düsünce tarihinde büyük etkileri bulunan sufi müellif.
155-Ibnü`l-Cezeri(ö.833/1429):Kitaat ve hadis alimi.
156-Ibnü`l-Hadrami(ö.38/658):Hz.Osman`in Mekke valisi, Muaviye taraftari.
157-Ibnü`l-Heysem(ö.432/1040):Optigin gelismesine yaptigi önemli katkilarla taninan Ortacag`in en büyük fizikcisi;Matematikci-astronom, filozof.Bati dünyasinda Alhazen , Alhacen veya Avenetan, Avennathan adlariyla bilinir.
153-Iblis:Allah`in emrine karsi gelip Adem`e secde etmeyince, Allah Teala onu cennetten veya meleklerin icindeki yüksek makamindan kovdu
154-Ibnü`l –Kuf(ö.685/1286):Filistin`de 21 Agustos 1233 de dogdu.Islam dünyasinda bilinen ilk operatör doktor ve ilk müstakil cerrahi kitabinin yazari.
155-Ibrahim:yahudilik, Hiristiyanlik ve Islam`in müstereken kabul ettigi büyük peygamber.
156-Ibrahim(ö.10/632):Hz.Peygamber in kücük yasta ölen oglu.
157-Ibranice:Yahudilerin ve yahudi kutsal kitabinin dili.
152-Icma:Ashab-i Kiram`in ittifaklari üzere akaid hükmüne gecmis dini emirlerin tamami.?
153-Icma-i ümmet:Ayni asirda yasamis olan Islam alimlerinden müctehid olanlarin , Islam`in bir konusu hakkinda verilen hüküm üzerinde birlesmesidir.
154-Ictihad:Ictihad; dini hükümleri delillerden cikarmak icin müctehidin bütün gücünü sarfedebilmesidir.Ictihad yapabilecek bir yetenege sahip olan zata müctehid denir.
156-Ic oglani:Devsirme olarak saraya alinip cesitli devlet hizmetleri icin yetistirilen kimse.
157-Idadi:Rüstiye mezunlarini yüksek okullara hazirlamak icin acilan, günümüzde liseye denk orta ögretim kurumu.
152-Iddet:Islam hukukunda kocasindan bosanan bir kadinin 100 gün,kocasi ölen kadinin 130 gün bekleme müddeti.Henüz adet görmeyenlerin iddet müddeti ise 3 aydir.Hamile kadinlarin bekleme sureleri, dogum yapincaya kadar, yaslilik sebebiyle hayizdan kesilen kadinlarin bekleme suresi 3 ay iddet beklemek.(Islami Bilgiler Ansiklopedisi,c.2,sh.22)
153-Idris(as):Adem Aleyhisselamdan sonra, kalem ile ilk kez yazi yazan, ilk kez yildizlar ve hesap ilmini gözden geciren bir zatti.gecmis devirlerin büzü ilimleri kendisinde toplamisti. Bütün ilimler kendisine ögretilmisti. Kendisi terzi idi.. Ilk defa igne ile dikis diken, ilk defa elbise dikip giyen de Idris Aleyhisselamdir. Halbuki ondan önce insanlar hayvanlarin derilerini giyerdi.
153-Ihsan:Allah`a onu görür gibi ibadet etmesidir.
152-Ihtikar:Ihtiyac maddelerini toplayarak, darlik aninda pahali satma, vurgunculuk.
153-Iffet:Insanin bedeni ve maddi hazlara asiri düskünlükten korunmasini saglayan erdem icin kullanilan ahlak terimi.
154-Ifk hadisesi:Hz.Aise´ye zina isnadi atilmasi olayi.
155-Ifrit:cinlerin reisi veya en güclü, zeki; kurnaz ve karli olani.
157-Iftar:Orucu acmak anlaminda fikhi terimi.
158-Iftira:bir kimseye islemdigi bir sucu isnat etme anlaminda ahlak terimi.
159-Ihdad:Kocasi ölen veya kesin bosanmasiyla evliligi sona eren kadinin belli bir süre bazi davranislardan kacinmasi anlaminda fikhi terimi.
160-Ihlas:Kulun bütün davranislari ve sözlerinde sade ve Allah`in rizasini gözetmesi anlaminda ve tasavvuf terimi.
161-Ihtida:Diger dinlerden veya dinsiz iken Islam`a girme anlaminda bir terim.
152-Ihvan-i Safa:Ansiklopedik risalesiyle taninan felsefe toplulugu.
153-Ikbal, Muhammed(1877-1938):Hindistanli müslüman düsünür, sair.
154-Iktida:Namazda imama uyma anlaminda fihih terim.
153-Ila:Islam hukukunda bir erkegin bir müddet hanimina yaklasmayacagina dair yemin etmesi demektir. Ila süresi 4 aydir.Bu süreden önce karisi ile birlesen erkek yemini bozmus olur ve bunun keffaretini ödemek durumdadir. 4 ay gecerde karisina yaklasmazsa, karisi bain talak ile bosanmis olur.Bu durumda ancak kadinin rizasi ile yeniden nikahlanarak kendisiyle evlenebilir.
154-Ilham:feyiz yoluyla insanin kalbine ulasan bildi.
155-Ilhanlilar(1256-1353):Iran`da kurulan bi mogol devleti.
156-Illiyyin:Iyilerin amel defterinin bulundugu yer anlaminda Kur`an terimi.
153-Ilk Cuma namazi:Hicret esnasinda Salim ogullari yurdunda Ranuna mevkiine geldiginde Cuma vakti olmustu.Bura da ilk Cuma namazi kilindi.Peygamberimiz(sas9:“Günesin dogdugu günlerin en hayirlisi Cuma günüdür.“(Sünen-i Tirmizi Terc.c.1,sh.487)
154-Ilk sehitler:Kuresy kafirleri, Ammar ile babasi Yasir ve anasi Sümeyye`yi , zorla dinlerinden döndürmeye kalkistilar.Onlar bunu kabullenmeyince, Sümeyye`nin iki ayagini iki deveye baglayip ters istikamette cekerek parcaladilar.Yasir`i de sehit ettiler.
154-Ilk Türkce Ezan:Ilk Türkce ezan 29 Ocak 1932 yilinda Istanbul`da okundu.
155-Ilk Türkce Hutbe:Ilk Türkce hutbe,06.Ocak.1932 de Süleymaniye camiinde okundu.
156-Ilham:Allah`in, kulun kalbine feyz yoluyla ilka ettigi(koydugu) bilgi veya özel mana demektir.Insanin kalbine Allah tarafindan ilka edilen manaya“ilham“; seytan tarafindan ilka edilen manaya da „vesvese“ denir.
156-Ilmihal:Namaz, abdest ve temel akaid bilgilerinin yer aldigi ögretici kitap.temel dini bilgileri iceren el kitabinin genel adi.
157-Imam-i Azam ebu Hanife:Imam-i azam(büyük imam) lakabiyla bilinen, Ebu Hanife künyesi ile meshur Numan b. sabit b.zevta(Zuta), mutlak müctehid ve fikihta hanefi mezhebinin imami.hicri 80 yilinda Kufe`de dogdu.Babasi Kufe`de ipek ve yün kumas ticaretiyle ugrasti.Kücük yasta Kur`an`i hifzetti.Gencliginde ashab-i kiram`dan enes b. Malik`i,Abdullah b.Ebi Evfa`yi, Vasile b. Eska`i, Sehl b.Saide`yi ve hicri 102 de en son vefat Mekke`de vefat eden Ebu`t-Tufeyl Amr b.Vasile`yi görmüs, bunlardan hadis dinlemistir.Imam-i azam`in eserleri;Fikhu`l aekber,alim ve muteallim, fikh-i ebsat, vasiyetler.
159-Imameyn:Imam-i Ebu Yusuf ile imam-i Muhammed` e birden verilen bir isimdir.Bazende imam-i azam ile imami safi icin kullanilir.
160-Imam-i Rabbani(ö.1034/1624):Naksibendiyye tarikatinin Müceddidiyye kolunun kurucusu.
158-Imran:Hz.Meryem`in babasi ve Hz.Isa`nin dedesi.Allah (c.c)Hz.Meryem`in yetistirilmesiyle ilgili olarak Hz.zekeriya`yi görevlendirilmistir.Zekeriya Aleyhisselam, Hz.Meryem`in teyzesinin kocasi.
159-Imaret:Osmanli döneminde fakirlere ve medrese talebesine sicak yiyecek dagitmak amaciyla kurulmus hayir müessesesi.
159-Imza:Hz.peygamberin bazi belgeleri ve mektuplari sag eliyle bizzat imzaladigi veya mühürledigi bilinmektedir.
160-Inayet:Allah`in kainat hakkindaki külli bilgisi ve takdiri anlaminda felsefe terimi.
161-Incil:Hz.Isa`ya verilen ilahi kitabin Kur`an`daki adi.
162-Incili Cavus:Fikra ve nükteleriyle taninan saray muhasibi.Asil adinin Mehmet veya Mustafa oldugu.
163-Inebahti Deniz Savasi:Osmanli donanmasi ile müttefik Hacli donanmalri arasinda meydana gelen deniz savasi(7 Ekim 1571)
164-Infak:Allah`in hosnutlugunu kazanma niyetiyle harcamada bulunma.
159-Infitar süresi:Kiyamet gününde meydana gelecek olaylar hakkinda kisaca bilgiler verilip, insanin yaptiklarini meleklerin tesbit ettigini bu sebeple imanli iyi bir kul olmasi gerektigi.
159-Insikak süresi:Kiyametin hallerini, kiyametin gününü haber vermektedir
160-Ingiliz Kerim Efendi(ö.1303/1886):Ingiliz diline ve kültürüne vakif ilk osmanli alimlerinden biri.
161-Inguslar:Kuzey Kafkasya`da yasayan müslüman halk.
162-Insaallah:Yapilacak her seyin ilahi irade ve izne bagli olarak gerceklesebilecegini belirtmek amaciyla isin öncesinde söylenmesi gereken bir söz.
163-Insikakau`l-Kamer:Ayin yarilmasini ifade eden bir Kur`an terimi.
164-Ipek Yolu:Ilkcag ve ortacag`da Cin ile Ortadogu ve Bati ülkeleri arasinda kullanilan ana ticaret yolu.
164-Isbat-i –vacib:Allah`in varligini kanitlama anlaminda kelam ve felsefe terimi.
165-Iskender Mirza(1899-1969):Pakistan`in ilk cumhurbaskani.
159-Irem:Ad kavmi zamaninda, Seddat tarafindan cennete karsilik olarak yapildigina inanilan sutünleriyle, bah ve bahceleriyle ünlü sehir.
160-Iskat:Bir hak veya mükellefiyeti düsürme anlaminda fikhi bir terimi.
161-Iskilipli Mehmet Atif Efendi(1875-1926):Türk din alimi ve yazari.
158-Islam: Son ilahi din.Allah `a yönelmek, O`na teslim olmak. Peygamberimiz(s.a.s)`in bildirdiklerinin hepsini kalp ile kabul etmek, dil ile söylemek ve onlari uygulamaktir.
159-Islam Arastirmalar Merkezi:Türkiye Diyanet Vakfi tarafindan kurulan ilmi arastirmalar merkezi(1983)
160-Islam Düsünce tarihi:Islam düsüncesi, müslüman bilginlerin tarihi icerisinde ortaya koyduklari düsüncenin ortak adi.Islam düsüncesinin temelinde islam vardir.Batililarin kendi tarihleri icin ,“karanlik devir ve ortacag“ dedikleri bir devirde, Islam dünyasi, Islam düsüncesiyle“Aydinlik Devrini“ yasamistir.Hz.Peygamber,ilk müslümanlarin saglik ihtiyaclarini bilimsel olarak cözmek icin, müslüman olmamis yakinlarindan teyzesinin kocasi, Harise adli kisiyi, Iran`daki Cündisapur medresesine Tipp ögrenmesi icin göndermistir.Cündisapur mektebi, Iran`in Hazistan bölgesinde sasani hükümdari 1.Sapur tarafindan kuruldu.Tasavvuf; Kafanda ne varsa birakman, elinde olani vermen ve basina gelenden sizlanmamandir.Mutasavvuflara göre tasavvuf düsüncesinin mensei dogrudan dogruya Kur`an ve Peygamberin sünnetidir.Hz.Peygamber“Ölmedn önce ölünüz, Allah`in ahlaki ile ahlaklaniniz“.Islam düsüncesi birinci yüzyilda ortaya cikan ilk kareket tasavvuf hareketidir. Bu hareketi baslatan , ashaptan, Ebu Derda, ebu Zerr el-Gifari, Huzeyfe ibn Huzeyl el- Yeman ve Imran Huzai gibi ileri gelen kimselerdir.Hz.Osman, el-Gifari`yi Sam`a sürmüs, zamanin valisi olan Muaviye`de onu hapsetmistir.Tasavvufun gercek kurucusu Hasan el-Basri(ö.728).Tasavvufun ikinci gelisim evresi Hasan el-basr-i ile gazali`ye kadar gelen devredir. Tasavvufi düsünce iki ana kola ayrilmistir:
1-Melamiyye:Ibrahim b.Ethem, Belhi, Davut Tai, abdullah b. Mübarek, Fudayl b. Iyaz ve Besir gibi kimseler bu yolu baslatanlardir.Asil kurucusu , Beyazit Bistami(ö.874).
2-Isbatiyye:Isbatiyye`nin kurucusu Cüneyd el-bagdadi(ö.909) gösterildigi icin, buna ayni zamanda Cüneydiyye(Güneydilik) de denir. Bu anlayisi benimseyen mutasavvuflara göre ayni zamanda“Ehl-i Ma´rifet“ de denir.Mutasavvufun tarikat olarak müesselesmesi, ortaya cikmasi 14. yüzyilda görülmeye baslar. Tariketlesmeler, genel olarak iki tiptir. Birincisi, Üveysi tipidir.Ikincisi yasayan bir sufi önderin etrafinda olusan tariketlesmedir.
Kelami Ekoller:Mutezile, Esarilik, Maturidilik, Sia.
Muztezilenin Inanc esaslari(el-usulu`l-Hamse):Tevhid, adalet, va`d ve va`id, el-menzile Beyne`l-menziletynel-emru bi`l-ma`ruf ve`n-Nehyu anil –münker.
Ehl-i Sünnet Mezhepleri:Selefiyye, Es`ariyye, Maturidiyye. Maturidiyye`nin kurucusu Ebu Mensur Muhammed b.Muhammed el – maturi(ö.333/944)`nin kurdugu mezhebe Maturidiyye mezhebi denir. Imamu`l-Huda, alemü`l –Hüda, Imamu`l Mütekellimin, reissu`s-Sünne gibi ünvanlarla anilir. Esariyye Mezhebinin kurucusu Ebu`l-hasan Ali b.Ismail el Esari el Basri(D.875/ ö.936).
-Gazali, kendisinden öncekileri felsefecileri üc kisma ayirir; Dehriler(materyalist), Tabiiyyun(Naturalistler)Ilahiyyun gibi üc zümreye ayirmistir.
-Ilkler; ilk müslüman astronomisi Ibrahim el-Fezari, ilk Islam kimyacisi, ikinci Ümeyye hükümdari, Yezid`in oglu Halit(ö.704 veya 708), sol anahtari ve 5 cizgili notayi ilk müslümanlar bulmustur.
-Ilmi Matlablar:Kendileri ile ilim elde edilen sorulara “ilmi matlablar” denir(mi, ne, icin, nasil, kac, nerede , ne zaman, hangi).
-Ontoloji: Varlik bilimi.
-Tabib-Hekim:Ibn Sina`ya göre; tip ilminde iki cesit doktor vardir.Tabib-Hekim.Tabib; Ögrendigi bilgileri, hastalarinda uygulayan doktordur, yani tibbin teknisyenidir.Hekim ise hastalarla ilgilenmek yerine dogrudean tip ilminin kendisiyle ugrasan , tipta hikmet sahibi olan kimsedir.
-Issizlik:Issizlik ahlaken kötü davranislar yapmasina sebep olmaktadir.Hirsizlik, cinayet, aile ici kavga, gecimsizlik, srhosluk ve uyusturuculuk vb. Batililar devlet bütcesine büyük bir kismini issizlere, issizlik ücreti olarak vermektedir.
160-Islam Konferansi Teskilati:Islam ülkelerini bir cati altinda toplayan milletlerarasi kurulsu(l969)
161-Islamabad:Pakistan Islam Cumhuriyetinin baskenti.
162-Ism-i A` zam:Allah`in en büyük ismi anlaminda bir tabir.
163-Ismail El-Ezheri(1900-l969):Sudan`in bagimsizligini kazandiktan sonraki ilk baskani.
164-Ismail Hakki Bursevi(ö.1137/1725):Celceti seyhi, müfessir, sair.
164-Israil:Akdeniz`in güneydogu kiyilarinda bulunan Yahudi devleti.Nüfusu 1.180.400(1998)
165-Istiklal Harbi:1919`dan 1922 yilina kadar devam eden ve Bati Anadolu`yu isgal eden Yunan ordusunun inhasiyla sonuclanan , Mustafa Kemal Atatürk`ün önderliginde Türk Milletinin kurulus mücadelesi.
166-Istiklal Mahkemeleri:Milli mücadele döneminde ve Cumhuriyet`in ilk yillarinda faaliyet gösteren özel mahkemelerdir.
167-Istiklal marsi:Mehmet Akif Ersoy`un Büyük millet Meclisi tarafindan 1921`de resmi mili mars olarak kabul edilen siiri.Istiklal marsinin günümüzde bestesini yapan Osman Zeki Üngör`dür.
158-Islam`in ilk emri ve son emri:Islam`in ilk emri oku, ikinci emri temizliktir.
159-Islam`da ilk cemaat:Islam`da ilk cemaat, peygamberimizinCebrail(as) `e iktidaen kildigi namazdir.Daha sonra Peygamberimizin Hz.Hatice ile kildigi namazdir.
160-Islambol:Istanbul`a verilen adlardan biri.
161-Israil:hz.Yakub(as)`un lakabi olup sonradan bütün o soydan gelenlere”Beni Israil” denilmistir.
162-Istidrac:Bir kul günahini yeniledikce Allah`´n , onun sagligini, mevkiini, sanini, söhretini, nimetini artirmasi, ona sükrünü, tevbesini, istigfarini unutturmasi, böylece onu asama asama azabina yaklastirmasi ve sonunda kendisini ansizin yakalamasi anlamina gelir.(Hasan Basri Cantay Meali, 3,1078)
161-Istigfar:yapilan günahlarin Allah tarafindan örtülmesini ve bagislanmasini istemek demektir.Kur`an da 114 surenin bir adi da tevbe dir.Kur`an `da 80´den fazla yerde tevbe kelimesi gecer.Gufran ismi de 90`dan ziyade yerde gecer.
162-Istibra:Kücük abdesten sonra temizlenme.
164-Istihlaf:Namazda abdesti bozulan insanin, yerine cemaattan birini gecirmesine istihlaf denir.
163-Istinaf:Namazda abdesti kasten kendi istegi ile bozulmussa namazi yenidn baslar. Buna istinaf denir.
163-Istinca:Büyük abdesten sonra temizlenmek.
165-Iznik Konsili:Hiristiyanlik tarihindeki ilk genel konsil(325)
166-Jön Türkler:Daha cok 2.Abdul hamid dönemindeki siyasi muhalefet hareketleri ve bu hareketlere katilan ksi ve guruplar icin kullanilan bir tabir.
164-Kabe:Allah`a kulluk amaciyla yeryüzünde ilk defa bina edilen ma`beddir.Mü`minlerin kiblesidir.Arap yarim adasinin merkezi ve en büyük sehri olan Mekke`de insa edilmistir.Kabe ve civarina Kur`an.i Kerim dilinde “Mescid-i Haram” denilmistir.Islam inanisina göre yeryüzünde yapilan ilk mabed, müslümanlarin ilk kiblesi.
165-Ka`b b.Esref(ö.3/624):Islam`a düsmanligi ile taninan yahudi sairi
166-Ka`b b.Malik(ö.50/670):Hz.Peygamberin meshur üc sairinden biri.
167-Kabakci isyanINizam-i Cedid ve 3.Selm devrini sona erdiren isyan.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-4

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  329 Kez Okundu

165-Kabil:Afganistan`in bassehri.
164-Kabir azabi:Kabir azabi vardir ve haktir.(Al-i Imran 169)Peygamberimiz(sas);“Kabir ya cennet bahcelerinden bir bahce veya cehennem cukurlarindan bir cukurdur“ buyurmustur.Kabir namazi adiyla bir namaz yoktur.
165-Kabire gömme gelenegi:Hz.Adem`in oglu Kabil`in, öldürdügü kardesi habil`in yerieseliyerek kargadan ilham alarak gömmesiyle baslayan bir gelenek(Maide:20/55) ve bütün Peygamberlerin ümmetlerine emrettigi bir görevdir.
166-Kaderiyye:Sorumlluluk doguran fiillerin sadece insan iradesiyle gerceklestirdigini ileri süren itikadi mezhep.
166-Kadil-Kudat:islam devletlerinde yargi sisteminin basinda bulunan görevliye verilen unvan.Sözlükte „Kadilar kadisi“ anlamina gelen bir terkiptir.;baskadi olarak gecer.(İslam Ansk.c:24,Sh.77 Diyanet )
167-Kadiefendi:18. yüzyilin baslarindan itibaren Osmanli padisah naimlerine verilen unvan.
168-Kadi Iyaz(ö.544/1149):Maliki kadisi, hadis, fikih ve dil alimi.
169-Kadi Sureyh(ö.80/699):Tabiin devrinin ileri gelen fakihlerinden Kufe kadisi.
170-Kadir Gecesi:Kur`an-i Kerim`in indirildigi gece.
171-Kadriyye:Abdulkadir-i Geylaniye(ö.561/1165-66) nisbet edilen Islam dünyasinin ilk ve en yaygin tarikati.
172-Kadiyanlik:Mirza Gulam Ahmet Kadiyani(ö.1908) tarafindan kurulan dini hareket.
173-Kafiye(el-Kafiye:Ibnü`l-hacib`in (ö.646/1249) Arap nahvine dair muhtasari.
174-Kafkasya:Karadeniz ile Hazar denizi arasindaki daglik bölge.
175-Kahin:izli ilimler; bildigini ve gaibten haber verdigini ileri süren kisi.
175-Kahire:Misir`in bassehri.
176-Kaime:Osmanli maliyesinde kagit para icin kullanilan tabir.
177-Kalem:Uluhiyyet aleminde bütün nesne ve olaylarin kaydedilmesinisaglayan arac.Kalem suresi, Kur`an-i Kerim`in 80.ci suresi.
167-Kameri aylar:Hicri senenin 12 ayi(arabi aylar) hicri takvim de kullanilan kameri aylarin adlari sirasiyla sunlardir:Muharrem,safer, rebiulevvel, rebiul ahir,cemaziyel evvel , cemaziyel ahir,recep, saban ,ramazan,sevval, zilkade, zilhicce.
168-Kameri yil:Ayin hareketlerine göre belirlenen takvim yili.
169-Kameriyye:Hz.Ali`yi tanrilastirarak ayda bulundugunu iddia eden Nusayri firkasi.
170-Kanaat:Elindekine razi olma, azla yetinme ahlak terimi.
172-Kandil:Müslümanlarca mübarek sayilip kutlanan özel geceler.
173-kandilli rasashanesi:Osmanli döneminde kurulup calismlarina halen Bogazici Üniversitesi bünyesinde devam eden rasathane.
174-Kanun-i Esasi:1876 yilinda kabul edilen Osmanli Devleti Anayasasi.
175-Kanun-i Fi`t-Tib:Ibn Sinan`in(ö.428/1037) ansiklopedik ve sistematik tibbi eseri.
176-Kapikulu:Osmanli devletinin merkez kuvvetlerini teskil eden maasli askerlerin genel adi.
177-Kapitülasyon:Bir müslüman devlette güven icinde faaliyetlerde bulunmak üzere hiristiyan devletlere verilen imtiyaz.
178-Karabag:Azerbaycan`da tarihi öneme sahip bir idari bölde.
179-Karaca Ahmet:Abdalan-i Rum zümresine mensup Türkmen dervisi ve halk hekimi.
180-Karacaoglan:Ünlü saz sairi.
181-Karahanlilar:Maveraünnehir ve Dogu Türkistan`da hüküm süren Türk_Islam hanedani(840-1212)
182-Karahitaylilar:Dogu ve Bati Türkistan`in büyük bir kisminda hüküm süren Mogal devleti(1130-1211)
183-Karakoyunlular:Dogu Anadolu, Azerbaycan, Iran ve Irak`ta hüküm süren Türkmen hanedani(1351)
184-KaramanliOsmanli Devletinin Trablusgarp eyaletini 1711-1815 yillari arasinda idarelri altinda bulunduran Türk asilli aile.
185-Karamanogullari:1256-1474 yillari arasinda Nigde, Karaman, Konya, Ic il, Tasili ve Alanya yöresinde hüküm süren hanedan ve beylik.
186-Karluklular:Orta Asya tarihinde önemli roller oynayan bir Türk boyu.
168-Karia Süresi:Tamamiyla kiyametin dehset ve ahvalini beyan eden bu sürede bundan önceki süreler gibi peygamberimizin faziletine isaret buyurdugu mufassal grubunu olusturdugu sürelerden bir tanesidir.
167-Karun: Zenginligiyle taninan, Hz.Musa ve Harun`un sahsinda Allah`in emirlerine karsi ciktigi icin cezalandirilan kisi.Musa(as) zamaninda yasamis olan azgin bir zengin.Allah`in kendisine vermis oldugu nimetlerin coklugundan sarhosluga kapilmis, magrur olmus, insanlari hor ve hakir görmüs, fakirlere tepeden bakmis ve bu yüzden de ilahi azaba ducar olmus bir zengin.Gururlandigi servetiyle birlikte helak olmustur.(Kur`an- Kerim, Kasas suresi:76-84)
169-Kasidiye Savasi:Müslümanlara Kuzey Irak ve Iran`in kapilarini acan meydan savasi(15/636)
170-Kasim:Hz.Peygamber Efendimizin oglu.
171-Kasim Hanligi:Altin Ordu Devletinin parcalanmasindan sonra Moskova yakinlarinda kurulan Türk hanliklarindan biri(1445/1681)
172-Kasidetü`l-Bürde:Ka`b b.Züheyr`in(ö.24/645):Hz.Peygamber`e sundugu ünlü kasidesi.
172-Kasidetü`lBürde:Busiri`nin(ö.695/1296):Hz.Peygamber icin yazdigi ünlü kasidesi.
168-Kasva:Hz.Peygamberin devesi.
168-Kasr-i Salat(Namazi kisaltmak):Misafir olanin , 4 rekatli farz namazlarini iki rekat olarak kilar.Buna kasr-i salat denir.
169-Kasgarli Mahmud:11. yüuyilda yasamis, Türk dilinin ilk sözlügü Divanü Lugati`t-Türk`ün müellifi ve en eski Türk dili arastiricisi.
170-Kasrisirin Antlasmasi:Osmanlilarla safeviler arasinda 1639`da imzalanan ve bu günkü Türkiye-Iran dogu sinirini belirleyen antlasma.
169-Katan seferi:Hz.Peygamberin Esedogullarina karsi gönderdigi seriyye(3./625)
169-Katip Celebiö.1067/1657):17. yüzyil Türk ilim dünyasinin müsbet düsünceyi temsileden büyük simasi ve cestli konulara dair cok eserin müellifi.
169-Katolikler :Basindaki kisiye Papa denir.Dinsel merkezi Roma`dir.Inanc ve ahlak alaninda papanin otorite kabul edildigi, Hiristiyanligin en kalabalik cemaatini teskil eden hiristiyan kilisesi/merkezi.
170-Kavame:Rüku halinden dogrulup da bir defa“sübhane rabbiyel´azim“ diyecek kadar ayakta durmaktir.
171-Kader:Cenab-i Hakk`in kainatta mevcut her seyin bütün özelliklerini ezelden bilip takdir etmesidir.
172-Kasva:Peygamberimizin devesi.
173-Kavim:Topluluk, halk ve irk.
173-Kavmiyet:ayni soy, dil, ülke, kültür ve tarihe mensup olmaktan, ayni ülküleri paylasmaktan dogan birlik ve dayanisma duygusu icin kullanilan terim.
173-Kaygusuz Abdal(ö.488/1444):Alevi-Bektasi edebiyatinin kurucusu olarak kabul edilen mutasavvuf sair.
174-Kaynuka(beni Kaynuka):Hz.Peygamberin Medine`den sürdügü yahudi kabilesi.
173-Kaza namazlari:Kaza namazlarinin belli vakitleri yoktur.3 kerahat vakti disinda istenilen her vakitte kaza namazi kilinabilir.
174-Kaza:Ilahi takdirin zamani gelince gerceklestirilmesi anlaminda bir terim.
175-Kazaklar:Orta Asya`da Hazar denizinden Cin sinirina kadar uzanan topraklarda yasayan bir Türk toplulugu.
176-Kazan Hanligi:1437-1556 yillari arasinda Karadeniz`in kuzeyinde Idil-Ural bölgesinde hükum suren bir Türk devleti.
177-Kazf:Iffetli bir kimseye zina iftirasinda bulunma anlaminda fikih terimi.
178-Kazim Karabekir(1882-1948):Istanbul`da dogdu.Asil adi Musa Kazim`dir.Babasi Mehmet Emin Pasa, annesi Havva hanimdir.Türk kumandani ve devlet adamidir.
178-Kelam ekolleri:Mu`tezile, Esaeiyye, Maturidiyye ve Sia.
179-Kepikec:El yazma kitaplari güveden korumak icin üzerlerine yazilan ve tilsimli olduguna inanilan kelime.
173-Kebire:Büyük günahlar.
174-Keffaret ve cesitleri: Dinin belirli yasaklarinin ihlali durumunda yapilmasi istenen mali veya bedeni ibadet.Keffaret cesitleri;Oruc,zihar,tiras olma,adam öldürme ve yemin keffareti.
175-Kefen:Cenazenin yikanip kurulandiktan sonra gömülmek üzere sarildigi bez.
176-Kelam:Allah`in isimleri, ahiret ahvali, kissalari; Kur`an `da bir tasnif yapilirsa kelam ilminin konusuna girer.Islam dininin ana ilkelerini konu edinen ilim.
175-Kelile ve Dimne:Ögüt vermek amacini tasiyan Hind kökenli masal kitabi.
176-Kelime-i tevhid:Iman esaslarinin özünü ifade eden cümle icin kullanilan bir tabir.
177-Kemal Reis(ö.916/1510):2.Beyazid döneminin Türk denizcisi.
176-Keramet:Velilerden zuhur eden olaganüstü hal.
177-Kerbela:Irak`in Bagdat sehrine 100 km. Mesafede bulunan Kerbela,Hz.Hüseyin`in türbesinin bulunmasindan dolayi Siilerce kutsal sayilan sehir.
178-Kerremallahu Vecheh:Hz.ali icin kullanilan“Allah yüzünü ak etsin“ anlaminda bir dua ve saygi sözü.
178-Kervan:Uzak yerler arasinda ticaret esyasi ve yolcuyolcu tasiyan yük hayvani katari.
179-Kervan saray.Kervanlarin güvenligi ve konaklamasi icin ana yol kenarinda tesis edilen vakif yapi.
180-Kessaf:el-Kessaf, Mutezile alimlerinde Zemahserinin (ö.538/1144) agirlikli olarak dirayet metoduyla yazdigi tefsiri.
181-Ketebe:Bir hattatin yazdigi yaziya koydugu imza.
182-Kible:Basta namaz olmak üzere bazi ibadet ve davranislarda yönelinen taraf,Kabe.
182-Kiblenin degismesi:Hz.Peygamber,Hicri ikinci yilin ortalarina kadar namazlarda Kudüs cihetine yöneliyor, fakat hep Kabe`ye emrinin gelmesini beliyordu.Bir ikindi namazi sirsinda Allah Teala Kabe`ye dogru yünelmesini emretti.Kudüs`e dogru yönelerek baslanan bu namaz Kabe`ye yönelerek tamamlandi.Bu olayin gectigi yerde yapilan mescid, bu gün „Mescid-i Kibleteyn“ , yani iki kibleli mescid diye anilmaktadir.(Diyanet Meali, Sh.21)
183-Kilise:Hiristiyanlik inancini benimseyenlerin olusturdigi topluluk, mezhep:hiritiyanlik mabedi.
182-Kiramen Katibin:Insanlarin söz ve davranislarini kaydeden melekler.
183-Kirazlioglu, Ömer(19l6-1989):yüksek mimar-mühendis, sanat tarihi hocasi.
183-Kirve:Sünnet töreninin masraflarini karsilayan ve sünnetci önünde cocugu tutan kimse.
183-Kitab-i Mukaddes:Ahd-i Atik ile Ahd-i Cedid`den olusan hiristiyan kutsal kitabi.
184-Kitab-i Mukaddes:Ahd-i atik ile ahd-i cedid`den olusan hiristiyan kutsal kitabi.
185-Kitabü`l-harac:Ebu Yusuf`un(ö.182/798):Mali konular yaninda, muamelat, ceza, idare ve devletler hukuku kapsamina giren cesitli meseleleri ele alan eseri.
186_Kitabü`lMegazi:vakidi`nin(ö.207/823):Hz.Peygamberin gazve ve seriyyelerine dair eseri.
187-Kitabü`t-Tevhid:Ebu Mansur el Maturidi`nin(ö.333/944) Kelama dair eseri-
182-Kilic Alayi:Osmanli padisahlarinin tahta cikmalarindan sonra kilic kusanmalri münasebetiyle yapilan tören.
183-Kiptilar:Misir`in yerli ve hiristiyan halki icin kullanilan isim.
184-Kirim:Karadenizin kuzeyinde tarihi bir yarimada ve Ukranya`ya bagli özerk cumhuriyet.
182-Kirk Cesme Sulari:Belgrad ormanlarindan toplanarak Istanbul`a su getiren tesislerin genel adi.1554-1563 baslanip bitirilir.
184-Kisas-i Enbiya:Peygamberlerin hayat hikayelerini ve teblig faaliyetlerini anlatan eselerin genel adi.
187-Kisakürek, Necip Fazil(1905_1983):Türk sairi, tiyatro yazari ve fikir adami.
185-Kiyam: Namazda ayakta durmaktir.
186-Kisra:Eski Iran hükümdarlarinin lakabi.Araplarin Sasani hükümdarlari icin kullandiklari unvan.
187-Kisas-i Enbiya:Peygamberlerin hayat hikayelerini ve teblig faaliyetlerini anlatan kitaplara verilen ad.
188-Kitmir:Ashab-i Kehf`in yanlarinda bulundurduklari köpegin adi.
189-Kizilay:Milli ve milletlerarasi yardim kurumu.
188-Kizil elma:Eski Türlerde varilmasi gereken yüce hedef.Bütün Türklerin bir araya toplanmasi ülkü.Eski caglardan beri Türk cihan hakimiyeti idealini sembolik olarak ifade eden bir kavram.
188-Kiyamet ne demektir:Sözlükte“Kalkmak, dirilmek“ anlamlarina gelir.Dini anlamai ise;
a-Evrenin düzeninin bozulmasi,
b-Her seyin alt üst edilerek yok olmasi,
c-Yok olan ve ölen seylerin yeniden yaaratilip diriltilerek ayaga kalkmasi,
d-Mahsere dogru yönelme.
189-Köy Enstitüleri:Türkiye`de köy okullarina ögretmen yetistirmek ve yörenin kalkinmasina öncülük etmek icin kurulan orta ögretim kurumu.1942 de acildi, 1954 de kapatildi.
189-Kocabasi:Osmanlilar`da gayri müslim cemaatlerin ileri gelenlerine verilen isim.
190-Koci bey:4.Murat ve Sultan Ibrahim`e devlet idaresinde yol göstermek üzere kaleme aldigi risalelerle ün salmis osmanli müellif ve müteferriki.
191-Konfücyüscülük:Konfücyüs`e nisbet edilen dini, ahlaki, sosyal, politik, ekonomik konularla ilgili inanc ve uygulamalarin bütünü.
191-Konrapa, Mehmet zekai(1888-1969):Istanbul Yüksek Islam Enstitüsü ögretmenlerinden.
189-Kronoloji:Takvim bilimidir.Tarihi olaylarin olus sirasini verir.
189-Komsuluk hakki:Peygamberimiz(sas9:“Cebrail(as) durmadan bana komsuya iyilik etmeyi tavsiye ederdi.Bu siki tavsiyen komsuyu komsuya mirasci kilacagini zannettim.“ (Buhari, Edeb 28)
„Komsusu ac iken tok yatan kimse bizden degildir.“
(Müslim,Iman;74)
190-Konsil:Katolik hiristiyan litaratüründe dini meseleleri tartisip cözmek üzere bir araya gelen yüksek düzeydeki din adamlari kuruluna verilen ad.
191-Korutürk,Fahri Sabit(1903/1987):Türkiye Cumhuriyeti`nin 6.ci cumhurbaskani.
192-Kosava Savaslari:Türklerin Balkanlar`da hakimiyetini saglayan ilk 791(1389), digeri 852`de(1448) yapilan iki savas.
193-Kotku,Mehmet Zahit(1897-1980):Naksibendi-Halidi seyhi.
194-Köksal, Mustafa Asim(1013-1998): Siyer calismalriyla bilinen tarihci.
195-Köroglu:balkanlar`dan Dogu Türkistan`a, Güneybati Anadolu`dan Sibirya`ya kadar uzanan Türk dünyasinda hikayeleri anlatilan ve okunan tarihi sahsiyet.
195-Kösedag Savasi:Anadolu Selcuklular`inin Mogal karsisinda agir yenilgiye ugradiklari, kaderlerini belli eden savas.(641/1243)
196-Kösem Sultan(ö.1061/ 1651):4.Murat ve Sultan Ibrahim`in annesi, valide sultan.
197-Köy Enstitüleri:Türkiye`de köy okullarina ögretmen yetistirmek ve yörenin kalkinmasina öncülük etmek icin kurulan ortaögretim kurumu.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-5

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  330 Kez Okundu

191-Külli irade:Kul da bi`l-kuvve mevcut olan iradegücüne „külli irade“ denir.Bu irade kullanilmaya hazir olan, ancak henüz kullanilmayan 2potansiyel irade“ demektir.
190-Küsuf namazi:Günes tutuldugunda iki rekat cemala kilinan, cemaat yoksa kendi basina kilinan namaza küsuf namazi denir.
191-Kütüb-ü Ehadis.Ilahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
192-Kütüb-ü Münzele:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
193-Kütüb-ü sitte:Peygamber(sas) Efendimizin hadis-i seriflerini ihtiva eden 6 hadis kitaba verilen isimdir.Buhari, müslim, Ibn Mace,Ebu Davud,Tirmizi,Nesai.
194-Kuba Mescidi:Islam tarihindeki ilk mescid.Peygamberimiz hicret esnasinda konakladigi, Medine`ye alti mil uzakliktaki Kuba köyünde yapilmistir.
195-Kutbetü`s-Sahre:Kudüs haremindeki kutsal kaya üzerinde yer alan, Emevi halifesi Abdulmelik b.Merva`nin yaptirdigi ortasi kubbeli sekizgen yapi.
196-Kuddise Sirruh:Vefat eden velilerin ismi anilirken kullanilan bit dua cümlesi.
196-Kudsi Hadis:Hz.Peygamberin Kur`an disinda Allah`a dayandirarak söyledigi hadisler.
197-Kufe:Güney Irak`ta Hz.Ömer emriyle Sa`d Ebu vakkas tarafindan kurulan sehir.Hz.Ali(ra) döneminin bassehri.
198-Kuleli Vak`asi:1859`da Sultan abdülmecid yönetimine karsi düzenlenen isyan ve bir suikast girisimi.
199-Kur`an :Islam dininin kutsal kitabi.
200-Kurayza(Beni Kureyza).Hz.Peygamber ile savasan Medineli yahudi kabilesi.
201-Kurban:Ibadet maksadiyla hayvan kesimi ve bu maksatla kesilen hayvan.Kurban kesmek:Ebu Hanife disindaki alimler;Safii, maliki, hanbeli ile Hanefilerden Imam Ebu Yusuf ve imam Muhammed`e göre kurban vacip degil, sünneti müekkededir.
194-Kurtubi:Ebu Abdullah Muhammed Ibn Ahmet Ibn Ebi bekr ibn Farh el- Kurtubi.Endülüsün yetistirdigi büyük alimlardendir.Kutrubi bir cok Endülüs alim gibi fikihta malikidir.(Samil Islam Ansk.)
197-Kureys(Beni Kureys):Hz.Peygamberin mensup oldugu Arap kabilesi.
199-Kurtuba:Endülüs Emevi devletinin bassehri.
200-Kurucu,Ali Ulvi(1922-2002):Sair ve yazar.
201-Kuseyri,Abdülkerim b.Hevazin(ö.465/1072):Mutasavvuf, kelam, tefsir ve hadisis alimi.
201-Kusluk namazi:Kusluk vaktinde kilinan nafile namaz.
291-Küttab:bazi Islam ülkelerinde dini okullara verilen ad.
201-Kutub Minar:Hindistan`n Delhi sehrinde bulunan kuvvetü`l-Islam camisinin ayni zamanda zafer abidesi olarak yapilan minaresi.
201-Kuzah:Müzdelife`de vakfe yapilmasi müstehap olan bir tepe.
202-Kücük Kaynarca Antlasmasi:Osmanli Devleti ile Rusya arasinda 26 Temmuz.1774 `de yapilan baris antlasmasi.
203-Küfür:din adina teblig ettigi konularda peygamberi tasdik etmemek , onaylamamak anlaminda bir terim.
204-Kürsü:Türk ve Islam mimarisinin ögelerinden biri.
195-Kutsal kitaplarin kronolojik siralanisi:Tevrat, zebur, incil, Kur`an.
195-Kutsal mescidler:Islam`da kutsal sayilan 3 mescid;Mescid-i Haram,Mescid-i Nebi,Mescid-i Aksa.
196-Kuvvetler ayriligi:devleti yönlendiren“yasama“,“yürütme“ ve „ yargi“ yetkisinin ayri ayri kisi veya kurumlara verilmesi.Daha cok demokrasilerde kullanilan, sistemin kendisini koruma amaci.
197-Lafzi Celal:Allah ismi icin kullanilan bir tabir.
197-Laiklik:Dinle devlet islerinin ayriligini esas alan siyasi-hukuki ilke.
197-Lahik:Namaza imam ile basladigi halde belirli mazeretler sebebiyle ara vermek zorunda kalarak namazin bir kismini imamla birlikte kilamayan kimse.
197-Lakap:bir kimseye asil adindan ayri olarak sonradan takilan ikinci ad; seref payesi,halife ve sultanlarin hakimiyet alameti.
198-Lakit:Fikihta”terkedilmis ya da kaybolmus olup baskasi tarafindan bulunan ve anne babasi da bilinmeyen cocuk demektir.Sahipsiz, buluntu cocuk anlaminda fikih terimi.
199-Lala.Osmanlilardasehzadelerin yetistirilmesinden sorumlu görevli.
200-Lale devri :Osmanli tarihinin 1718-1730 yillari arasina sonradan verilen ad.
199-LamartineAlphonse de (1790-1869):Fransiz sairi, yazar ve devlet adami.
200-Leyh süresi :Allah`in lütfettigi serveti yine Allah yolunda sarfa tesvik, cimrilikten de nehiy vardir.
201-Leyla ve Mecnun :D ogu Edebiyatlarinda cok islenmis bir ask hikayesinin kahramanlari ve bu hikayeyi konu alan eserlerin ortak adi.
200-Lian :Karsilikli lanetlesme demektir.Fikih terimi olarak lian, karisinin zina ettigine veya dogan/ dogacak cocugun zina ürünü oldugunu iddia eden kocasinin hakim huzurunda bunu yeminle teyid etmesi, kadininda kocasinin yalan söyledigine ve kendisinin masum olduguna ayni tarz da yemin etmesi.Bir kimseyi zina sucuyla itham eden kisi iddiasini 4 sahitle tesbit etmek mecburiyetindedir.Bunu yapmadigi takdirde zina iftirasi(Kazf) sucunu islemis olur.Kadinin kendisini zina itham eden kocasiyla yeminlesmesini ifade eden bir dihik terimi.
201-Lihye-i serif :Hz.Peygamber(sas)`e ait sakal , sakali serif.
201-Livata:Erkekler arasinda escinsel iliski.
202-Loti,Pierre(1850-1923):Türk dostu olmasiyala ünlü Fransiz roman ve oyun yazari.
202-Livaü´l-Hamd:Peygamberimizin ahiretteki sancagi.
203-Logos:Hiristiyanlikta,Hz.Isa`nin Tanri`nin kendisine hulul etmis ezeli ve ebedi kelami oldugu
inancini ifade eden terim.
204-Lozan Antlasmasi:Türk kurtulus savasi sonunda 24 temmuz 1923`de imzalanan antlasma.
203-Lukata:Bir yerde bulunan ve sahibi bilimeyen yitik bir mala lukata denir.Buluntu esya
204-Lut(as):Ibrahim Aleyhisselamin yegeni, Harran oglu, Kur`an`da ismi gecen peygamberlerden biri.
204-Lut Gölü:Günümüzde
203-Muhammediye:Endonezya`da yenilikci bir dini teskilat.
203-Magfiret:Günahlarin Allah tarafindan bagislanmasi anlaminda bir terim.
204-Mahlas:Divan sairlerinin siirlerinde kullandiklari takma ad.
205-Mahmud-i Gaznevi:Gazneli hükümdari (998-1030)
204-Mahrem:Kisinin kendisiyle evlenmeleri dinen yasaklanmis bulunan belli derece hisimlarini ifade eden bir terimdir.Birbiriyle evlenmesi dinen yasaklanmis akraba anlamindaki fikhi terim.
206-Mahfil:islam mimarisinin dini yapilarinda özel kullanimlari olan mekan birimlerine verilen ad.
207-Mahtum Kulu(ö.1197/1783`ten sonra):Türmen sairi.
205-Mahya:Özellikle ramazan aylarinda birden fazla minareli camilerin iki minaresi arasina kurulan isikli yazi veya resim panosu.
206-Mahya:Hz.Peygambere salatü selam getirilen meclis;zikir meclisi.
205-Makamat-i Erbaa:Mescid-i Haram`da dört büyük sünni mezhebin mensuplarina ayri cemaatlar halinde namaz kildiran imamlara ait yerleri ifade eden tabirdir.
205-Makam-i Ibrahim:Kabe`de bulunan ve Hz.Ibrahim`in ayak izi oldugu söylenen tas.Ibrahim Aleyhisselamin Kabe`yi yaparken veya insanlari hacca cagirirken üzerine ciktigi tasin bulundugu yerdir.
206-Makale:Belli bir konuda incele, aciklama ve yorumlama niteligi tasiyan gazete ve dergi yazisi.
206-Makber:Abdulhak Hamid Tarhan`in (ö.1937) karisinin ölümü üzerine yazdigi manzum eser.
206-Makam-i Mahmud:Peygamberimizin cennetteki makami., sefaat makami
207-Makalat:Mevlana Celaleddin-i Rumi`nin ilham kaynagi olan Sems-i Tebrizi`nin(ö.645/1247) konusmalarindan derlenen tasavvufi bir eser.
208-Makam-i Mahmud:Hz.Peygamberin kiyamet gününde sahip olacagi manevi konumu ifade eden bir terim.
209-Makber:Abdulhak Hamid Tarhan`in(ö.1937): karisinin ölümü üzerine yazdigi manzum eser.Hanimi Fatma Hanim.
207-Malazgirt Muharebesi:1071`de Bizansla yapilan ve Türkler`e Anadolu`nun kapilarini acan meydan savasi.
207-Malcom X(1925-1965):Amerikali zenci müslüman lider.
208-Malik b.Enes (ö.179/795):Maliki mezhebinin imami, büyük üctehid ve muhaddis.
207-Malkocogullari:Osmanli devletinde özellikleri 15 ve 16. yüzyillarda faaliyet gösteren bir akinci ailesi.
208-Maksud:El-Maksid, Osmanli medreselerinde okutulan arapca sarf kitabi.
208-Manas destani:Kirgiz`larin milli destani.
209-Manastir:Hiristiyanlikta yaygin olarak bulunan rahip ve rahibelerin dünyadan el etek cekerek yasayip dini egitimlerini yaptiklari yer.
209-Mangir:Osmanlilarda bakir para.
210-Maniheizm:3.yüzyilda Mani tarafindan eski Iran`da kurulan ve günümüzde müntesibi bulunmayan gnostik bir din.
211-Mantik:Düsünme faaliyetinde zihni hatalardan koruyan dogru düsünmesin ölcülerini ve yöntemlerini gösteren ilim yahut sanat.
212-Masonluk: Dünyanin en yaygin ve kismn gizli loca örgütlenmesi, hür ve kabul edilmis masomlar Toplulugu`nun ögreti ve uygulamalari.Masonlar, insanlari aldatip cemiyetlerine baglayabilmek icin;hürriyet, adalet, terakki, medeniyet, kardeslik ve müsavat gibi sureta parlak kelamlarla ilericilik iddia ederler.Ic faaliyetleri ve hususu toplantilari daima gizlidir. Masomluk cereyani mensuplari, masonlugu tarif ederken:”Din ve irk farki gözetmeden insanlar arasinda sevgiyi gelistirmek gayesini güden.” seklinde ifade ederler.Hakikatte dine ve Kur`an` aykiridir.
211-Marco Polo(ö.1324):Bati dünyasina Asya ve Uzakdogu`yu tanitan Venedikli seyyah.
213-Ma`rifet-i Nefs:Kisinin kendini bilmesi anlaminda bir tasavvuf, ahlak ve felsefe terimi.
214-Marifetnama:Ibrahim Hakki Erzurumi`nin(ö.1194/1780) basta ahlak ve tasavvuf konularina yer veren cok yönlü eseri.
215-Mariye(ö.16/637):Peygamberimizin esi, Ibrahimin`in annesi.
211-Materyalizm:Maddi alemin ötesinde herhangi bir varlik alani tanimayan dünya görüsü.
212-Maturidi(ö.333/1058):Siyaset ve ahlak nazariyeleriyle taninan safii fakihi.
211-Mazmaza:Fikihta mazmaza, abdest ve gusülde agiza su alip calkalamayi ifade eder.
213-Mecelle-i Ahkam-i Adliyye:Osmanli devletinde 1868-1876 yillari arasinda hazirlanan ve daha cok borclar, esya ve yargilama hukuku esaslarini iceren kanun.
212-Mecelle:Islam hukukunun muamelet kisminin tedvininden meydana gelen kanun kitabi.Tanzimat döneminde hazirlanan medeni kanunun adi.
213-Mecidiye:Osmanlilarda bir tür altin ve gümüs para.
213-Mecusilik:Atese tapanlara verilen ad.Islami kayanaklarda zerdüstlige verilen ad.Zerdüstiligin eski Iran inanc ve gelenekleriyle karismasindan olusan din.
214-Mehrican:Iran`in sonbahar ekinoksu günlerinde kutlanan büyük bayrami.
214-Mes`ar-i-Haram:Müzdelide de simdi üzerinde mescid bulunan yer.
215-Mezahib-i Erbaa(Dört mezhep):Hanefi, safii, maliki, hanbeli.
216-Medine:Hz.Peygamberin Mescidiyle kabrinin bulundugu hicret yurdu, Islam`da iki harem bölgesinden biri,Resul-i Ekrem ve Hulefa-i Rasidin döneminin bassehri.Eski adi Yesrib .
217-Medrese:Islam tarihinde egitim ve ögretim kurumlarinin genel adi.
217-Medyen:Hz.Suayb(as) Peygamberin yasayip halkini tevhid inancina davet ettigi sehrin adi.Inanmayanlar korkunc bir sesle birlikte gelen zelzele ile evleri yurtlari yerle bir oldu.
217- Mehmet Nuri Efendi(1859-1927):Osmanli devletinin son Seyhülislami.
218-Mehmet Vehbi Efendi(1862-1949):Hulasatü`l-Beyan adli tefsiriyle taninan son devir din alimi ve siyaset adami.
219-Mehmet Zihni Efendi(1846-1913):Son devir Osmanli alimi, müderris.
218-Mehir: Nikah akdinin sonucu olarak kocanin karisina ödemek zorunlu oldugu para veya mal.Islam hukukuna göre evlenme sirasinda erkek tarafindan kadina duyulan sayginin ifadesi olarak verilen bir hediyedir.Islam alimlerine göre mehir vaciptir.Imami azama göre mehrin en az miktari 10 dirhem gümüs veya bunun karsiligi olan miktardir.Alimler 10 dirhem gümüsün yaklasik bir dinar altin paraya , bunundaPeygamberimiz devrinde yaklasik iki kurbanlik koyuna karsilik geldigini bildirmislerdir.
218-Mekke:Kabe`nin bulundugu ve hac ile umre ibadetinin ifa edildigi kutsal sehir.
219-Mektep:Islam ülkelerinde ve özellikle Osmanlilar`da cocuklra temel egitimin verildigi yer.
220-Mektubat:Imam-i Rabbani`nin(ö.1034/1624) mektuplarindan derlenen eser.
221-Melek:Allah`in emirlerine tam itaat eden iyi nitelikteki ruhani varliklara verilen ad.Allah`in nurdan y arattigi nurani varliklardir.
219-Meliksah:Büyük Selcuklu hükümdari(1072-1092)
219-Memlükler:Misir, suriye ve hicaz`da hüküm süren müslüman Türk devleti(1250-1517)
220-Me`mun:Abbasi halifesi.813-833.(ö.218/833)
221-Men ve Selva:Israilogullarina cölde mucizevi bir sekilde verilen iki temel yiyecegin adi.
221-Menakibname:Velilerin daha cok kerametlerinin anlatildigi eserlerin genel adi.
222-Menasik:Hac ve umre sirasinda yerine getirilen belirli davranislar anlaminda fikih terimi.
223-Menat:Islam öncesi Arap toplumundaki putlardan biri.
224-Menderes,Adnan(1899-1961):Türk siyaset ve devlet adami.
225-Menhuan:Cin`de tarikatlar icin kullanilan ortak ad.
226-Menzile Beyne`l-Menzileteyn:Mu`tezilenin 5 inanc esasindan biri.
227-Mercidabik Muharebesi:Osmanlilar ile Memlükler arasinda 922(1516) yilinda yapilan savas.
228-Merhaba:Bolluk, rahatlik, huzur ve afiyet temennisi iceren bir selamlasma sözü.
229-Meric, Cemil(1916-1987):Fikir adamive edebiyatci.
230-Merkez Efendi(ö.959/1552:Halveti –SünbüliSeyhi, alim.
219-Meryem:Büyük peygamberlerden Hz.Isa`nin annesi.Davud(as) peygamberin soyundan gelen Imran`in kizidir.Islamiyet onu, Hz.Asiye, Hz.Hatice ve Hz.fatma ile birlikte 4 büyük kadindan biri olarak tanir.
220-Mescid-i Dirar:Münafiklarin müminlere komplolar kurmak, hazirlamak ve bozgunculuk cikarmak amaciyla yaptiklari mescid.
221-Mesacid-i Seb`a:Medine`nin kuzeyindeki 7 mescide verilen isim.
222-Mescid-i Aksa:Müslümanlarin ilk kiblesi, en kutsak sayilan üc mescid`den biri.
223-Mescid-i Cin:Cinlerin Hz.Peygamber`den Kur`an dinledikleri yere 18.ci yüzyilin baslarinda yapilan cami.
224-Mescid-i Haram:Kabe`yi kusatan mescid.
224-Mescid-i Hayf:Mina`da Hz.Peygamberin Veda haccinda cadir kurdugu ve cemaatle namaz kildigi yere yapilan mescid.
225-Mescid-i Ibrahim:Filistin`in Halil sehrinde bulunan icinde Hz.Ibrahim ve Ishak ile hanimlarinin kabirlerinin yer aldigi magara etrafinda zamanla sekillenen ziyaret ve ibadet yeri.
226-Mescid-i Nebevi:Medine`de icerisinde Hz.Peygamberin kabrininde bulundugu mescid.
227-Meshet Türkleri:Kafkaslar`da yasayan bir Türk Toplulugu.
228-Mes`ar-i Haram:Hac menasikinin ifa edildigi yerlerden biri.
229-Mesrutiyet:Osmanlilarda anayasal saltanat dönemi.(1876-1922)
230-Mevali:Arap olmayan müslüman halklar icin kullanilan bir terim.
221- Mesih:Ibranice bir kelime olup asli Mesih`tir(s).Hz.Isa`nin bir lakabadir ve “mübarek” anlamina gelir.
223-Minare:Ezan okunan yere minare denir.
222-Müezzin:Ezan okuyan kimseye müezzin denir.
221-MESLEKI SINAVA HAZIRLIK(Imam- Hatip)
-Emr-i bi`l –ma`ruf, Nehy-i ani`l-müker:Iyiligi emretmek, kötülükten alikoymaktir.
-Teblig:Peygamberlein , Allah`tan aldigi vahyi insanlara ulastirmaktir.
-Irsad:Akli ve kalbi ikna edici söz ve eserlerle bir kimseyi dogru yola iletmektir.
-Sosyal hizmet:bireylerin ve toplumun ihtiyaci olan ve yararli olacak bir isin yapilmasina sosyal hizmet denir.
-Yardim:Bir kimsenin ihtiyac duydugu bir hususu, herhangi bir maddi karsilik beklemeden yapmaktir.
-Kur`an-i Kerim`de, teblig(dinin diger insanlara ulastirilmasi),inanan bütün insanlara dini bir sorumluluk olarak yüklemistir.
-Askeri konusmalar dini hitabet türü degildir.
-Hz.Osman,Peygamberimizin iki kizi (Ümmü Gülsüm –Rukiye) ile evlendigindn dolayi”Zinnureyn” lakabini alan sahabidir.
-Islamiyet`in ilk yillarda Araplarin özgün bir mimarileri yokken, giderek mimaride belirgin bir Arap sanati ve üslubu dogmustur.Bu kültürel gelismeyi saglayan baslica etken, fethedilen ülkelerin kültürleri.
-Bi`ri Maune:Islam`i kabul ettiklerini söyleyen bir kabileye Allah(c.c)`in dinini ve kitabini ögretmek icin gönderilen 70 tane hafiz sahabinin sehit edildigi yer.
-Islam`in en önemli savaslarindan biri olan Uhud savasinin tam olarak kazanilmamasinin sebebi;Hz.Peygamber Efendimiz(sas) `in emrinin ihlali.
-Ridde hareketleri Hz.Ebubekir`in halife oldugu dönemde meydana geldi.
-Seriyye:Peygamber Efendimi(sas)`in emriyle savasa gidilen ama kendinin istirak etmedigi seferlere8savaslara) denir.
-Sev Magarasi:Peygamber(sas)`in hicret esnasinda Mekke`nin güney kisminda üc gün icerisinde gizlenip sonra yoluna devam ettigi magaradir.
-Isra ve Mirac:Resulüllah Efendimiz(sav) `in bir gece de Mekke`den Kudüs`e oradan daSiretü`l-Münteha`ya kadar gitmesine Isra ve Mirac denir.
-Hicret:Islam tarihinde, icinde yasadigi memlekette maruz kaldigi zulüm ve haksizliktan kurtulmak ve dini daha güzel yasamak icin huzur ve baris ortamlarina yapilan göce hicret denir.
-Fitir Sadakasi verebilmenin sartlari:Müslüman olmak, nisap miktarina ulasmak, vakit.
-Niyet, tavafin sahih olmasinin sartlarindandir.
-Adak orucu, vacip oruclardandir.
-Cuma namazinin farz olmasinin sartlari:Erkek olmak, hür olmak, mukim olmak, saglikli olmak, kör olmamak, ayaklari saglam olmak.
-Muktedi:Namazda imama uyan kimseye muktedi denir.
-Istiva vakti:Günesin tam tepe noktasinda oldugu va namaz kilmanin mekruh oldugu vakte istiva vakti denir.
-Imamda Aranan Sartlar:Müslüman olmak, erginlik cagina girmis olmak,akilli olmak, erkek olmak, Namaz sahih olacak kadar Kur`an ezberlemis olmak, kendisinde bir özür olmamak,namazin sartlarindan birinin ortadan kalkmamasi.
-Namazda esnemek, gerinmek; namazin mekruhlarindan biridir.
-Allah`in zati sifatlari;Vücud, kidem,beka ,vahdaniyet, muhalefetü`n li`l-havadis,kiyam binefsihi.
-Ahirette hesaptan sonra herkesin amellerinin tartildigi ilahi adalet ölcüsüne Mizan denir.
-Yüce Allah`in insanlari hesaba cekmek üzere tekrar dirilisten sonra bir araya toplamasina Hasir denir.
-Keramet:Peygamberine gönülden bagli olan ve ona titizlikle uyan veli kullarin gösterdikleri olaganüstü olaylara keramet denir.
-Istidrac:Kafir ve günahkar kisilerin arzu ve isteklerine uygun olarak meydana gelen olaganüstü olaylara istidrac denir.
-Peygamberlerin sifatlari;Sidk , emanet ,fetanet, ismet , teblig.
-Suhuf verilen peygamberler;Hz.Adem(10 suhuf),Hz.Ibrahim(10 suhuf),Hz.Idris(30 suhuf) ve Hz.Sit(50 suhuf`)`e verilmistir.
-Vahdaniyyet:Allah Teala`nin zatinda, siftlarinda ve fiillerinde bir ve tek olmasi, esi, benzeri ve ortaginin bulunmamasidir.
-Kidem:Allah Teala`nin ezeli oldugu, baslangicinin olmadigi anlamina gelmektedir.
-Savas ganimetleri anlamina gelen sur; Enfal suresidir.
-En son nazil olan sure ;Nasr suresidir.
-Sirk :Tövbe etmelmedikce Allah`in asla bagislamayacagini bildirdigi günahtir.
-Orucun farz oldugunu beyan eden Bakara suresi , 183. ayeti.
-Kur`an-i Kerim`in noktalanmasini,Nasr b. Asim ve Yahya b. Yamer icra etmistir.
-Kur`an`in tamamini yazan sahabiler;Übeyy b. Ka`b, Abdulla b. Mes´du, Muaz b.Cebel.
-Mufassal sureler:Kur`an`in sonunda yer alan surelere mufassal sureler denir.
-Tenasüb:Sureler ve ayetler arasindaki uyum ve ahenge Tenasüb denir.
-Kur`an`in Isimleri;el-Kitab,el-Furkan, ez-Zikr……
223-Mevdudi(1913-1979):Pakistanli alim ve düsünür.Cemaat-i islami teskilatinin lideri.
224-Mevlana Celaleddin-i Rumi(ö.672/1273):Mevleviyye teskilatini kurucusu, mutasavvuf, alim ve sair.
225-Mevlid:Süleyman Celebi`nin(ö.825/1422):Asil adi “Vesiletü`n- necat” olan meshur eseri.
221-Meymune(r.a) (ö.51/671):Hz.Peygamberin son olarak evlendigi hanimi.Hz.Meymune, Hz.Abbas`in esi Ümmü`l Fadl`in kiz kardesidir.Peygamberimizle evlendiginde 26 yasinda idi.Kabri, Hudeybiye`de.Mekke`den Medine`ye dönerken Hudeybiye(Mekke`ye 16 km. mesafede de) nikahlari kiyildi. Resulullah vefat edince Meymune vasiyet etti.Ölürsem nikahiminin bulundugu Hudeybiye`ye beni defnedin. Vasiyeti yerine getirildi.(Kabe-i Muazzama,Gaffar Tetik, Sh.130)
223-Meyyit:Ölü demektir.Gasl-i meyyit; ölüyü yikamak.
223-Meysir:Cahiliye araplari arasinda yaygin olan bir kumar cesidi.
223-Meyte(Ölü hayvan):K.Kerim`de meyte haram kilinmistir.Dini usullere göre bogazlanmis ölü(murdar) gerek kendiliginden ölenler,bogulmus, bir yerine vurulup sürülüp ölmüs, yirtici hayvan artigi.
222-Mezhep:Mezhep; Gidilecek yol demektir.Terim olarak ; bir dinin, bilginleri arasindaki yorum farklarindan meydana gelen görüsleri demektir.Dinin inanc veya ameli hükümlerini anlama ve yorumlama konusunda kendine özgü yaklasimlara sahip düsünce sistemi, bu yaklasimlar etrafinda meydana gelen ekollesmenin ürünü olan ilmi ve fikri birikim.Iki kisimda incelenir:
a-Itikadi mezhepler:Dini inanisla ilgili farkli yorumlar,
b-Ameli mezhepler:Dini uygulam ve davranislrla ilgili farkli yorumlar.Ameli mezhepler; Hanefi mezhebi,maliki mezhebi,safii mezhebi, hanbeli mezhebi.
Mezhepler arasinda farkliligin amaci;hz.Peygamberin sünnetinin farkli sekillerde uygulanmasidir.Uygulamalar arasinda farklilik durumlarinda, bazi Müslümnlarin Peygamberimizin bir sünnetini diger bazilarinin ise bask bir sünneti devam ettirme ihtiyacindan baska bir sey degildir.O halde mezhepler arasinda karsilikli saygi ve hosgörü sahibi olmak gerekir.Amac,Islam`da ayrilik degil zenginlik ve kolayligin olamasidir.
223-Mezalim:Islam devletlerinde en yüksek idri-adli yargi ve denetleme kurulu.
222-Misra:Arap, fars ve Türk edebiyatlarinda beyti olusturan bir satirlik nazim parcasi.
223-Mizrakli Ilmihal:Osmanli ilmihal geleneginin ilk örnekleri arasinda yer alan anomin eser.
224-Midhat Pasa(1822-1884):Osmanli sadrazami.
225-Mihal Ogullari:Osmanli devletinin kurulus devrinde ve Rumelinin fethinde yararlilik gösteren akinci ailesi.
226-Mihrab:Islam sanatinda cami, mescid ve namazgahlarda kibleyi ve imamin namaz kildirirken duracagi yeri gösteren mimari eleman.
223-Mihriman Sultan(ö.985/1578):Kanuni Sultan Süleyman`in kizi.
224-Mikail:Kur`an`da adi gecen 4 büyük melekten biri.
225-Milat:Hz.Isa´nin dogum tarihini ve bu tarihi esas alan takvimin baslangicini belirten terim.
226-Milel ve Nihal:Islami literatürde dinler ve mezhepler tarihiyle ilgili eserlerin ortak adi.Mezhepler hakkinda bilgi vermek maksadiyla yazilmis olan eserlerin ortak adi.
227-Milli Edebiyat Akimi: 2.Mesrutiyet ile Cumhuriyetin ilk yillari arasinda faaliyet gösteren edebiyat akimi.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-6

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  380 Kez Okundu

228-Milli Kütüphane:Ankara`da 1948 yilinda acilan devlet kütüphanesi.
229-Milli Mücadele:Mondros Mütarekesinden sonra isgal devletlerine karsi yapilan savaslarin genel adi(1918-1923)
230-Mina:Mekke yakininda bazi hac menasikinin icra edildigi yer.
231-Minber:Camilerde Cuma ve bayram namazlarinda hatibin üzerine cikarak hutbe okudugu basamakli mimari unsur.
232-Minyatür:genellikle el yazmasi kitaplarda yer alan kücük boyutlu renkli resim.
222-Minare:Ilk defa Emeviler zamaninda yapilan minare, ilk defa bir sahabe olan Surahbil b.Amr ezan okumustur.
223-Minber:Camilerde hatiplerin Cuma ve bayram hutbesi okuduklari yüksekce merdiven kürsü.
224-Mi`rac:Hz.Peygamberin mescid-i haram`dan Mesci-i Aksa`ya , oradan da göge yaptigi yolculugu ifade eden terim. Mirac hediyeleri: Bes vakit namaz,Bakara suresinin son ayetleri(Amenerresulü).Allah`a sirk kosmayanlarin cennete girecegi vaadi.
225-Miraciyye.Islam edebiyat ve sanatlarinda Hz.peygamberin mir`acini konu alan eselerin genel adi.
226-Miras, Kamil(1875-1997):Tecrid-i Sarih Tercemesi ile taninan son dönem Türk alimi ve siyaset alimi.
227-Miri Arazi:Osmanli devletinde mülkiyeti devlete ait olup tasarruf hakki kullananlara devredilmis arazi.
228-Miryokefalon Savasi:Anadolu Selcuklu Sultani2. Kilicarslan ile Bizans imparatoru 1.Manuel Kommenos arasinda 1176 `da meydana gelen ve Bizans`in Anadolu`yu Türklerden geri alma ümidini tamamen yok eden savas.
229-Misak-i Mili:Osmanli Mebusan meclisi tarafindan ilan edilen ve baris sartlarini aciklayan bildiri.
230-Misk:Misk geyiginden elde edilen güzel kokulu madde.
231-Misyonerlik:Evrensel dinler ve özellikle Hiristiyanlik baglaminda dinin yayilmasi amaciyla yapilan sistematik faaliyetler.
232-Mi`yarü`l-Ilm:gazali`nin(ö.505/1111):Mantiga dair eseri.
233-Mizanü`l- Hak:Katip Celebi`nin(ö.1067/1657);döneminde fikri ve dini tartismalrina dair Türkce eseri.
233-Mizah:Edebiyatta düsünceleri espri ve nükteyle süsleyerek anlatan söz ve yazi cesidi.
225-Misna:Tevrat`in dini ve ahlaki kurallarinin aciklanmasindan ibarettir.
226-Mohac Muharebesi:Osmanlilarla Macarlar arasinda 932(1526) yilinda yapilan meydan savasi.
225-Molla Fenari(ö.834/1431):Osmanli alimi.Osmanli Yildirim Beyazit dönemi seyhül islamlarindandir.Yildirim Beyazit`in sahit olarak geldigi bir mahkeme de onun sahitligini” siz namazlarinizi cemaatla kilmiyorsunuz” diyerek kabul etmemistir.1430 yilinda vefat etti.
226-Molla Gürani(ö.893/1488):Osmanli alimi ve müftüsü. Misir`da ilmini kesfeden Molla yegan tarafindan getirilip padisahla tanistirilmis, padisah 2.murat ise oglu Fatih`in yetistirilmesi icin ona hoca olarak tayi etmis ve bu sayede Istanbul`u fetheden komutan yetistirmistir.Icazetini büyük hadis alimi Ibn-i Hacer-il Askalani` den almis sonunda Osmanlinin kadilik ve seyhülislamligini yapmis bu alim.
227-Molla Hüsrev(ö.885/1480):Osmalnli alimi ve müftüsü.Fatih Mehmet`in zamaninda”ebu Hanife “ diye tarif ettigi, Osmanli medreselerinin müderrisi ve ömrünün sonuna kadar Seyhüloslamlik gibi ulvi görevi yürütmüsm olan , büyük fikih kitaplarindan”Gürer ve Dürer” isimli kitaplarin sahibi ve alimi.
228-Mondros Mütarekesi:Birinci dünya savasi sonunda Osmanli Devleti ile itilaf devletleri arasinda 30 Ekim 1918`de yapilan ateskes antlasmasi.
229-Montrö Bogazlar Sözlesmesi:Bogazlarin statüsünü düzenleyen ve Türkiyenin egemenlik haklarini yeniden taniyan 20 Temmuz 1936 tarihli antlasma.
230-Moonculuk:Dpgu din ve felsefelerine uyarlamasi sonucunda ortaya cikan mesihi din akimi.
228-Müslümanlarin Mezheplere göre dagilimi:Dünyadaki müslümanlarin %53`i hanefi mezhebi,%33`i safi mezhebi,% 13 `i maliki,% 1`i hanbeli mezhebi.Türkiye de % 90`ni hanefi mezhebi,% 10`nu safi mezhebine mensuptur.(Genclik ve Namaz, Yusuf Özcan ,Sh.96,Türdav yayinlari)
229-Müsned:Hadislerin onlari rivayet eden sahabe adlari altinda gruplandigi kitaplar.
230-Mütesabih:Kur`an-i Kerim de mana ve lafiz bakimindan tevile elvirisli olan ayetler.Birbirine benzeyen cesitli manalara alinabileck, yoruma acik benzesik ayetlerdir.
231-Müzdelife:Arafat ile Mina arasinda bulunan yer.
232-Muallakat-i Seb`a: 7 aski..Islam`dan önce Kabe duvarina asilmis olan yedi kaside.Cahiliye döneminde yedi ( veya on) saire ait seckin kaside kolleksiyonuna verilen ad.
233-Mu`cemler:Aler-Rical üzerine tasnif edilen kitaplardir.Ravilerin adlarina göre alfebetik olarak düzenlenen eserlerin genel adi.
233-Mucize:Allah`in izniyle peygamberler tarafindan gösterilen olaganüstü sey.
234-Mudanya Mütarekesi:Istiklal Harbi`ni sona erdiren ateskes antlasmasi(11Ekim 1922)
235-Mudara:Kar paylasimi esasina dayanan emek-sermaye ortakligi anlaminda Islam hukuku terimi.
234-Muhaddis:Hadis alimi, hadis nakil ve rivayet eden.Hadisleri ögrenip rivayet etmekle mesgul olan kimse.
235-Muhadramun:Cahiliye Islam devrini idrak eden fakat Hz.Peygamberi göremeyen kimse.Cahiliye döneminde ve Islam döneminde yasadigi halde Hz.Peygamberi müslüman olarak göremeyen kimselere verilen ad.
236-Muhammed Abduh(1849-1905):Misirli Islam düsünürü, yenilik hareketinin öncülerinde.
237-Muavvizat:Allah`a sigindiranlar anlaminda ihlas, felak ve nas surelerinin ücüne birlikte verilen isim.
238-Muavvizateyn:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
239-Muhammed hamidullah(1908-2002):20.Yüzyilin önde gelen Islam alimlerinden.Hindistan`da dünyaya geldi.
236-Mukem ayet:Tevil ve tefsir gerektirmeyen manasi ve lafzi acik ayet.Analamlari acik, yoruma ihtiyac birakmayan , baska anlamlara cekilmeleri mümkün olmayan ayetler.
237-Muhammed Ikbal(1873-1938):Pakistan`in sair ve mütefekkir, siyaset, iman ,mücadele adami.Pencap eyaletinin Siyalküt sehrinde dogdu.Dindar bir aileye mensuptur.Lahor`da Ingiliz edebiyazi ve felsefe profesörlügü görevinde bulunmustur.Ikbal`a göre kurtulus, garbin akli ve verimliligi ile sarkin ruhi verimliligini sentez yapmakla mümkün olabilecektir.
237-Muhazati Nisa:Erginlik caginda olan bir kiz veya kadinin, cemaatle kilinannamazda ekegin yaninda veya önünde durmasi.Buna”Muhazati nisa” denir.
238-Muhammediye:Yazicioglu Mehmed`in(ö.855/1451) Osmanli tasavvufu kültürünün olusumuna katkida bulunan manzum eseri.
238-Muharremat:evlenmesi haram olan kadinlar anlaminda fikih terimi.
239-Müktedi: 3 cesittir,Müdrik, lahik, mesbuk.
240-Muhtasar:Bir eserin özet halinde kaleme alinmasindan meydana gelen telif türü.
241-Musa:Israilogullarina gönderilen ve kendisine Tevrat indirilen Peygamber.Hz.Musa`ya verilen dokuz mucize;yilana dönüsen asa, elinin bembeyaz kesilmesi, cekirge, ekin biti, kurbaga, kann, tastan su giskirmasi, denizin yarilmasi ve Tur daginin israilogullarini korkutmasi oldugu rivayet edilmistir.
242-Musa Carullah(1875-19499): Tatar alimi ve düsünürü.
243-Mus`ab b.Umeyr(ö.3/625):Peygamberimiz tarafindan Birinci Akabe biatindan sonra Islam`i teblig etmek icin Medine`ye gönderilen sahabi.
244-Musevilik:Allahu teala`nin MusaAleyhisselam vasitasiyla Israilogullarina gönderildigi din.Mukaddes kizabi Tevrat`tir.Isa Aleyhisselamin gelmesiyle Musevilik dininin hükmü devam etti.Davud Aleyhisselama gönderilen Zebur kitabi Musevilik dininin hükmünü kaldirmadi, onu kuvvetlendirdi.Isa Aleyhisselamin dini, Museviligi neshetti yani hükmünü kaldirdi.Musa ve Harun Aleyhisselamdan sonra gelen Davud, Süleyman, zekeriya ve yahya Aleyhisselamda Israilogullarina peygamber gönderildiler.
245-Musevi:Musa Aleyhisselamin bildirdigi hak dine inanan ve bu dine tabi olan kimse.Musevilik dini, israilogullarina ve Misir`in yerli halki olan kiptilara gönderildi.Kiptilar, Musevilik dinini kabul etmediler.
244-Mushaf:Kur`an- i Kerim ayetlerinin iki kapak arasinda toplanmasindan olusan kitap.
245-Mustafa Celebi(ö.960/1553):Kanuni Sultan Süleyman´in oglu.
246-Mustafa Kemal Atatürk81881-1938):Türk kurtulus savasi`nin önderi, Türkiye Cumhuriyeti`nin kurucusu, ve ilk Cumhurbaskani.
247-Mut`a Nikahi:Bir kadin ile belirli sure icerinde , bu kadina muayyen bir ücret vermek suretiyle kari koca hayati yasamak icin akdedilen muvakkat nikah.Hayber savasina kadar mubah olan muvakkat nikah, Resulullah`in sünnetiyle yasaklanip haram kilinmistir.
248-Mutasavvuf:Tasavvuf bilgisine , ilmine sahip olan, vakif bulunan kimse;tasavvuf görüsünü, yolunu benimseyen kimse,ve yolla Hakk`in yakinligini kazanmaya calisan kisi.
249-Mut`e Savasi: Müslümanlarin Suriyeli hiristiyan Araplar ve Bizans ordusuyla yaptigi ilk savas(8/629)Peygamberin sagiliginda, Islam elcilerinin dokunulmazligi oldugu halde öldüren ve Medine`ye saldirmayi tasarlayan hiristiyanlara karsi da Mute ve tebük (630) seferleri düzenlendi.
250-Mu`tezile:Akli ön plana alan ve “kul kendi fiilerinin yaraticisidir diyerek, ehl-i sünnetten ayrilan firka.Bunlara Kaderiyeciler de denir.Önderleri Vasil b. Ata`dir.
251-Musevi:hz.Musa`nin mensub olan , Yahudi.
252-Muvatta:Imam Malik`in(ö.179/795) sahih rivayetleri derledigi eseri.
253-Müderris:Medrese de ders veren yüksek rütbeli hoca.
254-Müezzin:Ezen okuyan, kamet getiren kimseye müezzin denir.
255-Mühr-i Süleyman:Hz.Süleyman`a isnad edilen mucizevi yüzük, bu yüzügün üzerine hakkedilmis 6 köseli yildiz.Yahudi ve Hiristiyanlarca“davud Yildizi“ diye anilir.Müslümanklar arasinda ise“hatem-i süleyman“ diye anilir.#
256-Mülukü`t-Tavaif: Endülüs`te 1031-1090 yillari arasinda hüküm süren emirlikler.
258-Nahr:Bogazlama, kesme , keserek öldürme, Allah adiyla kurban kesme.
259-Narh:Her türlü esya ve hizmette fiyatlarin basibos yükselmesini önlemek icin yetkililer tarafindan konulan sinirlama.
257-Namahrem:Aralarinda evlenme yasagi bulunmayan kisiler icin ise farsca bir terkip olan namahrem terimi kullanilir.
258-Namazi Bina Etmek:Namazi kendi istegi olmayarak abdesti bozulan kimse , hic konusmadan hemen en yakin bit yerde abdest alir ve biraktigi yerden namazini istedigi yerde tamamlar. Buna namazi bina etmek denir.
259-Na`t:Hz.Peygamberin sefaatina kavusmayi ümit ederek O`nu övmek , yüce özelliklerini anlamak amaciyla yazilan siirlere na`t denir.
260-Nakibül-Esraf:Osmanlida Seyyid ve Serif`in dogum ve ölüm kayitlarini tutan kisilere“Nakibül-Esraf“, bu isi yapan müesseselere de „Nakibül-Esraflik deniliyordu.Bu amacla osmanli devletinde ilk tayin edilen Emir Buharinin talabelerinden olan Seyyid Ali bin Muhammed`dir.Yildirim Beyazit zamaninda tayin edilmistir.(Islami Bilgiler Ansk.C.1,Sh.317)
261-Nass:Dini bir terim olarak – genis anlamiyla- Kur`an ve Sünnet metinlerini ifade eder.
263-Naziat Süresi:Kiyamet gününü , ahiret alemini, öldükten sonra tekrar dirilmeyi, inkar edenlerin akibetini;Hz:Musa(as)`yi yalanlayan Firavunun acikli akibeti ile ahirette ugrayacagi mücazati haber verilmektedir.
262-Nebe süresi:Insanlari ahiret ahvalini düsünmeye tesvik eder.
262-Nebi:Kendine kitap indirilmeyen ve kendilerinden önce gönderilen peygamberlerin yolundan giden peygamberlere nebi denir.
262-Nene Hatun:Erzurum `un Pasinler ilcesine bagli Ceperli köyünde (1853-1854) dünyaya gelen Nene hatun`un asil ismi Nene Kirgöz`dür.22 Mayis 1953 `de 100 yasinda iken vefat etmistir.Cenazesi aziziye tabyasindaki sehitlige defnedilmistir. 8/9 Kasim 1877`de Türk Rus harbi sirasinda Aziziye tabyasinin geri alinmasi icin verilen mücadele de büyük yararliklar göstermistir.
262-Nesih:Dini bir hükmün , daha sonra gelen dini bir hükümle kaldirilmasi.
263-Nevruz:Iski Iaran kültüründe baharin gelisini kutlamak üzere yapilan tabiat bayrami.
264-Nesturilik:Hz.Isa`nin insan ve ilah olarak iki ayri unsurdan meydana geldigini iddia eden bir Hiristiyan mezhebi.
265-Nihal:Islami kaynaklarda vahye dayanmayan dinler icin genel olarak Nihal terimi kullalir.
265-Nikahin rüknu:Nikahin rüknu icab ve kabuldur.
265-Nümizmatik:Eski paralari inceleyerek, toplumlarin ekonomik yapisi hakkinda bilgi verir.
266-Nüzul-i Kur`an:Peygamber Efendimize Allah tarafindan Kur`an ayetlerinin gelmesine denir.Bu ayetleri Cibri-i Emin`in getirmesine de, inzal, tenzil denir.
267-Nuh`un ogullari:Hz.Nuh`un oglu babasina iman etmemisti.Nitekim babasi insanlari gemiye bindirirken o ayrilarak bir kenara cekilmisti.Diger ogullari Ham, Sam ve Yafes babalarina inanmis ve onunla beraber gemiye binmislerdi.Nuh Aleyhisselamin kavminin taptigi putlar;Vedd, süva, yegus, ye`ük, nesr.
265-Nusayrilik:Hz.Ali`nin ilah oldugunu ileri süren asiri Sii bir mezhep.
266-Ortodokslar :Basindaki kisiye Patrik enir.Merkezi Istanbul`dur.
267-Paganizm:Cok tanricilik, putperestlik.
268-Panel:Hitabet türlerinden panelde en az 4 konusmaci bulunur.
268-Panislamizm:Bütün müslümanlari tek bir siyasi teskilat ,tek bir devlet haline getirmek ülküsü, Islam birligi.
269-Panslavizm(Slavcilik):Ruslarin Balkanlardaki slavlari bir bayrak altinda toplama cabasi.
270-Paskalya:Hiristiyanlarin, Hz.Isa`nin dirileceklerine inandiklari gün yaptiklari bayram.
271-Patrik:Ortadokslarin ruhani lideri.
272-Peygamberimiz(sas):Peygamberimiz 571 yilinda Mekke de dogdu.Muhammed ismini dedesi Abdulmuttalib koydu.Babasi Abdullah, peygamberimiz dogmadan 2 ay önce, annesi Amine Hatun 6 yasinda , dedesi Abdulmuttalib 8 yasinda iken vefat etti.Süt annesi Halime, süt kardesleri Abdullah-Seyma.Peygamberimiz 25 yasinda iken Hz.Hatice ile evlendi.Nihak akdi Hz.Hatice`nin evide kiyildi.Ilk vahiy 610 yilinda Hira magaradinda geldi.Ilk müslümanlar;Hz.Hatice, Hz.Ali,Hz.Ebubekir, Hz.Zeyd bin Harise.
272-Peygamberimizin süt anneleri:Annesi Amine Hatun( 3 gün emzirdi),Süveybe Hatun(7 gün emzirdi),Halime Hatun(4 yil emzirdi.).
273-Peygamberimizin annem dedigi kadinlar:Süt annesi Halime Hatun,Hz.Ali`nin hanimi Fatma Hatun, Ümmü Eymen.
274-Peygamberlerin sifatlari:Sidk, emanet, fetanet, ismet, teblig.
275-Peygamberimizin soy kütügü:Adnan`dan Hz.Peygamberimize kadar gelen ve bizzat peygamberimiz tarafindan kabul edilmis olan soy kütügü söyledir:Adnan,Mead, nizar, mudar, ilyas, müdrike, huzeyme, kinane, nadr,malik, fihr, galip, lüey, ka`b, mürre,kilab,kusay,abdulmenaf, hasim, seybe(abdulmuttalib), Abdullah, Hz.Muhammed (sas)
275-Peygamberlerin teblig ettigi dinlerin ruhu:Dini,nefsi,akli, nesli ve mali korumaktir.
276-Prens Bismark(1815-1898):Meshur alman siyasilerinden ve anlam birligi icin calisanlardan birisidir. Islamiyeti ve Hz.Peygamber(sas) medhü sena ederek haranligini bildiren bir bir müttefiktir.
276-Pozitivizm:Hakikatin deneme ve gözlemle elde edilebilecegi görüsünde olan felsefi görüs.
277-Rabiatü`l-Adeviye:Basrali büyük bir veliyyedir.Hicri 95 yilinda dogmus ,185 yilinda vefat etmistir. Fakir bir ailenin dördüncü cocugudur. Buna izafeten”rabia” adi verilmistir.Manevi yüksek mertebesinden dolayi”Tacü`r-rical” ünvani ile anilmaktadir. Uzun yillar münzevi bir hayat yasamis, riyazet ve ibadettetle mesgul olmustur.Bazi kerametlerinden dolayi nami kisa zamanda cevreye yayildi.”Allah`in emri, peygamberin kavli… diyerek kendisine evlilik teklifinde bulunanlara su cevabi vermistir:”Allah`a karsi bagliligim beni o kadar istila etmistir ki, bende ondan baskasina yer kalmamistir.”
277-Rada:Cocugun süt emmesi. Süt emme.
277-Rahman:Iyi olsun kötü olsun, mümin olsun kafir olsun, ayirim yapmadan dünyada nimetini herkese veren Allah demektir.
278-Rahim:Rahim ise ahirette sadece müminlere veren manasinadir.
279-Rahim:Distan ice dogru parametrium, miometrium, endometrium denilen isik, isi ve su gecirmez zarlarla sarili bulunan üc dokulu ile yapilmistir.Kur`an isik gecirmez bu perdelere zulmet diyor ve insanin üc zulmet(karanlik) icinde yaratildigini söylüyor.(Prof.Dr.Süleyman Ates Meali, sh.458)
279-Ravza-i mudahhara:Hz.Peygamberin kabri ile minberi arasindaki bosluga verilen isimdir.
279-Resül:Kendisine kitap verilen peygamberlere rasül denir.
280-Resulullahin cenaze namazi:Peygamberimizin cenaze namazini önce melekler, sonra erkekler, sonra kadinlar, sonra da cocuklar kildilar.cenaze namazi kilinan mekan dar idi.
281-Resulu-i sekaleyn:Insanlarin ve cinlerin peygamberi Hz.Muhammed(sas).
282-Revalüasyon:Bir ülkede paranin altin ve döviz karsisinda deger kazanmasidir.(devalüasyonun tam tersi)
283-Risaletpenah:Peygamberimiz.
284-Ridvan biati:Hudeybiye` de 1400 civarinda müslümanin Hz.Peygambere verdigi and(8/628)
285-Ruhbanlik:Insanlardan uzaklasip riyazata cekilerek dünya zevklerini terketmek ve kendini asiri bir sekilde ibadete vermek demektir.Ruhbanligi Hiristiyanlar ihdas etmislerdir.Zamanla , bir yasayis bicimi olarak, Hiristiyanligin bünyesinde yerlesen bu uygulamaya“ruhbanlik“, uygulayanlara da“ruhban“ adi verilir.
284-Safiyullah:Allah`in seckin kildigi, sectigi, temiz kildigi Hz.Adem(as) peygamber hakkinda kullanilir.
284-Sahabe:Hz.peygamber görüp sohbetinde bulunan kimseye sahabe denir.
285-Sahib-i Tertib:Bir kimsenin tertip sahibi olabilmsi icin, en az 6 vakit namazi kazaya kalmamis olmalidir.
285-Sala :Ezandan önce Hz.Peygambere dua olarak minarede okunan na`ta denir.
286-Salat:Tebrik, tezkiye,saygi,dua, istigfar ve rahmet manalarina gelir.
287-Salih amel:Iyi amel, yararli is.Allahü Teala`nin razi oldugu, begendigi is,ibadet.
288-Salvele:Hz.peygamber(sas)`e, O`nun ev halkina, ashabina salat ve selam cümlelerini ifade etmek üzere kullanilan bir tabirdir.
289-Sebt:Sebt`in asil anlami kesmektir.Cenab-i Hak, gökleri ve yeri yaratmaya pazar günü baslamis, bunu alti günde yani Cuma günü tamamlamis, ertesi gün ise bu isini kesmis oldugu icin cumartesiye de „sebt günü“ denilmistir.(Hasan Basri Cantay Meali,2.cilt,506)
289-Secavend:Mushaflarda görülen gecici durak isaretleri.Bu isaretleri ortaya koyan ise Muhammed b.Tayfür es-Secavendi(560/1165) isimli ünlü bir kiraat bilginidir.
290-Sedd-i Zerayi:Vesileleri kaldirmak, sebebi tikamaktir.Bu durum da harama vesile olan sey haram,vacibe vesile olan sey vaciptir.Cuma namazi farz, Cuma namazina gitmek icin alis-verisi birakmak farzdir.Fuhus, haramdir.Fuhusa yol actigi icin yabanci kadinin avret yerine bakmak da ayni haramliktadir.
289-Sekaleyn:Cinler ve insanlar toplulugu.
290-Sehiv Secdesini Terk:Bir imam, sehiv secdesini terk edecek olursa, cemaatta terk eder.Cuma ve bayram namazlarinda da fazla kalabaliktan dolayi bir karisikliga meydan vermemek icin terk edilir.
290-Sekine:Sükun bulmak, itminana kavusmak,telaslanmamak, kalbin huzura ermesi, yüregin oturmasi, gönlün rahata kavusmasi, anlamlarini icerir.(Elmali, Hak Dini Kur`an Dili,4,4408)
290-Selef-i Salihin:Ashab-i güzin tabiine denir.
291-Selef:a)Ashab-i Kiram, tabiin ve tebe-i tabiin icin kullanilan bir tabirdir.b)Sahabe ve tabiin söz ve davranislarini benimseyenler.c)Hicri 4.asra kadar yasamis olan ilim adamlari” selef” adiyla anilmaktadir.
291-Sami:Hz.Nuh`un oglu Sam`in soyundan gelen kavimler.Asurlular, Fenikeliler, Filistinliler, Araplar, Israiller ve habesliler sami kavmindendirler.
291-Semadaki Peygamberler:Hz.adem,Hz.Yahya-Hz.Isa,Hz.Zekeriya,Hz.Yusuf,Hz.Idris,Hz.Harun,Hz.Musa,Hz.ibrahim.
292-Seyyid-serif:hz.Hüseyin`in neslinden gelenlere seyyid, Hz.Hasan`in neslinden gelenlere serif denir.
293-Seyyidü`l-istigfar duasi:tevbe ve istigfar dualarini basi ve en faziletlisi Peygamber Efendimizin bildirdigi“seyyidü`l –istigfar“ dir.“Her kim sevap ve fatiletine inanarak bu dayi gündüz okurda o gün aksam olmadan önce ölürse o kimse cennet ehlindendir.“
(Sahih-i Buhari, Tecrrid-i sarih Ter.C:12,Sh.332)
294-Sidre-i Münteha:Peygamberin ulastigi en son makam.
295-Sika:Hadis rivayetine göre tam ehil kisi.
296-Sikke :Osmanli devletinde genel kullanimdaki madeni paraya denir.
297-Sifatu`s-salat:Namazin farz ve vaciplerine, sünnet ve adabina uygun sekilde kilinisina ilmihal dilinde “sifatu`s-salar” denir.(Diyanet ilmühali sh.262)
298-Siyer:Peygamberimizin hayatini, yasayis tarzini, niteliklerini anlatan eserler.
299-Sirat ne demektir:Cehennemin üzerine uzatilmis manevi bir köprüdür.Herkes bu köprünün üzerinden gececektir.Mü`minler bu köprüden gecip cennete girecekler,kafirler gecemeyip cehenneme gidecektir.
298-Süleha:Günah islemeyen kimseler.Salih kelimesinin cogulu.Iyi, salih.
299-Sünen:Yalniz namaz , oruc, taharet v.b ahkam hadislerini havi kitaplar.
300-Sünnilik:Itikat ile ilgili konularda ehli sünnet ve`l cemaat methebine bagli olan kimselerdir.
300-Suudi Arabistanin büyük kentleri:mekke, Medine, Taif, Riyad ve Cidde.
301-Sabat:yahudilerde haftalik ibadet gününe sabat denir.
301-Sef:Cift manasinda olup namazlarin her rekaatina sef denir.Dört rekaatli bir namazin önceki iki rekaatina birinci sef son rekaatina da ikinci sef denir. 3 rekaatli bir namazin ücüncü rekaati da , ikinci sef.
302-Semail-i serif:Hz.Peygamberin, bedeni ve ahlaki vasiflarini ve beseri münasebetlerindeki, günlük yasayisindki tutum ve davranislari icin kullanilan bir tabirdir.
303-Sehid:Din ugrunda savasarak ölen müslüman.
304-Sems süresi:Dünya hayatinda iyi kullarin kurtulacagi, dogru yoldan sapanlarin ise kaybedeklri büyük felaketlere ducar olacaklari beyan edilmistir.
304-Ser`i Men Kablena:Hz.Muhammed(sas)` den önceki ilahi dinlerin hükümlerini ifade eder.
304-Seyyidü`l-Beser:InsanlarinEfendis Hz.Muhammed (sav).
304-Seyh Edebali(1205-1325):Osmanli devletinin kurulus yillarinda yasamis büyük bir alim ve Osman Gazi`nin kayinpederi ve hocasidir.1326 yilinda 125 yasinda vefat etmistir.Edebali, damadi Osman bey tarafindan kurulan ve 600 sene cihan imparatorlugunu elinde tutan , Osmanli Imparatorrlugunun kurulusunda manevi harci olan önemli bir zattir.
304-Seyh:Ravinin hadis aldigi kisi.
305-Sosyal Tarih:Toplumlarin her türlü faaliyetlerini inceler.
305-Sosyoloji:Toplum bilimidir.Tarihi olaylari sosyoloji konularini hesaba katarak inceler.
306-Sultan:Reis.Islam hükümdarlari.Hakimiyet sahibi padisah.Hükümdar ailesinden olan anne, kiz gibi kadinlardan herbiri.
307-Sit(as):Hz.Adem Aleyhisselamin oglu.Sit Aleyhisselam 912 yil yasamistir.
 308-Suayb Aleyhisselam:Suayb Aleyhisselamin peygamber gönderildigi kavmi 7 gün siddetli bir sicaga maruz kalmis, evlerinde nefes alamaz hale gelmislerdi.Iste böyle bir durumda gökte siyah bir bulut belirmis, onlarda biraz rahatlamak icin bu bulutun gölgesinde toplanmislardi.Sonra bu bulut ates olup üzerlerine inmis ve onlari yok etmisti.(Diyanet Meali, sh.374)
305-Tabiun:Peygamberimizi görmüs olanlara yetismis olanlar, sahabeden sonraki nesil.En faziletli tabiiler Üveysü´l-Karani, Sa`d b. Müseyyeb, Hasan Basr-i, Ata b. Ebu Cerrah. Ayrica Imam-i Azam Ebu hanife de tabiundandir.
306-Tahiyya öpmesi, Diyanet öpmesi:Kur`an-i Kerim`i öpmek, Haceru`l Esved`i öpmek, Kabe esigini hürmet icin öpmek caizdir.Buna diyanet öpmesi denir.Mübarek bir adamin elini öpmeye de“Tahiyya öpmesi“ denir.
307-Tagut:Hakki tanimayip azan ve sapan her kisi ve güce verilen addir.Seytana da bu yüzden tagut denmistir.
308-Tahallül:Ihramdan cikmak demektir.
1.Tahallül:Kücük tahallül de denir.Cinsi iliski haric ihram yasaklarinin kalkmasi.
2.Tahallül:Bütün ihram yasaklarinin kalkmasi.
307-Tahrime:Namaza baslama tekbirine(iftitah tekbiri), tahrime denir.Bu tekbirle namaza girilip, namazi bozan seyler yasaklanmis oldugundan bu isim verilmistir.
308-Talak-i Bayin:Zevecenin iddt müddeti(üc temizlenme vakti) bitmeden tekrar kocasina dönme hakki bulunmayan talak.
309-Talak-i Rici:Erkegin karisini bosadiktan sonra tekrar karisina dönmesini mümkün kilan bosanma sekli.
310-Talmud:yahudi inancina göre Tevratin biri yazili digeri sözlü olmak üzere iki sekli vardir. Iste bu sözlü Tevrat`in yaziya gecirilmis sekli daha sonra Misna olarak ifade edilmis, onun üzerine yapilan tefsir ve yorumlara da Talmud denilmistir.
311-Tebük Seferi:Tebük seferine istirak etmedikleri icin pismanlik duyan ve dünya kendilerine zindan olan Kab b. Malik, Mürare b. Rabi,ve Halid b.Ümeyye`dir.Bunlar Tebük seferine katilmayip geride kalmislardi.Hz.Peygambder Tebük`en dönünce bunlRL konusmamis, ashab da onlardan yüz cevirmisti.Bunlarin tövbelerinin kabul edildigi hükmü 50 gün sonra gerceklesmisti.(Diyanet Meali, sh.203.)
311-Tecvid:Kur`an- Kerim`i okuma kaidelerini(kurallarini) ögreten bilim.
312-Tefrit:ifrat kelimesinin ziddi olup, gevsek ve ihmalkar davranmak demektir.
313-Tefsir:Kur`an-i Kerim`in anlamini aciklayan bilim.Dirayet tefsirlerinin meshurlar;Beyzavi, razi, zemahserinin tefsiri, son cagda dafizilalil-i Kur`an ile tefhimü`l-Kur`an.
314-Tehlil:Lailahe illallah demek.
315-Tekasür Süresi:Bu sürede mal evlat cokluguyla övünüp ömrü bu tutumla gecirmek siddetle kinanmakta ve insanin kendisine verilen nimetlerden mutlaka sorguya cekilecegi bildirilmektedir.
315-Tekbir:Allahü Ekber demek.
316-Tekvin:Kaza, Allah`in tekvin sifatiyla ilgili bir kavramdir.
316-telbiye:Lebbeyk Allahümme lebbeyk demek.
317-Telfiku`l-Mezahib:Islam hukukunda, bir mesele veya amel üzerinde iki veya daha fazla mezhebin farkli görüslerini birlestirerek ayni anda tatbik etmek anlamindadir ki b, Islam kukukculari tarafindan kabul edilmistir.
317-Tenasuh:Bir ruhun bedenden bedene gecmedi, reankarnasyon.
318-Teravih namazi:Hz.Aise,Peygamberimin teravih namazini 2 veya 3 gün Mescidde cemaata kildirdigi, daha sonra farz olur endisesiyle, sahabilere evlerinde kilmalarini tavsiye ettigini rivayet der.Teravih namazi, Hz.Ömer devrinden itibaren camilerde cemaatla kilinmaya baslandi.Erkekler icin tayin edilen imam Übeyy Ibn Ka`b, kadinlar icin tayin edilen imam da Süleyman b. Ebi Hasme idi.Hz.Osman , erkeklerle kadinlarin ayni imam arkasinda teravih kilmalarini uygun görüp, hem erkekler hem de kadinlara teravih kildirmak üzere, Süleyman b.Ebi Hasme`yi görevlendirildi.Teravi namazi müekket sünnettir.Teravih namazi vaktin sünnetidir.Teravih namazi vaktin sünnetidir.Teravih namazinin vakti, yatsi namazindan sonra ve vitir namazindan öncedir.(Mar. Ilahiyat Fak. Ansk. C.4, sh.338)
319-Tesehhüd miktari:farz olan( namazda) oturusun miktari“Ettehiyyatüyü“ okuyacak kadar gecen bir müddettir.Buna tesehhüd miktari da denir.
320-Tesehhüd:Namazlarda oturuslarda „Ettehiyyatü“ duasinin okunmasina tesehhüd denir.
320-Teslis:Ücleme,ekanim-i selase, Allah`i üc olarak kabul eden ve sonradan uydurulan hiristiyan inanci.
321-Tesrik:Hz.Ibrahim`e nisbet edilen ve yüksek sesle alinan tekbir.
322-Test (Imam-Hatip) 1:Iyiligi emretmek , kötülükten alikoymak(Emr-i Bi`l-ma`ruf , Neyh-i ani`l –münker),Peygamberlerin,Allah`tan aldiklari vahyi insanlara ulastirmalarina(teblig),Akli vekalbi ikna edici söz ve eserlerle bir kimseyi dogru yola iletmek(irsad),Bireylerin ve toplumun ihtiyaci olan ve onlara yararli olacak bir isin yapilmasina(Sosyal hizmet),Bir kimsenin ihtiyac duydugu bir hususu, herhangi bir karsilik beklemeden yapmaya(yardim),Kur`an-i Kerim`de, teblig-dinin diger insanlara ulastirilmasi-kimlere bir sorululuk olarak yükler(Inanan bütün insanlara),Askeri konusmalar , dini hitabet türü olarak sayilmaz,Hz.Osman Peygamberimizin iki kizi ile evlendiginden dolayi“Zinnureyn“ lakabini alan sahabidir,
322-Tevbe :Günahlara pismanlik, Allah`a dönüstür.Halis tevbe; Allah ile bulusmadir.
324-Te`vil:Bir lavzin anlami gayesine uygun sekilde yorumlamak, muhtemel manalarindan en uygun olani görmektir.
325-Tevekkül:Yaptigimiz herhangi bir is icin gücümüzle calisip elimizden geleni yaptiktan sonra sonucu Allah`a birakmaktir.
325-Tevhid:Allah`in bir oldugunu, O`ndan baska bir ilah olmadigini kabul etmektir.
325-Tevrat:Allah tarafindanHz.Musa`ya indirilen ilahi kitap.Yahudilerin kutsal kitabi.Bes bölümden olusur.Bunlar;Tekvin,cikis,levililer,sayilar ve tesniye`dir.Tevrat ismi Kur`an`da pek cok yerde gecmektedir(Maide:44).Fakat Yahudiler,Tevrat`in emirlerini yerine getirmekten kacinmis;üstelik bir kismi,Tevrat`taki kelimelerin yerini ve anlamini degistirmistir.Dolayisiyla Tevrat bozukmus,tahrif edilmistir.Kuràn-i Kerim(Nisa süresi, ayet:46) bizzat bu konuya isaret eder.Bu sebeeple Tevrat`in hükmü kalkmistir.
326-Tevvab :Et-tevvab;Allah`in 99 güzel isimlerinden birisidir.Anlami:Kullarini tevbeye sevk eden ve tevbeleri kabul eden.
327-Teyemmüm:Hicretin 5.ci senesi Beni Mutalik savasinda sabah namazi teyemmum ile ilk defa namaz kilindi.(Nisa 43,Maide 6)
328-Türbe:Islamülkelerinde hükümdarlar, hanedan üyeleri, din ve devlet büyükleri icin yapilmis anitsal mezar yapisidir.
329-Türkcülük:19. yüzyilin ikinci yarisinda bir grup Osmanli aydininin temelini attigi,2. mesrutiyet döneminde ise hem düsünsel, hemde siyasal alanda etkili olmus bir akimdir.Türkcülük düsüncesinin olgunlasmis bicimi olan Türk milliyetciligi Cumhuriyet döneminin egemen ideolojisi olmustur.
330-Türk Cumhuriyetlerinin baskentleri:Kazakistan(Astana),Kigizistan(Biskek),Tacikistan(Düsanbe),Türkmenistan(Askabad), Özbekistan(Taskent).
331-Türklerin kullandiklari alfabeler:Göktürk,Uygur,Arap ve latin alfabesi.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-8

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  325 Kez Okundu

-Türk Medeniyet Tarihi:
-Medeniyet: Hayat tarzidir.Türk milletinin Islam`dan önce girdigi medeniyet dairesi“Bozkir Medeniyeti“(Atli göcebe) kültürü. Dünyada 3 medeniyet zümresi vardir;Buda-Brahma, Bati ve Avrupa ve Islam medeniyeti. Islam medeniyeti; Afrika, asya ve avrupa`nin önemli bir kismini icine alir.
-Göktürkler:Tarihte ilk olarak Türk adi ile anilan Göktürler merkezi ÖTÜKEN olan bir devlet kurmuslardir.
-Ilk Müslüman Türk devletleri:Selcuklu devleti, Karahanlilar, Gazneliler, hazar denizinin kuzeyinde yerlesmis olan ITIL(volga) Bulgar Hanligi ise bunlardan önce Islamiyeti kabul eden ilk Türk devletidir.Islam tarihinde ilk Türk devleti IDIL(Volga)`dir.Orta asya`da kurulmus ilk müslüman Türk devleti Karahanlilardir(840-1212).
-Umran:Bedeviyetten dogmus olup, tarihi ve insani seviyeye ulasmaya denir.
-Kültür:Bir milletin dini, ahlaki, hukuki, muakalevi(entellektül), bedii(estetik), lisani, iktisadi, fenni(teknik) hayatlarinin ahenkli mecmuasidir.
-Dandanakan savasi.selcuklularla gazneliler arasinda 1040`da oldu.Selcuklular kazandi.Selcuklular devletlerini resmen kurup bagimsizliklarini ilan etmislerdir.
-gazneliler(963-1186):Baskentleri Gazne.Bu devletin asil kurucusu Sebuk Tekin(Sevük tekin).En önemli Sultani Sultan Mahmud.Abbasi halifesi el-Kadir Billah kendisine“Yeminu`d-Devle Eminü`l-Mille“ adiyla anilmistir.Gazneli Mahmut , Hindistan seferlerini Islamiyeti yaymak , ve bölgenin zenginliklerinden faydalanmak amaciyla yapilmistir.Devletin resmi dili farsca, arapca egitim , dili kullaniliyordu.Saray, ordu ve halk arasinda Türkce konusuluyordu.
-Selcuklular:Selcuklular , 11. asrin baslarinda tarih sahnesine cikip devletlerini kurmus.Selcuklular Türk-Islam devleti,Islam döneminde kurulmus olan Türk Imparatorluklaridir.Devletin kurucusu Selcuk bey.Türkler 20`ye yakin bagimsiz devlet kurmus, ancak bunlardan dördünün büyük imparatorluk seviyesine ulasmis oldugu Islam öncesi iki , Islam sonrasi iki.Selcuklular kuruldugu sirada Islam dünyasi dini otorite bakimindan ikiye bölünmüs vaziyetteydi.Abbasiler, Fatimiler.Fatimiler, Abbasileri yikip tüm müslümanlarin ve Islam dünyasinin dini ve siyasi lideri olmak istiyorlardi.Srlcuklular, Nizamiye medresesini kurdular.Selcukli sultani Alp arslan ve selcuklu ordusu 1071 yilinda Malazgirt`te Bizansi maglup ederek Anadolu`nun kapisini Türklere acti.Selcuk beyin ogullari; Mikail, Arslan, Yusuf,ve Musa.Mikail`in ogullari ise Tugrul ve cagri`dir.
-Atabey:Sultan ve hükümdarlari yetistiren, Osmanlilarda bu kurum Lala ismiyle devam etmistir.
-Malazgirt Zaferi:malazgirt savasi 1071 de kazanildi.Selcuklularla Bizanslilar arasinda oldu.Zaferi kazanan Selcuklu Sultani Alparslan .Islam tarihinde bir bizans imparatorlugunun esir alinmasi ile sonuclanan bu muhtesem zafer, önemine uygun olarak kutlanmistir.Malazgirt, Hz.Ömer zamaninda Bizanslilara ve Sasanilere karsi kazanilan Yermük ve kasidiye gibi büyük zaferle kiyaslanmistir.Bu sebeple; devrin sairleri Alp Arslan`i tebrik ederek, onu öven kasideler yazmislardir.
-Ev-Bark-Ocak:Evlenmek ev –bark sahibi olamaktir.Bark, Orhun kitabelerinde mabet anlaminda kullanilmistir.Ev kutsal bir mabed sayildigindan“ Bark“ adini alirdi.Bu yüzden ev-bark sahibi olanlar kutsal bir cati altinda, hayatlarini birlestirmis sayilirdi.Ocak, Türklerde ev ve yuvanin tek sembolüdür.Evlilik, sönmez bir ates yakmaktir.Gelin ise evi aydinlatan bir atestir.Evde pisen yemegi komsularla paylasma gelenegine ÜLÜS, misafir olanin akrabalarina hediye getirmesine Belek,Ana-babaya Aluca, eski Türklerde anneye ÖG, soylu iyi oglana ATAC, iyi kiza ANAC, Kaskarli Mahmut divaninda kadin er sahibi oldu veya bey sahibi oldu, denirdi.Eski türkcesi avratin(kadinin) URAGUT, dügünde oglan tarafindan dagitilan paraya SACi, dügün yemegine KÜDEN veya KENCLIYÜ denir, evlenecek kizin cehizine Sep, oglan tarafindan verilecegi cehize Kasgarli Mahmud eserinde“Kalin“ denildigi, güveyin yardimcisina Sagdic, kocaya karisi beg(bey) diye hitap ederdi.
-Beytü`l-Hikme:Bagdat`ta Abbasiler tarafindan kurulan ve tercüme faaliyetleri yürütülen ilim müessessesi.
-Es-Sakaiku`n-Numaniye:Osmanli müelliflerini tanitan biyografi eseridir.
-Hadislerin Tedvini:Hadislerin ilk tedvin eden sahis Sihabu`z-Zühri(701-702).Emeviler devri Ömer b. Abdulaziz zamaninda hadislerden ser`i hükümlere dair olanlari fikih bablariona göre ilk olarak tertip eden Medineli Imam Malik(765).
-Nizamiye Medreseleri:Mizamiye medreselerinin kurulmasi ve yayginlasmasi Selcuklu Sultani Alp Arslan zamanida olmustur.
-Enderun-i Hümayin:Saray icinde Sehzadelerin yetistirilmelerine gösterilen itina ile birlikte; mülki, idari ve diger bazi elemanlarin yetistirildigi yer.
-Danismend-Softa:Sahn medreselerinin talebelerine danismend, Tetimme medreselerinin talebelerine Sohta(Softa) deniyordu.
-Bed-i Besmele cemiyeti(Amin alayi):Osmanli toplumunda egitim- ögretimin ilk kademesini olusturan (sibyan) bu kurumlarin cok önemli yerleri vardi.Bu okullara Yüksek tabaka“Bed-i Besmele cemiyeti“ halk arasinda amin denilen, dikkat cekici bir törenle baslanirdi.Amin alayinda, ilahiye baslayana Amincibasi, bu merasimlerde Yunus Emre , Niyazi Misri´nin ilahileri okunurdu. Amin alayinda en son okunan „Mektepliler“ Gülbank`i“ söylenirdi.
-Vakif: Bir mali veya mülkü satilmamak kaydiyla, Allah rizasi icin bir hayir isine bagislamaya vakif denir.Vakif yapan , vakif kuran kisiye Vakif denir. Vakif tabirinin cogulu evkaf, ve vukuf olarak gelir.
-Sebil:Sehir ve kasabalarda, bilhassa sicak mevsimlerde, insanlarin su ihtiyacini karsilamak icin kurulmus olan tesislere Sebil denir.
-Mescid:Anadolu`da mescid kelimesi minberi olmayan icinde Cuma ve bayram namazlari kilinmayan mahalle camileri icin kullanilmistir.
-Kervansaray:Sehirler arasindaki mesafeler ve issiz yerlerde bulunan konaklama yerlerine Kervansaray ayni görevi yerine getiren ama meskun yerlere veya sehirlere yapilan binalara da han denilmektedir.
-Mimar Sinan:Mimar Sinan`in ilk ve önemli eseri 1548`de tamamladigi Sehzade camii, 1557 de Süleymaniye, 1575 `de Selimiye camileri yapildi.
-Ümmet-i Kaime:Kiyam duran bir topluluk yani hakblir, dogru, dogrulan , Allah icin kalkan, müstakim, istikamet üzere bulunan , adil ümmet anlamina gelir.(Hak Dini Kur`an Dili,2,1159)
-Ümmül-Kura:Ümmül –Kura, karyelerin yerlesim biriminin anasi, merkezi, demek olup Mekke`nin özel adlarindan biridir.Bu isme , bagrinda cihanin kiblegahin barindirmasi olamsi sebebiyle layik görülmüs olmalidir.
-Ulu peygamberler:Hz.Nuh.Hz.Ibrahim, Hz.Musa, Hz.Isa, Hz.Muhammed Mustafa (sas).Kur`an-i Kerim, peygamberlerin bazisini, sabir ve tahammüllerin coklugu ve buna devam etmesleri sebebiyle, onlari“Ülü`l azm-karar sahibi“ diye vasiflandirmistir.
-Umman:Arabistan yarimadasinin güney dogusunda yer alan bir ülkedir.Umman`da yazili bir anayasa, siyasi partiler ve yasama meclisi bulunmamaktadir.Yönetim; Mutlak krallik, atama yoluyla olsuturulmus bir danisma mecliside vardir. Baskenti Masket,Baslica ürünleri;petrol, muz,balik,hurma, bakir.1970`te yalnizca üc olan ilkokul sayisi l989`da 300`e cikti.1986`da ilk üniversite acildi.Umman`in siyasak ve hukuksal sisteminin temel kaynagi Islam hukuku olan seriattir.Umman`da resmi dil arapca`dadir.
-Umre:Hac günleri disinda yapilan Kabe ve diger mukaddes yerlerin ziyareti.
-Urfa`da yasamis peygamberler:Hz.Ibrahim,Hz.Eyüb, Hz.Elyesa,Hz.Suayb,Hz.Lut(as).
-Vaftiz:Hiristiyanliga yeni girenin ve cocugunun dine girmesi icin gerekli sayilan , suy sokma töreni.
339-Vahdettin :Asli,Vahidüddin, 36.ci Osmanli padisahi.Italya`da vefat ettikten sonra Sam`da Sultan Selim Camii kabristanina defnedildi.Sevr muahedesini imzaladi.
-Vatan:Bir kavmin veya milletin yasadigi, kültürünü, olusturup gelistirdigi , üzerinde hakimiyet kurarak idare ve imar ettigi toprak parcasinin adi.Vatan idealine vatanperverlik denir.
-Valide sultan:Padisahlarin annelerine verilen unvan.
-Veda hacci:Hz.Peygamberin hicretin 10.yilinda veda haccinda yaptigi meshur konusma.
-Veda yokusu:Medine`y einen dik bir yolun tepesidir.Eskiden itibarli kimseler bu tepeye kadar ugurlanirdi.
-Verbalizm:Söz veya yazi da fikirden cok kelimelere agirlik verme, cok büyük seyler söylüyormus hissi uyandirma egilimi, bossözcülük, lafazanlik.
-Yavuz sultan selim:Osmanli imparatorlugunun en ihtisamli padisahlarindan birisi var ki, halifelik gibi o yüce makami Abbasilerden alip Osman ogullarina gectigini Halep sehrinde bir Cuma namazinda ilan etmistir.Bu padisah Fatih`in torunu, Kanuni sultan süleymanin babasidir.24 Nisan 1512 de ezeli rakibi olan sah Ismail`i ortadan kaldirmis, sirtinda cikan bir cibandan dolayi vefat eden, Caldiran zaferinin kahramani bir büyük padisah.
-Yemin-i Gamus:yalan yere bile bile yapilan yemin.
-Yemin-i Münakide:Akit yemini, and icme.
-yakin cag:1789 Fransiz ihtilali ile baslayip, günümüze kadar sürer.
-Yeni cag:Istanbul`un fethinden, 1453 tarihinde baslayip, 1789 tarihli Fransiz ihtilaline kadar sürer.
-Yeni Ilmi Kelam:Yeni ilmi kelam, Izmirli Ismail Hakki `nin kelama dair eseri.
-Yesrib:Peygamberimiz, Medine´ye Yesrib denilmemesini hos görmemeis“O , Medine`dir“ demistir.Medine`nin eski adi.
-Yusuf(as):Hz.Yakub`un oglu.Kur`an`in adi gecen Ibrani peygamberlerdendir.
-Yusa(as):Hz.Musa`dan sonra peygamber olmus ve Beni Israil`i cöllerden kurtarmistir.
-Yunus Emre:Hicri 638 yilinda dogdugu, 720 yilinda vefat ettigi söylenir.Orta Anadolunun bir cok yerinde ona nisbet edilen yatirlar mevcuttur.Azerbaycan, Iran, Suriye ve Anadolu`yu dolasti.Yunus Emre`in yasadigi 13.asir, Selcuklu devletinin cöküs devresidir.
-Zaviye:Tekkenin kücügüdür.Daha cok sehir ve kasabalarin ücra köselerinde bulunur.Taviye;hücre,kücük oda manalarina da gelir.
-Zebur:Sözlüte, kitap manasina gelir.zebur , Davud Aleyhisselama gönderilmistir.zebura, Mizmarlar da denir.Zebur, Ibranucedir.Tamami 150 suredir. Bu surelerin ellisi kral Bühtü Nasr`dan bahseder.Geri kalan ellisi de va`z,nasihat ve hikmetlerden ibarettir.
-Zelletü`l-Kari:Manasi degisecek sekilde Kur`an- yanlis okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlami“Okuyanin sürcmesi,“ yani yanlis okumasi demektir.
-Zemzem:Kabe´nin yaninda bulunan kuyu ve bu kuyunun mukaddes suyunun adi.Ibrahim(as)`in duasi, Hacer`in teslimiyeti ve henüz kücük bir bebek olanIsmail (as) `in hatiri icin, Yüce Allah zemzemi ortaya cikardi.
-Zerdüstlük:Iran Zerdüst tarafindan kurulan tek tanrili inanc sistemi.Inanilan tanriya verdikleri Ahura Mazda adiyla baglantili olarak Mandeizm de denir.Sonraki dönemler de ise daha sonra cok Musevilik adiyla anilmaya baslamistir.Zerdüstcülük`pün kutsal kitabi, hikmet ve bilgi anlamina gelen Avesta`dir.Günümüzde terdüstlük, Parisilik olarak adlandirilmaktadir.
-Zünnun:Kur`an`da adi gecen Yunus Peygamberin lakabi. Kelime olarak anlami balik sahibi demektir.Asil ismi Yunus Ibn Matta`dir.Hz.Yunus Aleyhisselam, peygamber gönderildigi kavminin yola gelmemesi üzerine Allahu Teala`nin henüz bir izni olmadan kavmini birakarak ayrilip gitti ve bir gemiye bindi.Geminin Geminin yürümemesi veya batma tehlikesi gecirmesi gibi bir nedenle, yolculardan birisinin denize atilmasi gerekti.Kur`a cektiler. Yunus`a cikti ve denize atildi.Denizde kendisini balik yuttu.Bir sure baligin karninda Allah`a dua etti.Yunus Aleyhisselami, balik sahile atti.(Diyanet Meali,Sh.328)
-Yahova sahitleri(yehovacilik):19. asrin ikinci yarisinda Amerika`da ortaya cikti.Yehova sahitlerinin baska bir adi da”Yeni Dünya Cemiyeti” dir.Bu isimle 1931 yilindan itibaren taninmistir.Hiristiyan olduklarini ileri sürmekteyseler de Yahudi nüfusu altinda bulunmakta ve onlarin hesabina calismaktadirlar.B cereyan museviligin tesiri altinda bulunan bir Hiristiyanlik teskilatidir.Pavlus`u kendilerine rehber edinirler.Diyanet Isleri baskanliginin 2.5. 1966 ve 54 sayili karari ile Yehova sahitligi hakkinda yazisi aynen söyledir:”….Yehova`nin sahidi müstakil bir din olmayip Yahudiligin tesiri altinda kalan ve hiristiyanlik teskilati veya bilinen mezheplerden ayri ve yeni ihdas edilmis bir mezhep” tir.
-Yahudi:Yahudi kelimesi buzagiya tapmaktan tevne ettikleri vakit israilogullarina takilmis bir addir.Bir rivayete göre d Hz.yakub`un en büyük oglu Yahuza`ya nisbet edilmistir.
-Yemen:Yemen Araop Cumhuriyeti yada Kuzey Yeme.Arabistan Yarimadasi`nin güneybatisinda yer alan ve 1918`de Kuzey Yemen olarak bagimsizligini kazanan ülke, 1962`de Yemen Arap Cumhuriye adini aldi.1990 `da Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti ile birleserek Yemen Cumhuriyeti`nin bir parcasi oldu.Baskenti Sana`dir. Öteki önemli kentler Hudeyde,Adenve Taiz`dir.Ilk ve orta ögrenim parasizdir.Baslica ürünleri:Patates, arpa, bugday, hurma, pamuk, kahve ve tütün.
-Vahiy-i Gayri Metlüv:Okunmayan vahiy demektir.Peygamberin Kur`am disi aldigi vahiydir.Cibril,Kur`an icin indigi gibi sünnet icinde iniyordu.
-Vahy-i Metlüv:Okunan vahiy demektir.Bundan maksat Kur`an`dir.
-Velime:Her türlü mululuk veren hadise sebebiyle verilen ziyafet anlamina gelen velime, terim olarak, dügün yemeginin özel ismi haline gelmistir.
-Veysel Karani:Yemen`in Karen köyünde 556-560 yillarinda dogmustur.Siffin savasinda 657 yilinda sehit oldu. Türbesi üc yerde;Yemen , Sam ve Siirt`in Baykal ilcesinde tabiindendir. Siffin savasi 657 yilinda Hz.Ali ile Suriye valisi Muaviye bin Ebu Süfyan arasinda Firat`in sag kiyisina yakin Rakka`nin dogusunda bulunan Siffin`da yapilan savas.
-Zimmi:Islam Devletinde yasayan gayr-i müslim(Hak Dini Kur`an Dili, cilt:10)
-Zooloji: Zooloji yada hayvanbilim, biyolojinin hayvanlari inceleyen dalidir ve bu alanda calisan bilim adamlarina zoolog denir.
-Zülfikar:Peygamber Efendimizin Uhud harbi günü, Hz.ali efendimize hediye ettigi ünlü kilic.ucu iki catalli ve ortasi da akan kanin daha kolay akmasi icin oluklu oldugindan bu adla anilmistir.
-Zünnar:Hiristiyan kesislerin,papazlarin, nefsi kirma veya perhizle yasama vasitalarindan olamak üzere ciplak bedene kusandiklari uclari sarkik ipten örme, kaba ve sert kusak,Islam dininde Peygamberimiz(sas) zünnar baglamayi münafiklik alameti olarak saymistir ve küfürdür.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-9

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  272 Kez Okundu

AKABE BİATI: Nübüvvetin 11. senesinde Mekke’nin haricindeki Akabe denilen yerde Medine ahalisinden bir cemaatın, Hz. Peygamber’le (A.S.M.) gürüşüp konuşarak İslâm’ı kabul ve tasdik ettikleri biat hâdisesi.
AKSAM-I SEB’A:Yedi kısım. * Gr: Kelimelerin (sahih, misâl, muzaaf, lefif, nakıs, mehmuz, ecvef) bölümleri.
AKSAM-I SELASE : Üç kısım. * Gr: İsim, fiil, harf bölümleri.
ÂL-İ ABBAS : Emevilerden sonra 749 senesinden 1258 senesine kadar süren Abbasi hükümdar ailesi.
ANGLİKAN:İngiliz kilisesine bağlı kimse.
ARZ-I MUKADDES : Kudsi, mübarek yer. Eski peygamberlerin çok eseri bulunan Kudüs, Filistin. (Arz-ı mukaddes: Temiz yer (arz-ı mutahher) ve mübarek yer demektir ki, Beyt-i Makdis’in bulunduğu yerdir. Vaktiyle birçok enbiyanın makarrı olduğundan böyle tesmiye olunmuştur. Bir rivayete göre İbrahim (A.S.) Lübnan Dağına çıktığı zaman, Allah Teâlâ: “Bak, gözün nereye kadar yetişirse orası mukaddestir ve zürriyetine mirastır.” buyurmuştur. Bunun tâyin ve tahdidinde tur yani cebel ve havalisi denilmiş. Dimeşk, Filistin ve Ürdün’ün bir kısmı denilmiş, Arz-ı Şam da denilmiştir. Hz. Musa, Mısır’dan çıktıktan sonra Şamda iskân vadedildiği ve Beni İsrâil’in buna Arz-ı Mevaid dedikleri de söylenmiştir.
BAHÎRA:Süryâni rahiblerindendir. Zamanın ilim ve fenlerine vâkıf ve bilhassa hey’et ve nücumda ihtisas sahibiydi. Bu sebepten rahiblerin câhilleri kendisinden hoşlanmazlardı. Hazret-i İsâ’nın ulûhiyetini ve Hz. Meryem’in ümmullah olduğunu inkâr ve ilân ettiğinden, bulunduğu manastırın reisi tarafından kovulmuş ve Şam yolu üzerinde Busra civârında bir manastır edinmişti.İbn-i Hişam’ın siretinde İbn-i İshak’tan rivâyet olunarak: “Bahîra, kilise âleminde büyükten büyüğe intikal edip gelen bir kitaba malik bulunuyordu. Resül-i Ekremin bütün ahvâl ve evsafı bu kitabda yazılıydı.” deniliyor ki, bu kitab “El-Enbâ” ünvânıyla bıraktığı rivâyet olunan bir kitab olacaktır. Kitabın başlıca bahisleri, yakında Arabistanda bir Nebi-i Zişân çıkacağı, tevhid itikadına dâvet edeceği ve putlara ibâdetten nehyedeceği mevzuu etrafında toplanıyordu.(Meşhur Bahîra-yı Rahib’in meşhur kıssasıdır ki: Nübüvvetten evvel, Resül-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, amcası Ebu Tâlib ve bir kısım Kureyşî ile beraber, Şam tarafına ticarete gidiyorlar. Bahira-yı Râhib’in Kilisesi civarına geldikleri vakit oturdular. İnsanlar ile ihtilât etmiyen münzevi Bahira-yı Râhib birden çıka geldi. Kafile içinde Muhammed-ül Emin’i (A.S.M.) gördü. Kafileye dedi: “Şu Seyyid-ül-Alemîndir ve Peygamber olacaktır.” Kureyşîler dediler: “Neden biliyorsun?” Mübarek Râhib dedi ki: Siz gelirken baktım ki, havada üstünüzde bir parça bulut vardı. Siz otururken, şu Muhammed-ül-Emin (A.S.M.) tarafına bulut meyletti, gölge yaptı. Hem görüyordum ki: Taş, ağaç ona secde eder gibi bir vaziyet gördüm. Bu ise, nebilere yapılır.
BEDR MUHAREBESİ:Bedir, Mekke-i Mükerreme ile Medine-i Münevvere arasında bir yer olup; Hz. Peygamber Efendimizin hicretinin ikinci senesi orada Kureyşîlere karşı kazandıkları muzafferiyetle meşhurdur. Bedir, bir ovanın kenarında olup Mescid-ül Gamame isminde bir câmi ve Bedir muharebesinde şehid olan sahabelerden 13 zâtın türbeleri mevcuttur. Bedir harbi, Ramazanda Cuma günü vuku bulup Peygamber Efendimizin (A.S.M.) maiyetinde 320 kişi vardı. Bunların sekseni muhacirînden, gerisi ensardandı. Kureyş kervanı ile Şam’dan dönen Ebû Süfyan’ın önüne çıkılmış iken, Ebû Süfyan haber alarak Mekke’den yardım istemiş, Ebû Cehil’in maiyetinde Mekke’den gelenlerle beraber Kureyşliler 1000 kişi kadar olmuşlardı.
Beytu’l-mal: (Eskiden) İslâm Devletinin maliye hazinesi, (sonraları) ve¬resesi bilinmeyen veya vârisleri başında bulunmayan ölülere ait malların muhafaza edildiği sandık ve bunun idaresi.
Câferîler: Hz. Ali’nin Hz. Hüseyn neslinden gelen torunu İmam Ca’fer-i Sâdık’ımezheb İmamı tanıyan şiîler; bunlara «isnâ-aşeriyye» ve «imâmiyye» de denilir.
CEBRİYE:Cüz’i irâdeyi inkâr edenlerin bâtıl mezhebi.
CELALEDDİN-İ SÜYÛTÎ: (Hi: 849 – 911) Abdurrahman bin Ebu Bekir Muhammed adı ile de anılır. Hadis imamı ve müctehid bir zattır. Mısırlıdır. Süyût şehrinde doğdu. Mısır’da vefat etti. Zamanının büyük İslâm allâmelerindendir. Asıl adı: Ebû Bekir oğlu Abdurrahman’dır. Tefsir, fıkıh, hadis ilmine dair eserleri vardır. Celaleddin Muhammed bin Ahmed Mısrî’nin, İsrâ Sûresine kadar yaptığı (Hi: 864′de vefat edince yarıda bıraktığı) tefsiri tamamlamıştır ve Celaleyn Tefsiri denmiştir.
Cumhûr-ı fukahâ : Fakîhlerin büyük çoğunluğu.
DÂR-ÜN NEDVE: Müslümanlıktan evvel, Kureyş kabilesinin münakaşalar için toplandığı bir yerin adı olup, Kusey ibn-i Kilâb tarafından kurulmuştur. (Sonradan Hz. Muhammed’e (A.S.M.) karşı bulunanların toplanmalarından dolayı fesat ve münafıkların toplandıkları yer mânâsına kullanılmaya başlanmıştır.)
Dehriler: Dünyada olup biten her şeyi tabiata maleden ve zamanının ka¬dim (ezelî) olduğuna inanan ve âhireti tanımayan kimselerdir.
EBU BEKİR-İ SIDDIK (R.A.):Asıl adı Abdullah, künyesi Ebu Bekir, lâkabı Sıddık ve Atik. Erkekler içerisinde Resul-i Ekreme (A.S.M.) ilk iman eden; bütün muharebelerde ona refakat eden; seferde, hazarda, bütün tehlikeli anlarda Peygamber Efendimizle (A.S.M.) beraber çalışmış ve onun en yakın Sahâbesi. Onun sohbetinden feyz almış, nübüvvet sırlarının en samimi mahremi. Her şeyini, bütün malını İslâmiyet uğruna, Peygamberimize (A.S.M.) sadakati ile feda etmiş, sırf lillâh için çalışmış, hiç bir maaş kabul etmeden hilâfet makamında bulunmuş, İslâmın ilk Reis-i Cumhuru olmuştu. Seçimle başa geçmiş, zekât vermeği kabul etmemek ve irtidad etmek gibi hareketlere karşı mücadele etmişti. Kur’ân-ı Kerimin Sure ve Ayetlerini ilk def’a cem’ edip bir cilt halinde toplamıştı. Hilâfeti zamanında Hz. Halid kumandasında İslâm Ordusu Suriye ve Şamı fethetmişti.

9

Mayıs
2012

TERİMLER-10

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  270 Kez Okundu

EBU-D DERDA: Uveymir adı ile de meşhurdur. Ashab-ı kirâmın âlim ve hakîmlerindendi. Peygamberimiz: “Uveymir, Ümmetimin hakimlerindendir” buyurmuştur. Uhud’dan itibaren bütün muharebelerde bulunmuştur. 179 hadis rivâyet etmiştir. Hikmetli sözlerinden birisi şudur: “Âlim olmayınca insan müttaki olamaz, bir âlim âmil olmadığı halde ilim sâhibi sayılamaz.”
EBU HÜREYRE (R.A.): Peygamberimize (A.S.M.) bütün gücüyle hizmette bulunmuş ve İ’lâ-yı kelimetullâh yolunda Peygamber (A.S.M.) ile bütün muharebelere iştirak etmiş, 5374 aded Hadis-i Şerif nakletmiştir. Hicri 75 yılında, Medine-i Münevvere’de, 78 yaşında iken dâr-ı bekaya irtihâl etmiştir. (R.A.)
Ehl-i hadîs: Hadîs bilgini. Fıkıhta hadîs taraftarları, fıkhî meseleleri daha çok hadislere dayanarak inceleyen ve çözümleyen fakîhler.
Ehl-i re’y: Fıkıhta re’y taraftarları, fıkhî meseleleri daha çok ictihad ve kıyasa dayanarak açıklayanlar.
EİMME-İ SELÂSE Üç imâm. Fıkıh kitablarında ekseriyetle İmâm-ı A’zam, İmâm-ı Şâfi’i, İmâm-ı Malik için söylenir. Hanefi Mezhebine dâir mes’elelerin bahsolduğu kitablarda “Eimme-i Selâse”den maksad; İmâm-ı A’zam ile iki talebesi olan İmâm-ı Muhammed ve İmâm-ı Ebu Yusuf’dur.
EMEVİ DEVLETİ: Dört halife devrinden sonra devlet idaresi Beni Ümeyye hanedanına geçmiştir. Buna nisbetle bu devlete “Emevi Devleti” adı verilmiştir. (Mi: 661-750) seneleri arası Emevi Devletinin saltanat devresidir. Muâviye bin Ebi Süfyan’dan başlamak üzere 14 halife gelip geçmiştir. Son halife Muhammed bin Mervan (2. Mervan) dır. Bu devirde kavmiyetçilik İslâmiyete çok zararlar vermiştir. Yine bu devirde Din-i Mübinin aktar-ı İslâmda yayıldığını unutmamak icab eder. Doğuda Türkistan ve Endonezya, kuzeyde Kafkasya, batıda Anadolunun yarısı, İspanya ve Kuzey Afrika Emevi topraklarına katıldı. Emevi hükümdarlarının Ehl-i Beyt’e ettikleri zulüm ve akıttıkları kan sebebiyle çıkan isyanlar devleti zayıflattı. Abbâsi taraftarları ile kavi bir ekseriyet Abbasi tarafına geçti. Horasan’lı Ebu Müslim, Emevi Devletini bir muharebede Abbasilere devretti. Böylece Emeviler tarihe karışmış oldu
ENDÜLÜS:(Mi: 756-1031) Dört halife devrinden sonra kurulan Emevi devleti yıkıldıktan sonra Emevilerin Afrikadan Avrupa’ya geçip şimdiki Portekiz ve İspanya’da kurdukları İslâmi devletin bir ismidir. Bunlara Endülüs Emevileri denir. Abbasilerin katliâmından kurtulan Abdurrahman ismindeki zât Afrika yoluyla İspanyaya geçerek Emevilerin orada devamı sayılabilecek Endülüs Emevi devletini kurdu. El-Dahil (muhacir) lakabiyle maruf Abdurrahmandan itibaren lll. Hişamla sona ermek üzere 16 halife gelip geçmiştir. lll. Abdurrahman’a kadar Kurtuba emirliği diye adlandırılan bu devlete bu hükümdar zamanında Emdülüs Emevi Hilâfeti nâmı verildi. Hükümdar, Emir-ül Mü’minîn ünvanını aldı. Bu devir; ilim ve irfanın zirveye ulaştığı, Avrupalıların ilim tahsili için Endülüs’e akın ettikleri devirdir. Bundan sonra Emevilerin inhitat ve sukut devri başlar. Ne kadar çalışırlarsa da kaderin fetvasıyla icraatı sona erer
EVLİYA ÇELEBİ:Kütahya’lı olup, Mi: 25 Mart 1611′de doğmuştur. Meşhur eseri; Seyahatnâme’sidir.
EYVAN-I KİSRA:Dicle Nehri kenarında sol tarafta Medâyin şehrinde yıkıntıları bulunan eski İran (Acem) Padişahına mahsus bir saray. Bu saray, Peygamberimizin (A.S.M.) doğduğu gece çatlamıştır.
EZVAC-I TÂHİRAT : Hz. Peygamber Efendimizin (A.S.M.) ismetli ve iffetli, pâk zevce-i muhteremeleri (R.A.) “Mü’minlerin anneleri” diye bilinen ve Peygamberimize (A.S.M.) âilelik etmek şerefine ermiş mübârek hanımlar.(Zât-ı Risaletin akvâli gibi, ef’al ve ahvâli ve etvâr ve harekâtı dahi menabi-i din ve şeriattır ve ahkâmın mehazleridir. Şıkk-ı zâhirîsine Sahabeler hamele oldukları gibi, hususi dairesindeki mahfî ahvalâtından tezâhür eden esrar-ı din ve ahkâm-ı şeriatın hameleleri ve râvileri de Ezvac-ı Tâhirat’tır ve bilfiil o vazifeyi ifa etmişlerdir. Esrar ve ahkâm-ı dinin hemen yarısı, belki onlardan geliyor. Demek bu azîm vazifeye, bir çok ve meşrebce muhtelif Ezvac-ı Tâhirat lâzımdır.
FECR-İ ÂTÎ:Gelecekteki fecr. 1908 meşrutiyet inkılâbından sonra Servet-i Fünun mecmuası etrafından toplanan bir kısım gençlerin kurmak istedikleri ekolün (cemiyetin) adıdır.
FECR-İ SÂDIK:Sabaha karşı şark ufkunda yayılmaya başlayan beyaz bir aydınlık. Bunun mukabili birinci fecirdir ki, bir aydınlıktan sonra tekrar aydınlık gider. Bu birinci aydınlığa fecr-i kâzib denir. Sabah namazının vakti, fecr-i sâdıkta başlar.
Fer’î fıkıh: Usûl-i fıkıh karşılığı olup fıkhın ana hükümlerinin tatbik edil¬diği meselelerle uğraşan fıkıh dalı.
FIKH-I EKBER:Yüksek fıkıh. Dinî bilgilerin en mühim olanı. İmana dair ilim. * İmam-ı Azam hazretlerinin meşhur eserinin ismi.
Fıkıh (Fıkh) : Bilme, anlama söz veya işin gayesini iyice kavrayacak şekil¬de derin ve ince anlayış. Terim olarak: Tafsîlî (ayrı ayrı) delille¬rine dayanarak amelî olan şer’î hükümleri çıkarma, diye tarif edi¬lebilir. Dar manâsıyla; İslâm hukuku.
Fidye: Esir veya bir kimsenin kendisini kurtarması için verdiği mal.
Firâset: Derhal anlama, ileriyi kavrama; bir nevi sezgi.
Gulât-ı şîa: Şiîlerden son derecede sapıtmış olanlar, sapık şiîler.
HALİD BİN VELİD: Câhiliye devrinde Kureyş eşrafındandı. Hudeybiye muahedesinden sonra Müslüman oldu. Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, kendisine Seyfullah namını vermiştir. Çok kahraman bir gazi idi. Suriye, Filistin, Şam gibi yerler onun himmeti ile feth olunmuştur. 18 Hadis-i şerif nakletmiştir.Hicri 21 senesinde Suriye’de dar-ı bekaya göçerken: “Bunca muharebelerde bulunup bu kadar yaralar almış olduğum halde, hiç birinde vefat etmeyip akıbet yatakta öldüğüme kederleniyorum.” meâlinde konuşmuş, atını ve silâhlarını fisebilillah vakfetmiştir. (R.A.)
HENDEK GAZVESİ Peygamberimizin (A.S.M.) büyük muharebelerinden birisi olup, hicretin beşinci senesinde Şevval ayında vuku bulmuştur. Asıl muharebeyi uyandıranlar Beni Nadir kabilesi olup bunlar Kureyş ve Gatfan kabilelerini de davet etmekle hepsi birden Medine-i Münevvere’ye hücuma geçtikleri vakit, Hz. Resullulah Efendimiz Selman-ı Fârisî’nin (R.A.) reyiyle Medine’nin etrafına hendek kazılmasını emretti. Bu münasebetle Gazve-i Handek denmekle meşhur oldu. Muharebe bir ay kadar devam edip, nihayet Yahudilerle Kureyş arasına nifak düşmüş ve kâfirler şiddetli bir fırtınaya tutulup perişan bir halde dönmüşlerdir.
HAREM-İ ŞERİF: Kâfir ve müşriklerin girmesi yasak olan ve canlı mahlukun öldürülmesi men’edilen Mukaddes Kâbe ve civârı.
HAREMEYN:İki mukaddes harem. Müşrik ve kâfirlere yasak olan mukaddes Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere.
HAREMEYN-İ ŞERİFEYN:Mekke’deki Kâbe ile Medine’deki Ravza-i Mutahhara.
HASAN-I BASRİ:(Hi: 21-110) En ileri Tâbiînden olup hadis ve fıkıhta büyük âlimlerdendir. Basra’da medfundur. Mezheb sahibi bir müçtehiddir. Sahabe-i Kiram’dan 130 zat ile görüşmüş, Buharî, Müslim, Ebu Davud, Tirmizî, Neseî, İbn-i Mace kendisinden hadis nakletmişlerdir.
HÂTEM-ÜL ENBİYA:Peygamberlerin en sonuncusu Hz. Muhammed (A.S.M.)
HÂTEM-ÜL HÂTEM: Hz. Muhammed’in (A.S.M.) Tevrat’taki ismi.
 HÜCRE-İ SAÂDET Saâdetli oda. Fahr-i Kâinat Hazret-i Peygamber’in (A.S.M.) odası.
 BEYTUL-İZZE:İzzet evi anlamına gelen beytü’l-izze, Kur’ân’ın bir bütün halinde indirildiği dünya semasında (yere en yakın gökte) bulunan yerin adıdır.
 BEYTUL-MAMUR: Sözlükte “îmâr edilmiş ev” anlamına gelen el-beytü’l-ma’mûr; yedinci semada melekler için inşa edilmiş, bir geleni bir daha gelmemek üzere her gün yetmiş bin meleğin ziyaret edip ibâdet ettiği bir mabeddir (Buhârî, Bed’ül-Hak, 6; Müslim, Îmân, 259; Nesâî, Salat, 1; Ahmed, III,149).
 CEBEL-İ NUR: Nûr dağı demektir. Mekke yakınında yüksek bir dağın adıdır. Hz. Muhammed (a.s.), Peygamberlikle görevlendirilmeden önce dağın adı Hira idi.
 EHL-İ KIBLE:Kabe’ye doğru yönelerek namaz kılmanın farz oluşunu kabul eden kimseler için kullanılan bir kavramdır.
 İNZAL VE TENZİL:Kur’ân’ın M. 610 yılında Ramazan ayında Kadir gecesinde toptan dünya semasına, Beytü’l-İzze’ye indirilmesine inzâl, parça parça âyetler hâlinde vahiy yolu ile Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmesine ise tenzîl denir.
-KÜTÜB-Ü TİSA:Kütüb-i Sitte’ye üç eser ilavesiyle anılan meşhur dokuz hadis mecmuasına verilen isimdir. İlave edilen eserler; Dârimî (ö. 255/868)’nin es-Sünen’i, İmam Mâlik (ö. 179/795)’in Muvatta’ı, Ahmed ibn Hanbel (ö. 241/855)’in el-Müsnedi’dir.
-ULÜ`L AZM (Ulu Peygamberler):Hz.Nuh.Hz.İbrahim, Hz.Musa, Hz.İsa, Hz.Muhammed Mustafa (sas).
-ULUMU’L-KUR’AN :Cem’ul-Kur’ân, Esbabu’n-Nüzûl, Mekki ve’1-Medenî, el-Muhkem ve’l-müteşâbih, en-Nâsih ve’1-mensuh vb. gibi Kur’ân-ı Kerîm’le doğrudan irtibatı olan konuları inceleyen ilim. Başka bir ifadeyle; Kur’ân’a hizmet eden veya Kur’an’a dayanan ilimlere ulûmu’1-Kur’ân denir
-ÜMMEHÂTU’L-MÜ’MİNÎN :Müminlerin anneleri, Hz. Peygamber’in hanımları.
-ÜMMÜ EYMEN:Ümmü Eymen Üsame`nin annesidir.
-ÜSTÜVANETÜ`L-VUFUD:Hz.PeygamberinMescid-i Nebi`de elcileri kabul ettigi yer(Heyetler sutunu).
-VEDA HACCI: :P eygamberimizin ilk ve tek haccidir.
-VEDA HUTBESİ :Hz. Peygamber’in, hicri 10. yılda yaptığı Veda Haccı’nda sayıları yüz on dört bini bulan hacıya hitaben irad ettiği hutbe.
-VEDA YOKUŞU:Medine`ye inen dik bir yolun tepesidir.Eskiden itibarli kimseler bu tepeye kadar uğurlanırdı.
-ZARURAT-I HAMSE( BEŞ ZARURİ ŞEY):Bütün dinlerin, korunması üzerine ittifak ettikleri şu beş hususun, aynı zamanda İslâm dininde de, korunması amaçlanmıştır. Bunlar: 1- Canın korunması,2. Malın korunması,3.Aklın korunması,4. Dinin Korunması,5. Neslin korunması.
-ZELLE:”Peygamberlerin hata ile veya unutarak yaptıklara kusurları, ifade eden bir terim (Aliyyü’l-Karî, Şerhu Fıkhı’l-Ekber, Mısır 1323, 51, 53).Peygamberler aslında günah işlemezler. Onlar “İsmet” sıfatına sahiptirler.
-Arafat:Mekke Şehri’nin 25 km. güney doğusunda bir bölge. Bölgedeki Arafat dağı (Rahmet dağı) yaklaşık 450 metre yüksekliğinde bir tepedir. Rivayete göre Hz. Adem ile eşi Hz. Havva cennetten indiridikten sonra ilk burada buluşmuşlar. Buraya Arafat adının veriliş sebebi ise: Cebrail (a.s.)’in, Hz. İbrahim (a.s.)’e haccın nasıl ve nerelerde yapılacağını öğretirken Arafat’a geldiklerinde ona, “Arefte?” (anladın mı, tanıdın mı?) diye sorması, onun da “Areftü” (anladım, tanıdım) demesinden dolayıdır. Hacılar Arafat’ta vakfeye dururlar. Vakfe için 10 numaralı terime bakınız.
-Makamı İbrahim:Hz.İbrahim’in Kâbe’yi inşa ederken ve insanları hacca davet ederken üstüne çıktığı taşın bulunduğu yer. Kabe kapısının karşısında 10 metre kadar mesafede Makam-ı İbrahim olarak bilinen cam fanusun içinde İbrahim Aleyhisselam’ın Kabe’yi inşa ederken iskele olarak kullandığı rivayet edilen taş üzerinde bulunan İbrahim Aleyhisselam’ın ayak izleri beş ila altı bin yıldan fazla bir zamandan beri muhafaza edilmektedir.
– Merve ile Safa :Safa, Mekke’nin doğusundaki Ebu kubeys dağının eteğinde Mescid-i Haram’ın kuzeydoğusunda, Merve’den biraz daha daha yüksek ve Kabe’ye daha yakın bir tepedir. Safa’nın tam karşısındaki Merve ise Mekke’nin batısındaki Kuaykıan dağının eteğinde, Harem-i Şerif’in kuzeybatısında ve Kabe’nin Rüknü ırak) köşesinin karşısında yer alır.Kur’an-ı Kerim’de Safa ve Merve’nin Allah’ın koyduğu sembollerden olduğu belirtilmekte, bu iki tepe arasında sa’y etmenin hac ve umre ibadetinin parçası olduğu vurgulanmaktadır (el-Bakara 2/158).
-Mescid-i Haram: Beytullahın (yani Kübik şeklindeki Kabe yapısının) etrafındaki bögleye denir.Kabede namaz kılınan her yer Mescid-i Haram’a dahildir ve buraya giren emindir.
-Mihca:Bedir savasindaki ilk sehittir.
-Muhammed-ül Emin:Dogru sözlü v güvenilir manasina peygamberimizin lakabi.
-Muksirun:En cok hadis rivayet eden sahabe vardir.Bunlara muksirun denir.1000 den fazla hadis rivayet eden 7 sahabeye verilen isimdir. Bunlar;Ebu Hureyre :5374,Abdullah bin Ömer ; 2630, Enes bin Malik;2286, Hz.Aise, 2210, Abdullah bin Abbas; 1660, Cabir b.Abdullah;1540, Ebu Said el-Hudri; 1170.
-Muhadramun:Cahiliye ve Islam devrini idrak eden fakat Hz.Peygamberi mümin olarak göremeyen kimse.
-Makam-i Ibrahim:Kabe`de bulunan ve Hz.Ibrahim`in ayak izi oldugu söylenen tas.Ibrahim Aleyhisselamin Kabe`yi yaparken veya insanlari hacca cagirirken üzerine ciktigi tasin bulundugu yerdir.
-Medine:Hz.Peygamberin Mescidiyle kabrinin bulundugu hicret yurdu, Islam`da iki harem bölgesinden biri,Resul-i Ekrem ve Hulefa-i Rasidin döneminin bassehri.Eski adi Yesrib .
-Meryem:Büyük peygamberlerden Hz.Isa`nin annesi.Davud(as) peygamberin soyundan gelen Imran`in kizidir.Islamiyet onu, Hz.Asiye, Hz.Hatice ve Hz.fatma ile birlikte 4 büyük kadindan biri olarak tanir.
-Mescid-i Dirar:Münafiklarin müminlere komplolar kurmak, hazirlamak ve bozgunculuk cikarmak amaciyla yaptiklari mescid.
-Mesacid-i Seb`a:Medine`nin kuzeyindeki 7 mescide verilen isim.
-Mescid-i Aksa:Müslümanlarin ilk kiblesi, en kutsak sayilan üc mescid`den biri.Mesci-i Aksa,Hz.süleyman tarafindaan Allah`a kulluk vazifesini yerine getirmek amaciyla Kudüs`te insa edilmis mabedin adidir.Beyti Makdis , yani günahlardan temizlenme yer adi da verilen bu yere Mescid-i Aksa ismi Isra Suresi ile verilmistir:”Kendisine ayetlerimizden bir kismini gösterelim diye kulunu (Muhammed`i) bir gece Mescid-i Haram`dan, cevresini bereketlendirdigimiz Mescid-i Aksa`ya götüren Allah`in sani yücedir.Hic süphesizO, hakkiyla isitendir, hakkiyla görendir.”(Isra, 17/1).Aksa kelimesi “ en uzak” anlamindadir
-BETÛL,Peygamber efendimizin mübârek kızı hazret-i Fâtımâ’nın lakabı.
-BEYT-İ MA’MÛR:Meleklerin kıblesi. Göklerde meleklerin devâmlı tavâf ettikleri yer, makam.
-BEYTÜ’L-MUKADDES (Beyt-ül-Makdis):Kudüs’deki Mescid-i Aksâ.
-BEYTULLAH: Mekke-i mükerremede Mescid-i harâmın ortasında bulunan mukaddes binâ. Kâbe-i muazzama; müslümanların kıblesi; BEYTÜLMÂL:İslâm devleti hazînesi, mâliye teşkîlâtı.
-Bİ’SET:Gönderme, gönderilme. Bir peygambere peygamber olduğunun bildirilmesi.
Burhân-ı İnnî:İnneli (elbetteli) delîl. Eserden müessire (o eseri yapana), san’attan san’atkâra ve netîceden sebebe götüren delîl. Kelâm (akâid) ilminde daha çok bu delîl kullanılır.
-CEBEL-İ RAHMET:”Rahmet dağı” mânâsına, Arafat ovasındaki tepe.
-CEBRÂİL ALEYHİSSELÂM:Dört büyük melekten biri.
-DENDÂN-I SEÂDET:Peygamber efendimizin Uhud muhârebesinde şehîd olan, kırılan mübârek dişinin bir parçası.
-EHL-İ BİD’AT:Bid’at sâhipleri. Peygamber efendimizin ve eshâbının bildirdiği doğru îtikâddan (inanıştan) ayrılanlar.
-EHL-İ KIBLE:Kâbeyi kıble edinenler, müslümanım diyenler.
-EHL-İ SUFFA:Medîne-i münevverede, akrabâları ve evleri bulunmayan, Peygamber efendimizin mescidinin suffa denilen ve üzeri hurma dallarıyla örtülü bölümünde kalan eshâb-ı kirâm
-EHL-İ SÜNNET:Îtikâdda (inanılacak şeylerde) ve yapılacak işlerde Peygamber efendimizin ve O’nun Eshâbının (arkadaşlarının) ve sonra gelen müctehid İslâm âlimlerinin yolunda bulunan müslümanlar, sünnîler.
-EMÂNÂT-I MUKADDESE:İslâm dîni ve târihi bakımından büyük önem taşıyan, Peygamber efendimize ve diğer din büyüklerine âit bâzı mübârek şahsî eşyâ ve hâtıralar. Mukaddes emânetler. Bunlar: Hırka-i Saâdet, Seyf-i Nebevî, Nâme-i Saâdet, Mühr-i Seâdet, Dendân-ı Seâdet, Lıhy e-i Seâdet, Nakş-ı Kadem-i şerîf, Sancak-ı şerîf, Teyemmüm taşı.
-FÂRÛK:”Doğru ile yanlışı birbirinden ayıran” mânâsına hazret-i Ömer’in lakabı.
-GASÎL-ÜL MELÂİKE:Melekler tarafından yıkanan; Eshâb-ı kirâmdan Uhud harbinde şehîd olan ve cenâzesini meleklerin yıkadığı Peygamber efendimiz tarafından müjdelenen Eshâb-ı kirâmdan Hanzala hazretleri.
-KÂBE KAVSEYN,Peygamber efendimizin Mîrac gecesinde bilmediğimiz bir şekilde Allahü teâlâya yakınlığından kinâye olan bir tâbir.
-Kabr-i Seâdet,Peygamber efendimizin mübârek kabr-i şerîfleri. Hücre-i seâdet de denir.
-KASÎDE-İ BÜRDE:İslâm âlimlerinin meşhûrlarından ve evliyânın büyüklerinden Muhammed bin Saîd Busayrî hazretlerinin, sevgili Peygamberimizi öven meşhûr kasîdesi.
-NA’T-I ŞERÎF,Peygamberleri ve din büyüklerini öven şiirler. Daha çok Peygamber efendimiz
-SAHÎHAYN:Kur’ân-ı kerîmden sonra, doğru oldukları, bütün İslâm âlimleri tarafından tasdîk edilmiş olan altı hadîs kitâbından Sahîh-i Buhârî ile Sahîh-i Müslim’in ikisine birden verilen isim.
-SALVELE:Allahümme salli alâ Muhammed ve benzeri salât u selâm denilen ve Peygamber efendimize okunan hayır duâ.
-VAHY (Vahiy):Allahü teâlânın emirlerini ve yasaklarını, peygamberlerine melek vâsıtasıyla veya vâsıtasız olarak bildirmesi.
-Vahy-i Gayri Metlûv:Allahü teâlâ tarafından peygamberlerin kalblerine bildirilen vahyi, peygamberlerin kendilerine âit kelimelerle yanındakilere bildirmesi. Hadîs-i kudsî.
-Vahy-i Metlûv:Cebrâil aleyhisselâmın, Allahü teâlâdan aldığı haberleri getirerek peygamberlere okuması.
-Vahy-i metlûvun kelimeleri de, mânâları da Allahü teâlâdan gelmiştir. Kur’ân-ı kerîm vahy-i metlûvdur.
-VEDÂ HUTBESİ ,Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem hicretin onuncu senesinde yaptığı Vedâ haccı sırasında îrâd buyurduğu (okuduğu) hutbe.
-ZİNNÛREYN:İki nûr sâhibi. Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem iki kızıyla evlendiği için hazret-i Osman’a verilen lakab.(sözleşmesini), belli sözlerle derhal veya geleceğe bağlı olarak sona -ÜLÜ’L-AZM:Şerîat sâhibi, yeni din getiren peygamberlerden altı tânesine ve en büyüklerine verilen ad. Bunlar; Âdem, Nûh, İbrâhim, Mûsâ, Îsâ ve Muhammed aleyhimüsselâmdır.

8

Mayıs
2012

BESMELENİN FAZİLETİ

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  433 Kez Okundu

 وَقَالَ ارْكَبُوا فيهَا بِسْمِ اللّهِ مَجْريهَا وَمُرْسيهَا اِنَّ رَبّى لَغَفُورٌ رَحي

 Hud / 41. (Nuh) dedi ki: “Gemiye binin! Onun yüzüp gitmesi de, durması da Allah’ın adıyladır. Şüphesiz ki Rabbim çok bağışlayan, pek esirgeyendir.”

اِنَّهُ مِنْ سُلَيْمنَ وَاِنَّهُ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

Neml / 30. “Mektup Süleyman’dandır, rahmân ve rahîm olan Allah’ın adıyla (başlamakta) dır.”

يَسَْلُونَكَ مَاذَا اُحِلَّ لَهُمْ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ مُكَلِّبينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّهُ فَكُلُوا مِمَّا اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوااسْمَ اللّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوااللّهَ اِنَّ اللّهَ سَريعُ الْحِسَابِ

Maide / 4. Kendileri için nelerin helâl kılındığını sana soruyorlar; de ki: Bütün iyi ve temiz şeyler size helâl kılınmıştır. Allah’ın size öğrettiğinden öğretip avcı hale getirdiğiniz hayvanların sizin için yakaladıklarından da yeyin ve üzerine Allah’ın adını anın (besmele çekin). Allah’tan korkun. Allah’ın hesabı pek çabuktur.

فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِايَاتِه مُؤْمِنينَ

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَاْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ وَاِنَّ كَثيرًا لَيُضِلُّونَ بِاَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدينَ

En’am / 118-119. Allah’ın âyetlerine inanıyorsanız, üzerine O’nun adı anılarak kesilenlerden yeyin. Üzerine Allah’ın adı anılıp kesilenden yememenize sebep ne? Oysa Allah, çaresiz yemek zorunda kaldığınız dışında, haram kıldığı şeyleri size açıklamıştır. Doğrusu bir çokları bilgisizce kendi kötü arzularına uyarak saptırıyorlar. Muhakkak ki Rabbin haddi aşanları çok iyi bilir

8

Mayıs
2012

BESMELE-İ ŞERİFLER

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  239 Kez Okundu

8

Mayıs
2012

BESMELE-İ ŞERİF

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  900 Kez Okundu

3

Mayıs
2012

DİN GÖREVLİLERİ MESLEKİ ALAN TERİMLERİ-4

Yazar: arafat  |  Kategori: DİNİ TERİMLER  |  Yorum: Yok   |  283 Kez Okundu

28-Anglikanizm:İngiltere kralı Sekizinci Henry’nin kurduğu hıristiyanlık mezhebi.
29-Kâdiyânîlik :On dokuzuncu yüzyılda, Hindistan’da Mirzâ Gulâm Ahmed tarafından kurulan bozuk yol. Kurucusunun doğum yeri olan Kâdiyan kasabasına nisbetle bu adla anılmaktadır. İsmine nisbetle, Ahmediyye de denilmektedir
30-Kırâet İlmi :Kur’ân-ı kerîmin kelimelerinin okunuş şekillerini râvileriyle berâber bildiren ilim.
31-Berzâh Âlemi :D ünyâ ile âhiret arasındaki âlem; kabir âlemi.

Toplam 9 sayfa, 7. sayfa gösteriliyor.« İlk...56789



© Tüm Hakları Saklıdır - Gül Medine
Yazılar kaynak belirtilmeden kullanılamaz.

Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.